విక్రమ్-1: పలు పరీక్షా పేలోడ్లను మోసుకెళ్లనున్న భారతదేశపు తొలి ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్ రాకెట్

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్ వాహనమైన (Orbital vehicle) విక్రమ్-1 (Vikram-1) తన ప్రయాణంలో పలు సాంకేతిక ప్రదర్శన పేలోడ్‌లను (Technology demonstration payloads) తీసుకువెళుతుందని హైదరాబాద్‌కు చెందిన స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ (Skyroot Aerospace) ప్రకటించింది. ఈ పేలోడ్‌లలో స్కైరూట్ సంస్థ స్వయంగా రూపొందించిన స్కోప్ (SCOPE), గ్రహా స్పేస్ (Grahaa Space) రూపొందించిన సోలారస్ (SOLARAS) అనే క్యూబ్‌శాట్ (CubeSat), కాస్మోసర్వ్ స్పేస్ (Cosmoserve Space) కు చెందిన ఎంబ్రేస్ (Embrace) అనే రోబోటిక్ ఆర్మ్ ఉన్నాయి. అలాగే జర్మనీకి చెందిన డిక్యూబ్డ్ జీఎంబీహెచ్ (Dcubed GmbH) రూపొందించిన కక్ష్య ప్రదర్శన పేలోడ్‌లు, భారతదేశ శాస్త్రీయ వారసత్వాన్ని గౌరవిస్తూ పంపుతున్న కళాత్మక పేలోడ్‌లు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.

విక్రమ్-1 అంటే ఏమిటి?

• విక్రమ్-1 అనేది స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ కు చెందిన ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్ ప్రయోగ వాహనం (Orbital launch vehicle). భారత అంతరిక్ష పితామహుడు డాక్టర్ విక్రమ్ సారాభాయ్ పేరును దీనికి పెట్టారు.
• భారతదేశ ప్రైవేట్ అంతరిక్ష ప్రయాణంలో ఈ రాకెట్ ఒక ముఖ్యమైన అడుగు. స్టార్టప్‌లు కేవలం విడిభాగాల తయారీకే పరిమితం కాకుండా, ప్రయోగ వాహనాలు, పేలోడ్ అనుసంధానం (Payload integration), సాంకేతిక ప్రదర్శనల వైపు ఎలా ముందుకెళ్తున్నాయో ఇది తెలియజేస్తుంది.

విక్రమ్-1 లోని పేలోడ్‌లు

విక్రమ్-1 రాకెట్ శాస్త్రీయ, సాంకేతిక, వాణిజ్య, లాంఛనప్రాయ పేలోడ్‌ల కలయికను అంతరిక్షంలోకి తీసుకువెళుతుంది.

స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ రూపొందించిన స్కోప్ (SCOPE)

• స్కోప్ అనేది స్కైరూట్ సంస్థ స్వయంగా తయారు చేసిన పేలోడ్. విక్రమ్-1 ప్రయాణ సమయంలో అంతరిక్ష నౌకలోని వ్యవస్థలను (Onboard spacecraft systems), మిషన్ సాంకేతికతలను ధృవీకరించడానికి సంస్థ దీనిని రూపొందించింది.

గ్రహా స్పేస్ రూపొందించిన సోలారస్ (SOLARAS)

• సోలారస్ అనేది కర్ణాటకకు చెందిన గ్రహా స్పేస్ అభివృద్ధి చేసిన 1U క్యూబ్‌శాట్. ఇది స్వదేశీ ఉపగ్రహ సాంకేతికతను కక్ష్యలో (Orbit) ప్రదర్శిస్తుంది.

కాస్మోసర్వ్ స్పేస్ రూపొందించిన ఎంబ్రేస్ రోబోటిక్ ఆర్మ్ (Embrace Robotic Arm)

• ఎంబ్రేస్ అనేది కాస్మోసర్వ్ స్పేస్ అభివృద్ధి చేసిన రోబోటిక్ ఆర్మ్. ప్రదర్శన సమయంలో ఇది విక్రమ్-1 పేలోడ్ డెక్‌కు అతుక్కుని ఉంటుంది.
• అంతరిక్ష శిథిలాల తొలగింపు (Space debris removal), కక్ష్యలో సేవలు (In-orbit servicing), కక్ష్య సుస్థిరత (Orbital sustainability) వంటి భవిష్యత్తు అవసరాలకు ఈ సాంకేతికత ఉపయోగపడుతుంది.

డిక్యూబ్డ్ జీఎంబీహెచ్ (Dcubed GmbH) కు చెందిన uD3PP, mD3RN

• జర్మనీకి చెందిన డిక్యూబ్డ్ జీఎంబీహెచ్ అభివృద్ధి చేసిన కక్ష్య ప్రదర్శన పేలోడ్‌లు ఇవి. కక్ష్య పరిస్థితుల్లో అంతరిక్ష సాంకేతికతలను పరీక్షించి నిర్ధారించడానికి సంస్థ వీటిని తయారు చేసింది.

శాస్త్రీయ నివాళి, లాంఛనప్రాయ పేలోడ్‌లు

సృజనాత్మకత, వారసత్వం, జాతీయ గర్వం కలగలిసిన పేలోడ్‌లను కూడా విక్రమ్-1 మోసుకెళుతుంది.

కాస్మిక్ బ్లూమ్ (Cosmic Bloom)

కాస్మోస్ డైమండ్స్ (Cosmos Diamonds) అభివృద్ధి చేసిన కాస్మిక్ బ్లూమ్‌లో ఒక అల్యూమినియం ప్లేట్‌పై అమర్చిన వజ్రాభరణాలు ఉంటాయి.

మైక్రో ఆర్ట్ (Microart) నివాళి

స్కైరూట్ సంస్థ 18 క్యారెట్ల బంగారంతో చేసిన రాకెట్ నమూనాను అంతరిక్షంలోకి పంపుతుంది. ఇందులో ముగ్గురు ప్రసిద్ధ భారతీయ శాస్త్రవేత్తల సూక్ష్మ శిల్పాలు (Micro-sculptures) ఉన్నాయి:

• సర్ సి.వి. రామన్
• డాక్టర్ విక్రమ్ సారాభాయ్
• డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం

ఒక్కో సూక్ష్మ శిల్పం సుమారు 700 × 980 మైక్రాన్ల పరిమాణంలో ఉంటుంది. అంటే ఇది ఒక బియ్యపు గింజ కంటే చిన్నది, సూది బెజ్జంలో సరిపోయేంత చిన్నది.

తెలంగాణకు చెందిన కళాకారుడు అజయ్ కుమార్ మట్టెవాడ ఈ అద్భుతమైన కళాఖండాన్ని రూపొందించారు.

ముగింపు

విక్రమ్-1 ప్రైవేట్ ప్రయోగ సాంకేతికతను, స్టార్టప్ ఆవిష్కరణలను, అంతర్జాతీయ పేలోడ్ సహకారాన్ని, భారతదేశ శాస్త్రీయ వారసత్వాన్ని ఏకతాటిపైకి తెస్తుంది.

స్కోప్, సోలారస్, ఎంబ్రేస్, డిక్యూబ్డ్ ప్రదర్శనలు, కాస్మిక్ బ్లూమ్, మైక్రో ఆర్ట్ వంటి పేలోడ్‌లను తీసుకువెళ్లడం ద్వారా, భారతదేశ ప్రైవేట్ అంతరిక్ష పర్యావరణ వ్యవస్థ (Private space ecosystem) సాధిస్తున్న పరిపక్వతను ఈ మిషన్ ప్రతిబింబిస్తుంది.

ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైతే, అభివృద్ధి చెందుతున్న వాణిజ్య అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారతదేశ స్థానం బలపడుతుంది. అలాగే ప్రైవేట్ సంస్థల ఆర్బిటల్ ప్రయోగ సామర్థ్యంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలిచిపోతుంది.