యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC)
యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC) గురించి
భారత రాజ్యాంగం (Constitution of India) ప్రకారం, యూపీఎస్సీ (UPSC) అనేది ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థ (Constitutional Body). రాజ్యాంగంలోని పార్ట్-14, రెండవ అధ్యాయంలో ఉన్న ఆర్టికల్ 315 నుంచి 323 వరకు ఉన్న నిబంధనల ఆధారంగా దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
ఆర్టికల్ 320 కింద అప్పగించిన విధులు, బాధ్యతలను ఇది నెరవేరుస్తుంది.
భారత ప్రభుత్వం జారీ చేసే పరీక్షా నిబంధనల ప్రకారం, యూపీఎస్సీ (UPSC) వివిధ పోటీ పరీక్షలను నిర్వహిస్తుంది. భారత ప్రభుత్వంలోని వివిధ గ్రూప్ ‘ఎ’ (Group A) మరియు గ్రూప్ ‘బి’ (Group B) సర్వీసులకు అర్హులైన అభ్యర్థులను ఎంపిక చేయడానికి ఈ సంస్థ బాధ్యత వహిస్తుంది. ఈ ఎంపిక ప్రక్రియ ఎలాంటి పక్షపాతం లేకుండా, అత్యంత పారదర్శకంగా, కేవలం ప్రతిభ (Merit) ఆధారంగా మాత్రమే జరుగుతుంది. ఎంపికైన అభ్యర్థులను తగిన ఉద్యోగాల కోసం ప్రభుత్వానికి సిఫార్సు చేస్తుంది.
సివిల్ సర్వీసెస్ (పౌర సేవా విభాగాలు)
యూపీఎస్సీ సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష ద్వారా కింది సేవలకు అభ్యర్థులను ఎంపిక చేస్తారు:
- ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ (Indian Administrative Service – IAS)
- ఇండియన్ ఫారిన్ సర్వీస్ (Indian Foreign Service – IFS)
- ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్ (Indian Police Service – IPS)
- ఇండియన్ ఆడిట్ అండ్ అకౌంట్స్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Audit and Accounts Service)
- ఇండియన్ సివిల్ అకౌంట్స్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Civil Accounts Service)
- ఇండియన్ కార్పొరేట్ లా సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Corporate Law Service)
- ఇండియన్ డిఫెన్స్ అకౌంట్స్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Defence Accounts Service)
- ఇఇండియన్ డిఫెన్స్ ఎస్టేట్స్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Defence Estates Service)
- ఇండియన్ ఇన్ఫర్మేషన్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Information Service)
- ఇండియన్ పోస్టల్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Postal Service)
- ఇండియన్ పోస్ట్ అండ్ టెలికమ్యూనికేషన్ అకౌంట్స్ అండ్ ఫైనాన్స్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Post & Telecommunication Accounts and Finance Service)
- ఇండియన్ రైల్వే మేనేజ్మెంట్ సర్వీస్ (ట్రాఫిక్), గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Railway Management Service – Traffic)
- ఇండియన్ రైల్వే మేనేజ్మెంట్ సర్వీస్ (పర్సనల్), గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Railway Management Service – Personnel)
- ఇండియన్ రైల్వే మేనేజ్మెంట్ సర్వీస్ (అకౌంట్స్), గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Railway Management Service – Accounts)
- ఇండియన్ రైల్వే ప్రొటెక్షన్ ఫోర్స్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Railway Protection Force Service)
- ఇండియన్ రెవెన్యూ సర్వీస్ (కస్టమ్స్ మరియు పరోక్ష పన్నులు), గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Revenue Service – Customs & Indirect Taxes)
- ఇండియన్ రెవెన్యూ సర్వీస్ (ఆదాయపు పన్ను), గ్రూప్ ‘ఎ’ (Indian Revenue Service – Income Tax)
- ఇండియన్ ట్రేడ్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘ఎ’ (గ్రేడ్ III) (Indian Trade Service)
- ఆర్మ్డ్ ఫోర్సెస్ హెడ్క్వార్టర్స్ సివిల్ సర్వీస్, గ్రూప్ ‘బి’ (సెక్షన్ ఆఫీసర్స్ గ్రేడ్) (Armed Forces Headquarters Civil Service)
- ఢిల్లీ, అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, లక్షద్వీప్, డామన్ & డయ్యూ మరియు దాద్రా & నగర్ హవేలీ సివిల్ సర్వీస్ (DANICS), గ్రూప్ ‘బి’ స్
- ఢిల్లీ, అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, లక్షద్వీప్, డామన్ & డయ్యూ మరియు దాద్రా & నగర్ హవేలీ పోలీస్ సర్వీస్ (DANIPS), గ్రూప్ ‘బి’
- పాండిచ్చేరి సివిల్ సర్వీస్ (PONDICS), గ్రూప్ ‘బి’
- పాండిచ్చేరి పోలీస్ సర్వీస్ (PONDIPS), గ్రూప్ ‘బి’
సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష విధానం (Civil Services Examination)
సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష ప్రధానంగా రెండు దశల్లో జరుగుతుంది. వాటికి సంబంధించిన పరీక్షా విధానం క్రింద వివరించబడింది:
1. ప్రిలిమినరీ (ప్రాథమిక) పరీక్ష విధానం
ఈ పరీక్ష అభ్యర్థులను వడపోసే (Screening Test) ఉద్దేశ్యంతో నిర్వహించబడుతుంది.- ఈ ప్రాథమిక పరీక్షలో రెండు తప్పనిసరి (Compulsory) పేపర్లు ఉంటాయి. ఒక్కో పేపర్కు 200 మార్కులు కేటాయించబడతాయి.
- ఈ రెండు ప్రశ్నపత్రాలు బహుళైచ్ఛిక (ఆబ్జెక్టివ్ – Multiple Choice) విధానంలో ఉంటాయి. ఒక్కో పేపర్కు రెండు గంటల సమయం ఇవ్వబడుతుంది.
- సివిల్ సర్వీసెస్ (ప్రిలిమినరీ) పరీక్షలోని జనరల్ స్టడీస్ పేపర్-II (CSAT) అనేది కేవలం అర్హత సాధించే పేపర్ (Qualifying Paper) మాత్రమే. ఇందులో కనీసం 33% మార్కులు సాధించడం తప్పనిసరి.
- ప్రశ్నపత్రాలు హిందీ మరియు ఆంగ్ల (English) భాషలలో ముద్రించబడతాయి.
2. మెయిన్ (ప్రధాన) పరీక్ష విధానం
ప్రిలిమినరీ పరీక్షలో అర్హత సాధించిన అభ్యర్థులు మెయిన్ పరీక్ష రాయడానికి అర్హులు. ఈ రాత పరీక్షలో కింది పేపర్లు ఉంటాయి:అర్హత సాధించాల్సిన పేపర్లు (Qualifying Papers – మార్కులు మెరిట్లో కలపబడవు):
- పేపర్-A: రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్లో పొందుపరిచిన భారతీయ భాషలలో అభ్యర్థి ఎంచుకున్న ఏదైనా ఒక భాష – 300 మార్కులు
- పేపర్-B: ఇంగ్లీష్ (English) – 300 మార్కులు
మెరిట్ (ప్రతిభ) కోసం పరిగణనలోకి తీసుకునే పేపర్లు:
- పేపర్-I: వ్యాసం (Essay) – 250 మార్కులు
- పేపర్-II: జనరల్ స్టడీస్-I (భారతీయ వారసత్వం మరియు సంస్కృతి, ప్రపంచ చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం మరియు సమాజం) – 250 మార్కులు
- పేపర్-III: జనరల్ స్టడీస్-II (పరిపాలన, రాజ్యాంగం, పాలిటీ, సామాజిక న్యాయం మరియు అంతర్జాతీయ సంబంధాలు) – 250 మార్కులు
- పేపర్-IV: జనరల్ స్టడీస్-III (టెక్నాలజీ, ఆర్థిక అభివృద్ధి, జీవవైవిధ్యం, పర్యావరణం, భద్రత మరియు విపత్తు నిర్వహణ) – 250 మార్కులు
- పేపర్-V: జనరల్ స్టడీస్-IV (నైతికత, సమగ్రత మరియు ఆప్టిట్యూడ్/Ethics, Integrity and Aptitude) – 250 మార్కులు
- పేపర్-VI: ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టు (Optional Subject) – పేపర్ 1 – 250 మార్కులు
- పేపర్-VII: ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టు (Optional Subject) – పేపర్ 2 – 250 మార్కులు
మొత్తం మార్కుల లెక్కింపు:
- సబ్ టోటల్ (రాత పరీక్ష మొత్తం మార్కులు) = 1750 మార్కులు
- పర్సనాలిటీ టెస్ట్ (ఇంటర్వ్యూ) = 275 మార్కులు
- గ్రాండ్ టోటల్ (మొత్తం మార్కులు) = 2025 మార్కులు
ఇంటర్వ్యూ / పర్సనాలిటీ టెస్ట్ (వ్యక్తిత్వ పరీక్ష)
అభ్యర్థి యొక్క విద్యా మరియు ఇతర నేపథ్య వివరాలతో కూడిన రికార్డును ముందుంచుకుని, ఒక నిపుణుల బోర్డు (కమిటీ) అభ్యర్థిని ఇంటర్వ్యూ చేస్తుంది. ఇందులో సాధారణ ఆసక్తి (General Interest) ఉన్న అంశాలపై అభ్యర్థిని ప్రశ్నలు అడుగుతారు.పౌర సేవా రంగంలో (Public Service) పని చేయడానికి అభ్యర్థికి ఉన్న వ్యక్తిగత అనుకూలతను అంచనా వేయడమే ఈ ఇంటర్వ్యూ లేదా వ్యక్తిత్వ పరీక్ష యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. దీనిని ఎలాంటి పక్షపాతం లేని, నిష్ణాతులైన సభ్యులతో కూడిన బోర్డు నిర్వహిస్తుంది.అభ్యర్థి యొక్క మానసిక సామర్థ్యాన్ని (Mental Calibre) మరియు స్థైర్యాన్ని పరీక్షించడానికి ఈ ఇంటర్వ్యూ ఉద్దేశించబడింది. స్థూలంగా చెప్పాలంటే, ఇది అభ్యర్థి యొక్క మేధోపరమైన లక్షణాలను మాత్రమే కాకుండా, సామాజిక లక్షణాలను మరియు ప్రస్తుత పరిణామాలపై (Current Affairs) వారికి ఉన్న ఆసక్తిని కూడా అంచనా వేస్తుంది.ఈ ఇంటర్వ్యూలో అభ్యర్థి వద్ద ప్రధానంగా కింది లక్షణాలను పరిశీలిస్తారు:
- చురుకైన ఆలోచనా విధానం (Mental Alertness)
- విషయాలను త్వరగా గ్రహించి, విశ్లేషించే సామర్థ్యం (Critical powers of assimilation)
- స్పష్టమైన మరియు తార్కికమైన వివరణ (Clear and logical exposition)
- సమతుల్యమైన నిర్ణయం తీసుకునే విధానం (Balance of judgement)
- వివిధ అంశాలపై ఉన్న ఆసక్తి మరియు లోతైన అవగాహన (Variety and depth of interest)
- సామాజిక ఐక్యత మరియు నాయకత్వ లక్షణాలు (Ability for social cohesion and leadership)
- మేధోపరమైన మరియు నైతిక సమగ్రత (Intellectual and moral integrity)
అర్హత నిబంధనలు (Eligibility Conditions)
యూపీఎస్సీ సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షకు హాజరు కావడానికి అభ్యర్థులు కింది అర్హతలను కలిగి ఉండాలి:
(I) జాతీయత (Nationality)
- IAS, IFS, IPS సర్వీసులకు: అభ్యర్థి తప్పనిసరిగా భారత పౌరుడై ఉండాలి.
- ఇతర సర్వీసులకు: అభ్యర్థి కింది వారిలో ఒకరై ఉండాలి:
- భారత పౌరుడు, లేదా
- నేపాల్ పౌరుడు, లేదా
- భూటాన్ పౌరుడు, లేదా
- భారతదేశంలో శాశ్వతంగా స్థిరపడాలనే ఉద్దేశ్యంతో 1 జనవరి 1962 కంటే ముందు భారతదేశానికి వచ్చిన టిబెటన్ శరణార్థి, లేదా
- భారతదేశంలో శాశ్వతంగా స్థిరపడాలనే ఉద్దేశ్యంతో పాకిస్థాన్, బర్మా, శ్రీలంక, తూర్పు ఆఫ్రికా దేశాలైన (కెన్యా, ఉగాండా, యునైటెడ్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ టాంజానియా, జాంబియా, మలావి, జైర్, ఇథియోపియా) మరియు వియత్నాం నుండి వలస వచ్చిన భారతీయ సంతతికి చెందిన వ్యక్తి.
(II) వయో పరిమితి (Age Limits)
సాధారణ అభ్యర్థులకు 1 ఆగస్టు, 2025 నాటికి 21 సంవత్సరాలు నిండి ఉండాలి మరియు 32 సంవత్సరాలు మించకూడదు. అనగా, అభ్యర్థి 2 ఆగస్టు, 1993 కంటే ముందు, మరియు 1 ఆగస్టు, 2004 తర్వాత జన్మించి ఉండకూడదు.గరిష్ట వయోపరిమితిలో సడలింపులు (Age Relaxation):
- SC / ST అభ్యర్థులకు: గరిష్టంగా 5 సంవత్సరాల సడలింపు ఉంటుంది.
- OBC అభ్యర్థులకు: రిజర్వేషన్కు అర్హులైన ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల అభ్యర్థులకు గరిష్టంగా 3 సంవత్సరాలు.
- డిఫెన్స్ సర్వీసెస్ సిబ్బందికి: విదేశీ దేశంతో జరిగిన పోరాటంలో లేదా కల్లోలిత ప్రాంతంలో వికలాంగులై, ఆ కారణంగా విధుల నుంచి విడుదలైన వారికి గరిష్టంగా 3 సంవత్సరాలు.
- మాజీ సైనికోద్యోగులకు (Ex-servicemen): 1 ఆగస్టు, 2025 నాటికి కనీసం 5 సంవత్సరాల మిలిటరీ సర్వీస్ పూర్తి చేసి, విధుల నుంచి విడుదలైన మాజీ సైనికోద్యోగులకు (కమిషన్డ్ ఆఫీసర్లు మరియు ECO/SSCO లతో సహా) గరిష్టంగా 5 సంవత్సరాల సడలింపు లభిస్తుంది.
(III) కనీస విద్యా అర్హత (Minimum Educational Qualification)
అభ్యర్థి తప్పనిసరిగా కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర శాసనసభ చట్టం ద్వారా ఏర్పాటైన ఏదైనా విశ్వవిద్యాలయం (University) నుండి డిగ్రీ (Graduation) ఉత్తీర్ణులై ఉండాలి. లేదా పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా స్థాపించబడిన లేదా యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ (UGC) చట్టం-1956 లోని సెక్షన్ 3 కింద ‘డీమ్డ్ విశ్వవిద్యాలయంగా’ (Deemed to be University) ప్రకటించబడిన విద్యాసంస్థల నుండి డిగ్రీ లేదా దానికి సమానమైన అర్హతను కలిగి ఉండాలి.(IV) ప్రయత్నాల సంఖ్య (Number of Attempts)
సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష రాయడానికి, అన్ని అర్హతలు ఉన్న సాధారణ అభ్యర్థులకు గరిష్టంగా ఆరు (6) ప్రయత్నాలకు మాత్రమే అనుమతి ఉంటుంది.అయితే, SC, ST, OBC మరియు వికలాంగ (PwD) కేటగిరీకి చెందిన అభ్యర్థులకు నిబంధనల ప్రకారం ప్రయత్నాల సంఖ్యలో సడలింపు (Relaxation) లభిస్తుంది.(V) పరీక్షా రుసుము (FEE)
పరీక్షకు దరఖాస్తు చేసుకునే అభ్యర్థులు రూ. 100/- (వంద రూపాయలు మాత్రమే) ఫీజు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. (మహిళా అభ్యర్థులు, SC, ST మరియు వికలాంగులు(PwD) అభ్యర్థులకు ఫీజు చెల్లింపు నుండి పూర్తి మినహాయింపు ఉంటుంది).యూపీఎస్సీ సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షకు హాజరు కావడానికి అభ్యర్థులు కింది అర్హతలను కలిగి ఉండాలి: దరఖాస్తు చేసుకునే విధానం (How To Apply)
అభ్యర్థులు యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ అధికారిక వెబ్సైట్ (www.upsc.gov.in) ద్వారా మాత్రమే ‘వివరణాత్మక దరఖాస్తు ఫారమ్’ను (Detailed Application Form – DAF) ఆన్లైన్లో పూరించి సమర్పించాలి.దరఖాస్తులోని అన్ని గడులను (Columns) ఎలాంటి తప్పులు లేకుండా సరిగ్గా పూరించినట్లు అభ్యర్థులు నిర్ధారించుకోవాలి. ఆన్లైన్ దరఖాస్తులో నమోదు చేసిన వివరాలను మార్చాలని అభ్యర్థుల నుండి వచ్చే ఎలాంటి అభ్యర్థనలను కమిషన్ తదుపరి దశలలో అంగీకరించదు.
మార్గదర్శకాలు (Guidelines)
రాత పరీక్షలో అర్హత సాధించినట్లు ప్రకటించబడిన అభ్యర్థులు, ఆన్లైన్ వివరణాత్మక దరఖాస్తు ఫారమ్ను (DAF) పూరించడానికి ముందుగా ఈ కింది దశలను అనుసరించాలి:- రిజిస్ట్రేషన్ (నమోదు ప్రక్రియ): అర్హత సాధించిన అభ్యర్థులు ముందుగా www.upsc.gov.in వెబ్సైట్లో తమ వివరాలను నమోదు చేసుకోవాలి. “లాగిన్” (Login) బటన్ క్రింద అందించిన లింక్పై క్లిక్ చేయడం ద్వారా అభ్యర్థులు కొత్తగా రిజిస్ట్రేషన్ ఖాతాలను సృష్టించుకోవాలి.
- ప్రాథమిక వివరాల నమోదు: రిజిస్ట్రేషన్ విభాగంలో కింది వివరాలను కచ్చితంగా అందించాలి:
- పేరు (పదవ తరగతి/సెకండరీ పరీక్షా ధృవీకరణ పత్రంలో ఉన్న విధంగా)
- రోల్ నంబర్ (ఆరు అంకెల సంఖ్య)
- పుట్టిన తేదీ (పదవ తరగతి సర్టిఫికేట్లో ఉన్న విధంగా)
- ఈ-మెయిల్ చిరునామా (E-mail Address)
- ముఖ్యమైన సూచనలు: * (ఎ) పైన పేర్కొన్న అన్ని వివరాలను తప్పనిసరిగా పూరించాలి.
- (బి) అభ్యర్థులు ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న, సరైన ఈ-మెయిల్ చిరునామాను మాత్రమే అందించాలి. ఎందుకంటే, తదుపరి లాగిన్ వివరాలు మరియు పాస్వర్డ్ అభ్యర్థులు అందించిన ఈ రిజిస్టర్డ్ ఈ-మెయిల్ చిరునామాకే పంపబడతాయి.
- పాస్వర్డ్ స్వీకరణ: వివరాలు నమోదు చేసి ‘సమర్పించు’ (Submit) బటన్ను క్లిక్ చేసిన తర్వాత, రిజిస్ట్రేషన్ విజయవంతమైందని తెలుపుతూ అభ్యర్థుల స్క్రీన్పై వారి పేరు, ఈ-మెయిల్తో కూడిన సందేశం వస్తుంది. అదే సమయంలో అభ్యర్థి ఈ-మెయిల్కు ఒక పాస్వర్డ్ (Password) పంపబడుతుంది.
- లాగిన్ అయ్యే విధానం: దీని తర్వాత, అభ్యర్థులు తిరిగి వెబ్సైట్కి వెళ్లి, లాగిన్ విభాగంలో (Login module) తమ రోల్ నంబర్ మరియు ఈ-మెయిల్కు వచ్చిన పాస్వర్డ్తో లాగిన్ కావాలి.
దరఖాస్తును పూరించే విధానం (Filling the DAF)
ఆన్లైన్ DAF ఫారమ్లో ప్రధానంగా ఆరు విభాగాలు (Modules) ఉంటాయి. అవి:- వ్యక్తిగత సమాచారం (Personal Information)
- విద్యా సమాచారం (Educational Information)
- తల్లిదండ్రుల సమాచారం (Parental Information)
- ఉపాధి/ఉద్యోగ సమాచారం (Employment Information)
- పత్రాలను అప్లోడ్ చేయడం (Upload Documents)
- తుది సమర్పణ (Final Submission)
- విభాగాలను సేవ్ చేయడం: ప్రతి విభాగాన్ని పూర్తి చేసిన తర్వాత అభ్యర్థులు దానిని తప్పనిసరిగా ‘సేవ్’ (Save) చేయాలి. తుది సమర్పణ (Final Submission) చేయడానికి ముందు ఏ విభాగంలోనైనా మార్పులు చేసుకునే అవకాశం అభ్యర్థులకు ఉంటుంది.
- తుది సమర్పణ: ఫైనల్ సబ్మిషన్ మాడ్యూల్ని ఉపయోగించి ఆన్లైన్లో దరఖాస్తును తుది సమర్పణ చేయడానికి ముందు, అభ్యర్థులు అన్ని విభాగాలను పూర్తిగా పూరించాలి. గమనిక: ఒకసారి తుది సమర్పణ చేసిన తర్వాత, ఆన్లైన్లో ఎలాంటి మార్పులు చేయడం సాధ్యపడదు.
- పత్రాల అప్లోడ్: అభ్యర్థులకు ఇచ్చిన సూచనలలో పేర్కొన్న విధంగా వయస్సు ధృవీకరణ పత్రం, విద్యా అర్హతలు, కుల ధృవీకరణ పత్రం (Community Certificate), వికలాంగ ధృవీకరణ పత్రం (PH Certificate) మొదలైన ముఖ్యమైన పత్రాల స్కాన్ చేసిన కాపీలను (Scanned Copies) అభ్యర్థులు తప్పనిసరిగా అప్లోడ్ చేయాలి.
ముందుగా నింపబడిన వివరాలు (Pre-populated Fields)
అభ్యర్థి పేరు, పుట్టిన తేదీ, తండ్రి పేరు, తల్లి పేరు, ఈ-మెయిల్ చిరునామా, శారీరక వైకల్య కేటగిరీ, వైకల్యం శాతం మొదలైన కొన్ని వివరాలు ఆన్లైన్ ఫారమ్లో ముందే నింపబడి ఉంటాయి. ప్రిలిమినరీ పరీక్ష కోసం దరఖాస్తు చేసుకున్నప్పుడు అభ్యర్థి అందించిన సమాచారం ఆధారంగా ఇవి తీసుకోబడతాయి.- అటువంటి వివరాలను దరఖాస్తు సమయంలో అభ్యర్థి మార్చడానికి వీలుపడదు.
- అయితే, ఈ వివరాలలో ఏదైనా పొరపాటు (Error) లేదా వ్యత్యాసాన్ని అభ్యర్థి గమనించినట్లయితే, ఆ తప్పును సరిదిద్దమని కోరుతూ తగిన ఆధారాలు మరియు సంబంధిత పత్రాలను జతచేస్తూ కమిషన్కు విడిగా ఒక వివరణాత్మక విన్నపాన్ని (Detailed Representation) సమర్పించవచ్చు.
- కమిషన్ అటువంటి ప్రతి కేసును నిశితంగా పరిశీలిస్తుంది. ఇలాంటి సందర్భాలలో కమిషన్ తీసుకునే నిర్ణయమే అంతిమంగా (Final) ఉంటుంది.
ఉపయోగకరమైన లింకులు (Useful Links)
ఆన్లైన్ దరఖాస్తు విధానంలో నాలుగు దశలు (2026 నుండి)
యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC) తన ఆన్లైన్ దరఖాస్తు విధానాన్ని నాలుగు స్పష్టమైన దశలుగా (Four distinct stages) పునఃరూపకల్పన చేసింది. వీటిలో మూడు దశలు అన్ని యూపీఎస్సీ పరీక్షలకు ఉమ్మడిగా ఉంటాయి. ఒక దశ మాత్రం అభ్యర్థి రాసే నిర్దిష్ట పరీక్షకు (Examination-specific) ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. ఇది గతంలో ఉన్న ఒకే దరఖాస్తు ఫారమ్ (Single-form application) విధానాన్ని భర్తీ చేస్తుంది.దశ 1: ఖాతా సృష్టి (Account Creation)
అభ్యర్థులు ముందుగా UPSC అధికారిక పోర్టల్ (https://upsconline.nic.in) లో ఒక ఖాతాను సృష్టించుకోవాలి.- ఈ నమోదు (Registration) ప్రక్రియ కోసం సరైన ఈ-మెయిల్ ఐడీ (Valid email ID) మరియు వాడుకలో ఉన్న మొబైల్ నంబర్ (Active mobile number) అవసరం.
- UPSC నుండి భవిష్యత్తులో వచ్చే సమాచారం అంతా ఈ నమోదిత సంప్రదింపు వివరాలకే పంపబడుతుంది.
- కొత్త మార్పు (New Change): పదేపదే కొత్తగా నమోదు చేసుకోవడానికి బదులుగా, ఇకపై అన్ని యూపీఎస్సీ పరీక్షలకు ఒకే శాశ్వత ఖాతాను (Permanent account) ఉపయోగించడం జరుగుతుంది.
దశ 2: యూనివర్సల్ రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్ (Universal Registration Number – URN)
ఖాతా సృష్టించిన తర్వాత, అభ్యర్థికి ఒక యూనివర్సల్ రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్ (URN) జారీ చేయబడుతుంది. భవిష్యత్తులో రాసే ప్రతి యూపీఎస్సీ పరీక్షకు ఈ URN తప్పనిసరి.- ఈ URN అనేది అభ్యర్థికి మాత్రమే ప్రత్యేకమైనది (Unique), శాశ్వతమైనది (Permanent) మరియు జీవితకాలం చెల్లుబాటు అయ్యేది (Valid for lifetime).
- URN కింద నిల్వ చేయబడే వివరాలు:
- పేరు మరియు పుట్టిన తేదీ
- గుర్తింపు వివరాలు
- సంప్రదింపు మరియు చిరునామా వివరాలు
- ఫోటో గుర్తింపు కార్డు (ఆధార్ కార్డును సిఫార్సు చేస్తున్నారు, కానీ తప్పనిసరి కాదు)
- ముఖ్యమైన మార్పు (Key Change): URN కేవలం ఒక్కసారి మాత్రమే సృష్టించబడుతుంది. కాబట్టి ప్రతి పరీక్షకూ వ్యక్తిగత వివరాలను పదేపదే నమోదు చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు.
దశ 3: ఉమ్మడి దరఖాస్తు ఫారమ్ (Common Application Form – CAF)
అన్ని యూపీఎస్సీ పరీక్షలకు అవసరమైన సాధారణ సమాచారం ఈ ఉమ్మడి దరఖాస్తు ఫారమ్లో ఉంటుంది. దీనిని ఒక్కసారి మాత్రమే పూరించాలి.- CAF లో ఉండే సమాచారం:
- వ్యక్తిగత వివరాలు
- విద్యా అర్హతలు
- గుర్తింపు ధృవీకరణ పత్రాలు (Identity proof)
- చిరునామా వివరాలు
- రిజర్వేషన్ కేటగిరీ సమాచారం (SC/ST/OBC/EWS/PwD)
- ప్రధాన మార్పు (Major Change): అభ్యర్థులు ప్రతి పరీక్షకూ ఈ CAF ను మళ్లీ మళ్లీ నింపాల్సిన అవసరం లేదు. ఒకసారి పూరించిన తర్వాత, దానిని వేర్వేరు పరీక్షలకు తిరిగి వాడుకోవచ్చు (Reuse).
దశ 4: పరీక్ష-ఆధారిత విభాగం (Examination-Specific Module)
ఈ విభాగం ఒక్కో పరీక్షకు (ఉదాహరణకు: సివిల్ సర్వీసెస్ లేదా ఎన్డీఏ) ఒక్కో విధంగా ఉంటుంది. అభ్యర్థులు ఒక నిర్దిష్ట పరీక్షకు దరఖాస్తు చేసుకున్న ప్రతిసారీ ఈ భాగాన్ని తప్పనిసరిగా పూరించాలి.- ఇందులో చేర్చవలసిన వివరాలు:
- పరీక్షా కేంద్రం ఎంపిక (Selection of examination centre)
- దరఖాస్తు రుసుము చెల్లింపు (Payment of application fee)
- సర్వీస్ ప్రాధాన్యతలు (Service preferences – సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష కొరకు)
- ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టు (Optional subject) ఎంపిక
- పరీక్ష రాసే మాధ్యమం (Medium of examination)
సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష దరఖాస్తు విధానంలో కొత్త ఆంక్షలు
సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షకు దరఖాస్తు చేసుకునే అభ్యర్థుల కోసం యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC) కొన్ని కొత్త నిబంధనలు లేదా ఆంక్షలను విధించింది. వాటి వివరాలు క్రింద స్పష్టంగా వివరించబడ్డాయి:
1. ఇప్పటికే ఐ.ఏ.ఎస్ (IAS) లేదా ఐ.ఎఫ్.ఎస్ (IFS) కు ఎంపికైన అభ్యర్థులు
గతంలో జరిగిన సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష ద్వారా ఇప్పటికే ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ (IAS) లేదా ఇండియన్ ఫారిన్ సర్వీస్ (IFS) కు ఎంపికై, ప్రస్తుతం ఆ సర్వీసులో కొనసాగుతున్న అభ్యర్థులు సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష 2025 కు దరఖాస్తు చేసుకోవడానికి అనర్హులు. వీరికి కింది నిబంధనలు వర్తిస్తాయి:- పరీక్షకు ముందు చేరితే: CSE-2025 పరీక్ష ప్రారంభం కావడానికి ముందే ఒక అభ్యర్థి IAS లేదా IFS లో చేరినట్లయితే, వారు ఈ పరీక్షలో ఏ దశలోనూ పాల్గొనడానికి అర్హులు కారు.
- ప్రిలిమ్స్ తర్వాత ఎంపికైతే: ఒకవేళ అభ్యర్థి 2025 ప్రిలిమినరీ పరీక్ష ముగిసిన తర్వాత, కానీ మెయిన్ పరీక్ష నిర్వహించడానికి ముందు IAS లేదా IFS కు ఎంపికైతే, వారు ప్రిలిమినరీ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైనప్పటికీ మెయిన్ పరీక్ష రాయడానికి అనుమతించబడరు.
- మెయిన్స్ తర్వాత ఎంపికైతే: ఒకవేళ మెయిన్ పరీక్ష ప్రారంభమైన తర్వాత, కానీ తుది ఫలితాలు ప్రకటించడానికి ముందు అభ్యర్థి IAS లేదా IFS కు ఎంపికైతే, ఆ అభ్యర్థి CSE-2025 లో కనబరిచిన ప్రతిభను మరే ఇతర సర్వీసు లేదా పదవి ఎంపిక కోసం పరిగణనలోకి తీసుకోరు.
2. ఇప్పటికే ఐ.పి.ఎస్ (IPS) కు ఎంపికైన అభ్యర్థులు
గతంలో జరిగిన సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష ఫలితాల ద్వారా ఇప్పటికే ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్ (IPS) కు ఎంపికైన లేదా నియమితులైన అభ్యర్థులకు ఒక నిర్దిష్టమైన పరిమితి వర్తిస్తుంది.- పరీక్ష రాయడానికి అనుమతి: ఈ అభ్యర్థులు సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్ష 2025 కు హాజరు కావడానికి పూర్తి అనుమతి ఉంటుంది.
- IPS ఎంచుకునే అవకాశం లేదు: అయినప్పటికీ, వారు ఈసారి సాధించిన ర్యాంకు ఆధారంగా IPS కు అర్హత సాధించినప్పటికీ, వారు మళ్లీ IPS ను తమ ఐచ్ఛికంగా (Option) ఎంచుకోవడానికి లేదా వారికి తిరిగి IPS కేటాయించడానికి వీలుపడదు.
- ఇతర సర్వీసులకు మాత్రమే: ఈ అభ్యర్థులు సాధించిన ర్యాంకు మరియు దరఖాస్తులో వారు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యతలను (Preferences) బట్టి, వారిని ఇతర సివిల్ సర్వీసులకు (IAS, IRS తదితర) మాత్రమే ఎంపిక కోసం పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.