ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సాగు విస్తీర్ణం భారీగా పెరిగినా.. స్థిరంగా యూరియా వాడకం (Urea Use Stable)

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది? (Why in News?)

• రబీ 2025-26 సీజన్‌లో (Rabi 2025–26) ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎరువుల వాడకంలో ఒక ప్రధాన మార్పు కనిపించింది. సాగు విస్తీర్ణం 36% పెరిగినప్పటికీ యూరియా వాడకం మాత్రం దాదాపు స్థిరంగా (Stable) ఉంది.
• మొత్తం సాగు భూమి (Cultivated area) భారీగా పెరిగినప్పటికీ, యూరియా లభ్యత కేవలం 3% మాత్రమే పెరిగింది. దీనివల్ల హెక్టారుకు యూరియా లభ్యత (Per-hectare urea availability) 513 కిలోల నుంచి 338 కిలోలకు పడిపోయింది. అంటే దాదాపు 34% తగ్గింది.
• ‘ఈ-పంట’ (e-Panta) సిస్టమ్‌ను విస్తరించడం, ఎరువుల సరఫరాను పకడ్బందీగా పర్యవేక్షించడం (Monitoring), దారి మళ్లింపు (Diversion), అక్రమ రవాణాపై గట్టి చర్యలు తీసుకోవడం లాంటి కారణాల వల్ల ఈ మార్పు వచ్చింది.
• వ్యవసాయ రంగం అధికంగా ఎరువులపై ఆధారపడకుండా, మరింత సమర్థవంతమైన, నియంత్రిత ఎరువుల వినియోగం (Monitored fertilizer use) వైపు మళ్లుతోందని ఈ పరిణామం సూచిస్తోంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎరువుల వాడకం నేపథ్యం

• దశాబ్దాలుగా భారతీయ వ్యవసాయంలో, ముఖ్యంగా యూరియా వాడకంలో, ఒక సాధారణ నమ్మకం (Assumption) ఉంది. ఎక్కువ ఎరువులు వాడితే ఆటోమేటిక్‌గా పంట దిగుబడి (Crop yields) పెరుగుతుందని రైతులు భావించేవారు.
• ప్రభుత్వం ఇచ్చే భారీ సబ్సిడీ వల్ల యూరియా చాలా చౌకగా, సులభంగా లభిస్తుంది. అందుకే రైతులు తరచుగా నత్రజని (Nitrogen) ఆధారిత ఎరువులను, ముఖ్యంగా యూరియాను భారీగా ఉపయోగించేవారు.
• ఇది యూరియాపై రైతులు అతిగా ఆధారపడేలా (Overdependence) చేసింది. పోషకాల వాడకంలో అసమతుల్యత (Imbalance) ఏర్పడింది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా ఇందుకు మినహాయింపు కాదు. పోషక సామర్థ్యాన్ని (Nutrient efficiency) మెరుగుపరచడానికి బదులు.. ఎరువులు ఎక్కువగా వాడి వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచాలనే విధానాన్ని ఇక్కడ కూడా పాటించేవారు.
• రబీ 2025-26 సీజన్ ఈ సంప్రదాయ విధానం నుంచి ఒక ముఖ్యమైన మార్పును సూచిస్తోంది.

రబీ 2025-26 లో వచ్చిన మార్పు ఏమిటి? (What Changed?)

• ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మొత్తం సాగు విస్తీర్ణం 36% పెరిగింది. కానీ యూరియా లభ్యత మాత్రం కేవలం 3% మాత్రమే పెరిగింది.
• అంటే హెక్టారుకు ఎరువుల లభ్యత బాగా తగ్గినప్పటికీ, రైతులు ఎక్కువ విస్తీర్ణంలో పంటలు పండించారు.
• హెక్టారుకు యూరియా లభ్యత 513 కిలోల నుంచి 338 కిలోలకు తగ్గింది (34% తగ్గింపు).
• ఇలా ఉన్నప్పటికీ పంటల విస్తీర్ణం (Crop coverage) ఎక్కువే ఉంది. అంటే రైతులు అధిక ఎరువులపై (Excess application) ఆధారపడకుండా, ఉన్న ఎరువును మరింత సమర్థవంతంగా (Efficiently) ఉపయోగించుకోగలిగారని ఇది చూపిస్తోంది.
• ఎరువులను ఇష్టానుసారంగా (Unrestricted) వాడకుండా, నియంత్రిత పంపిణీ (Controlled distribution), మెరుగైన పోషకాల నిర్వహణ (Nutrient management) వైపు మనం అడుగులు వేస్తున్నామని ఈ మార్పు ప్రతిబింబిస్తోంది.
• ఇది వ్యవసాయ పాలనలో (Agricultural governance) ఒక ముఖ్యమైన విధానపరమైన మార్పు (Policy change).

ఎరువుల నియంత్రణలో ‘ఈ-పంట’ పాత్ర (Role of e-Panta)

• డిజిటల్ క్రాప్ మ్యాపింగ్ సిస్టమ్ (Digital crop mapping system) అయిన ‘ఈ-పంట’ విస్తరణ ఈ మార్పు వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణం.
• ఇందులో రైతుల భాగస్వామ్యం 17.56 లక్షల నుంచి 35.51 లక్షలకు పెరిగింది.
• మ్యాప్ చేసిన పంట విస్తీర్ణం 46.07 లక్షల ఎకరాల నుంచి 73.55 లక్షల ఎకరాలకు పెరిగింది. ఇది దాదాపు 60% వృద్ధిని (Growth) చూపిస్తోంది.
• ‘ఈ-పంట’ కింద, ఎరువుల కేటాయింపును (Fertilizer allocation) డిజిటల్‌గా రికార్డ్ చేసిన పంట విస్తీర్ణం, పంట రకంతో అధికారులు నేరుగా అనుసంధానించారు.
• దీనివల్ల లెక్కల్లో లేని కొనుగోళ్లు (Unaccounted purchases) తగ్గాయి. అధికారిక రికార్డులు లేకుండా అదనంగా ఎరువులు తీసుకోవడాన్ని (Excess fertilizer access) ఇది అడ్డుకుంది.
• వ్యవసాయ శాఖ కేవలం అంచనాల (Estimation) ఆధారంగా కాకుండా, వాస్తవ పంట డేటా ఆధారంగా ఎరువుల సరఫరాను నియంత్రించగలిగింది.
• ఎరువుల వాడకంలో అధికారులు దీనిని ఒక “ఫోర్స్డ్ ఎఫిషియన్సీ” (Forced efficiency – బలవంతంగా తెచ్చిన సామర్థ్యం) గా అభివర్ణించారు.
• ఇది పారదర్శకతను (Transparency) బలోపేతం చేసింది. ఎరువుల పంపిణీలో లీకేజీలను తగ్గించింది.

యూరియా వాడకం, పోషక వినియోగ సామర్థ్యం (NUE)

• యూరియాలో సుమారు 46% నత్రజని ఉంటుంది. ప్రభుత్వం దీనికి భారీ సబ్సిడీ ఇస్తుంది. అందుకే భారతదేశంలో దీనిని అత్యంత విస్తృతంగా (Widely used) వాడతారు.
• అయితే, మనం వేసిన నత్రజనిలో కేవలం 30-40% మాత్రమే పంటలు వాస్తవంగా గ్రహిస్తాయి (Absorbed).
• మిగిలిన నత్రజని వోలటైలైజేషన్ (గాలిలో కలవడం), లీచింగ్ (భూమిలోకి ఇంకడం), రన్‌ఆఫ్ (నీటితో పాటు కొట్టుకుపోవడం) ద్వారా వృథా (Lost) అవుతుంది.
• అందువల్ల యూరియాను ఎక్కువగా వాడటం ఆర్థికంగా వృథా, పర్యావరణానికి హానికరం.
• పోషక వినియోగ సామర్థ్యం (NUE) అంటే మనం అందించిన ప్రతి యూనిట్ పోషకానికి వస్తున్న పంట దిగుబడి.
• NUE ఎక్కువగా ఉంటే, తక్కువ వృథాతో మెరుగైన ఉత్పాదకత (Productivity) వస్తుందని అర్థం.
• సాగు విస్తీర్ణం పెరిగినప్పటికీ యూరియా వాడకం స్థిరంగా ఉండటం.. NUE మెరుగుపడిందని సూచిస్తోందని ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉదాహరణ తెలియజేస్తోంది.
• సుస్థిర వ్యవసాయ పద్ధతులకు (Sustainable agricultural practices) ఇది ఒక ముఖ్యమైన సూచిక (Indicator).

ఆదర్శ N:P:K నిష్పత్తి, భారతదేశ ఎరువుల అసమతుల్యత (India’s Fertilizer Imbalance)

• పంటలు ఆరోగ్యంగా పెరగడానికి, నేల సుస్థిరతకు, ఆదర్శవంతమైన పోషకాల నిష్పత్తి (Ideal nutrient ratio) ఈ విధంగా ఉండాలి:
  • 4 : 2 : 1 (నత్రజని : భాస్వరం : పొటాషియం) (Nitrogen : Phosphorus : Potassium)
• భారతదేశంలో ఎరువుల వాడకం నత్రజని (యూరియా) వైపు ఎక్కువగా వంగి (Skewed) ఉంది. ఎందుకంటే ఫాస్ఫేట్ (Phosphatic), పొటాష్ (Potassic) ఎరువుల కంటే యూరియాకు ప్రభుత్వం అత్యధిక సబ్సిడీ ఇస్తోంది.
• దీనివల్ల పోషకాల సమతుల్యత దెబ్బతింటుంది. దీర్ఘకాలంలో నేల ఆరోగ్యం (Soil health) క్షీణిస్తుంది.
• ఎక్కువ నత్రజని వాడటం వల్ల స్వల్పకాలికంగా (Short-term) దిగుబడులు పెరుగుతాయి కానీ, దీర్ఘకాలిక ఉత్పాదకత (Long-term productivity) దెబ్బతింటుంది.
• అనవసరమైన యూరియా వినియోగాన్ని నియంత్రించడం, పంపిణీ సామర్థ్యాన్ని (Distribution efficiency) మెరుగుపరచడం ద్వారా ఈ అసమతుల్యతను (Imbalance) ఆంధ్రప్రదేశ్ క్రమంగా సరిదిద్దుతోందని మనం గమనించవచ్చు.
• ఉత్పాదకత, సుస్థిరత రెండింటికీ సమతుల్య ఎరువుల (Balanced fertilization) వాడకం ఎంతో అవసరం.

యూరియా ఎక్కువగా వాడటం వల్ల వచ్చే సమస్యలు (Problems of Excess Urea Use)

నేల క్షీణత (Soil Degradation):

• నత్రజనిని (Nitrogen) నిరంతరం అధికంగా వాడటం వల్ల నేలలో సూక్ష్మజీవుల (Microbial) కార్యకలాపాలు తగ్గుతాయి. జింక్, బోరాన్, ఐరన్ లాంటి ముఖ్యమైన సూక్ష్మపోషకాలు (Micronutrients) తగ్గిపోతాయి.
• ఇది నేల నిర్మాణాన్ని (Soil structure) దెబ్బతీస్తుంది. నేల ఆమ్లత్వానికి (Acidification) కారణమవుతుంది.

నీటి కాలుష్యం (Water Pollution):

• అదనపు నత్రజని నైట్రేట్ల (Nitrates) రూపంలో భూగర్భ జలాల్లోకి చేరుతుంది. ఇది బ్లూ బేబీ సిండ్రోమ్ (Blue Baby Syndrome) లాంటి ఆరోగ్య ప్రమాదాలను సృష్టిస్తుంది.
• సరస్సులు, ఇతర నీటి వనరుల్లో యూట్రోఫికేషన్‌కు (Eutrophication – నాచు విపరీతంగా పెరగడం) ఇది కారణమవుతుంది.

దీర్ఘకాలికంగా నేల సారం తగ్గడం (Decline in Long-Term Soil Fertility):

• అసమతుల్య (Imbalanced) ఎరువుల వాడకం వల్ల నేల సహజ పునరుత్పత్తి (Natural regeneration) తగ్గుతుంది. కాలక్రమేణా రసాయనాలపైనే ఆధారపడే పరిస్థితి వస్తుంది.
• నేలలో సేంద్రియ కర్బనం (Organic carbon) కూడా తగ్గుతుంది.

ఆర్థిక నష్టాలు (Economic Losses):

• నత్రజని పంటలకు ఉపయోగపడకుండా ఎక్కువ శాతం వృథా అవుతుంది. కాబట్టి రైతులు ఎరువుల కోసం పెడుతున్న ఖర్చుకు తగ్గట్టుగా వారికి ఉత్పాదకత లాభాలు (Productivity gains) రావు.
• ఎరువుల వాడకాన్ని నియంత్రించడం ద్వారా ఈ సమస్యలను తగ్గించాలని ఏపీ మోడల్ (AP model) లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

పర్యవేక్షణ, అమలు, నియంత్రణ చర్యలు (Monitoring and Enforcement)

• బలమైన పర్యవేక్షణ, అమలు చర్యలు ఈ మార్పుకు మద్దతు ఇచ్చాయి.
• వ్యవసాయ శాఖ క్రమం తప్పకుండా బులెటిన్లు (Bulletins), పత్రికా ప్రకటనలు, ఎస్ఎంఎస్ సలహాలను (SMS advisories) జారీ చేసింది. ఎరువుల వాడకం, ధరలపై మండల స్థాయిలో అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించింది.
• విజిలెన్స్, పోలీసు, రెవెన్యూ అధికారులతో కూడిన ప్రత్యేక బృందాలు (Special teams).. ఎరువుల నిల్వల రవాణా, అక్రమ రవాణా, దారి మళ్లింపు, నిల్వల లభ్యతను పర్యవేక్షించాయి.
• తనిఖీ కార్యకలాపాలు (Inspection activity) గణనీయంగా పెరిగాయి.
• గత సంవత్సరం సుమారు 15,000 ఎరువుల నమూనాలను (Samples) సేకరించగా, 2025-26 లో 18,500 కు పైగా నమూనాలను సేకరించారు.
• ₹58 కోట్లకు పైగా విలువైన నిల్వలను నిలిపివేశారు (Detained). ₹6 కోట్లకు పైగా విలువైన అక్రమ నిల్వలను సీజ్ చేశారు.
• సస్పెండ్ చేసిన లైసెన్స్‌ల (Licenses suspended) సంఖ్య 14 నుంచి 84 కు పెరిగింది. క్రిమినల్ కేసులు కూడా భారీగా పెరిగాయి.
• ఎరువుల నిర్వహణలో ప్రభుత్వం గట్టి నియంత్రణ విధానాన్ని (Regulatory approach) తీసుకుందని ఇది చూపుతోంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయానికి దీని ప్రాముఖ్యత (Significance)

• వ్యవసాయ ఉత్పాదకత పెరగడానికి ఎప్పుడూ ఎక్కువ ఎరువులు వాడాల్సిన అవసరం లేదని ఈ పరిణామం రుజువు చేసింది. అందుకే ఇది చాలా ముఖ్యమైనది.
• పోషకాలను సమర్థవంతంగా ఉపయోగిస్తే (Efficient use of nutrients), సాగు తగ్గకుండానే మనం సుస్థిరతను (Sustainability) మెరుగుపరచవచ్చు.
• వ్యవసాయ ఉత్పాదకాల (Agricultural input) నిర్వహణను డిజిటల్ గవర్నెన్స్ ఎలా మెరుగుపరుస్తుందో ‘ఈ-పంట’ (e-Panta) నమూనా చూపిస్తోంది.
• ఇది దీర్ఘకాలిక నేల ఆరోగ్యానికి మద్దతు ఇస్తుంది. పర్యావరణ నష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది. రైతులకు ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని (Financial efficiency) మెరుగుపరుస్తుంది.
• అలాగే ఎరువుల అక్రమ మళ్లింపును (Illegal diversion) తగ్గిస్తుంది. పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్‌లపై (PDS) నమ్మకాన్ని పెంచుతుంది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు, ఈ మోడల్ సుస్థిర ఎరువుల నిర్వహణకు (Sustainable fertilizer governance) ఒక ఆదర్శంగా (Example) మారుతుంది.

సవాళ్లు (Challenges)

• ఎక్కువ యూరియా వాడితే ఆటోమేటిక్‌గా మంచి దిగుబడి వస్తుందని చాలా మంది రైతులు ఇంకా నమ్ముతున్నారు.
• పలు ప్రాంతాలలో సమతుల్య ఎరువుల వాడకంపై (Balanced fertilization) అవగాహన ఇంకా పరిమితంగానే ఉంది.
• యూరియాపై ఉన్న భారీ సబ్సిడీ (Heavy subsidy) పోషకాల ఎంపికను ఇంకా దెబ్బతీస్తోంది.
• కచ్చితమైన వ్యవసాయం (Precision farming), శాస్త్రీయ పోషకాల నిర్వహణ (Scientific nutrient management) ఇంకా విస్తృతంగా అమలు కావడం లేదు.
• ‘ఈ-పంట’ లాంటి డిజిటల్ సిస్టమ్‌లను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌డేట్ చేస్తూ ఉండాలి. స్థానిక స్థాయిలో వాటిని పటిష్టంగా అమలు చేయాలి.
• ఎరువుల దారి మళ్లింపు, అక్రమ వ్యాపారాన్ని (Illegal trade) నిరోధించడానికి నిరంతర పర్యవేక్షణ (Monitoring) తప్పనిసరి.
• రైతుల ప్రవర్తనలో (Behavioural change) దీర్ఘకాలిక మార్పు లేకుండా, కేవలం తక్షణ నియంత్రణ (Short-term enforcement) మాత్రమే సరిపోదు.

ముందున్న మార్గం (Way Forward)

• నత్రజని వృథాను (Nitrogen loss) తగ్గించి, ఎరువుల సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి వేప పూత యూరియా (Neem-coated urea) వాడకాన్ని మరింత ప్రోత్సహించాలి.
• ఎరువుల సరఫరా నిర్ణయాలకు సాయిల్ హెల్త్ కార్డ్ (Soil Health Card) సిఫార్సులను చురుకుగా అనుసంధానించాలి.
• ప్రెసిషన్ ఫార్మింగ్ (Precision farming), ఫెర్టిగేషన్ (Fertigation) పద్ధతులను విస్తరించాలి.
• సేంద్రియ, అకర్బన ఉత్పాదకాలను (Organic and inorganic inputs) కలిపి ఉపయోగించే సమగ్ర పోషకాల నిర్వహణను (Integrated Nutrient Management) ప్రోత్సహించాలి.
• ‘ఈ-పంట’ లాంటి డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లను మరింత బలోపేతం చేసి, ఫార్మర్ అడ్వైజరీ సిస్టమ్‌లతో (Farmer advisory systems) అనుసంధానించాలి.
• కేవలం నత్రజనిపై అధికంగా ఆధారపడేలా కాకుండా, సమతుల్య పోషకాల వినియోగానికి మద్దతు ఇచ్చేలా ఎరువుల సబ్సిడీ సంస్కరణలను (Fertilizer subsidy reforms) క్రమంగా తీసుకురావాలి.
• రైతుల అవగాహన కార్యక్రమాలు (Awareness campaigns) నిరంతరంగా, ఆచరణాత్మకంగా (Practical) జరగాలి.

ముగింపు (Conclusion)

రబీ 2025-26 (Rabi 2025–26) లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరిగిన మార్పు ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది. ఎరువుల వినియోగాన్ని పెంచకుండా కూడా వ్యవసాయ సామర్థ్యాన్ని (Agricultural efficiency) మెరుగుపరచవచ్చని నిరూపించింది.

సాగు విస్తీర్ణం భారీగా పెరిగినప్పటికీ యూరియా వాడకం స్థిరంగా ఉండటం.. మెరుగైన నియంత్రణ, బలమైన పర్యవేక్షణ, పెరిగిన పోషక వినియోగ సామర్థ్యాన్ని (Nutrient Use Efficiency) ప్రతిబింబిస్తోంది.

‘ఈ-పంట’ విస్తరణ, చట్టవిరుద్ధమైన ఎరువుల వ్యాపారంపై తీసుకున్న కఠిన చర్యలు.. సుస్థిర వ్యవసాయానికి డిజిటల్ గవర్నెన్స్ ఎలా మద్దతు ఇస్తుందో చూపుతున్నాయి.

సమతుల్య ఎరువుల వాడకం, మెరుగైన నేల ఆరోగ్యం (Soil health), దీర్ఘకాలిక వ్యవసాయ సుస్థిరత (Agricultural sustainability) దిశగా ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగు.