var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
ప్రశ్న. భారతదేశ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు డేటా సెంటర్లు వ్యూహాత్మక మౌలిక సదుపాయాలుగా ఆవిర్భవిస్తున్నాయి. వాటి ప్రాముఖ్యతను పరిశీలించండి. అలాగే వాటి వేగవంతమైన విస్తరణకు సంబంధించిన సవాళ్లను చర్చించండి. సురక్షితమైన, సుస్థిరమైన డేటా-సెంటర్ వ్యవస్థను నిర్మించడానికి తగిన చర్యలను సూచించండి.
Q. Data centres are emerging as strategic infrastructure for India’s digital economy. Examine their significance and discuss the challenges associated with their rapid expansion. Suggest measures for building a secure and sustainable data-centre ecosystem.
పరిచయం
డేటా సెంటర్ అనేది ఒక సురక్షితమైన కేంద్రం. ఇది సర్వర్లు, స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్ (Storage systems), నెట్‌వర్కింగ్ పరికరాల ద్వారా డిజిటల్ సమాచారాన్ని నిల్వ చేస్తుంది, ప్రాసెస్ చేస్తుంది, అలాగే పంపిణీ చేస్తుంది. భారతదేశ డేటా-సెంటర్ల స్థాపిత సామర్థ్యం 2020లో సుమారు 375 మెగావాట్ల (MW) నుండి 2026 ఆగస్టు నాటికి 1.57 గిగావాట్లకు (GW) పెరిగింది. 2030 నాటికి ఇది దాదాపు 8 GWలకు చేరుకుంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు.
ప్రధాన భాగం
వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత
డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ (Digital economy): డిజిటల్ చెల్లింపులు, ఆన్‌లైన్ బ్యాంకింగ్, ఈ-కామర్స్, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (Artificial Intelligence) లకు డేటా సెంటర్లు మద్దతు ఇస్తాయి.
డిజిటల్ పాలన (Digital governance): ప్రభుత్వ పోర్టల్స్, సంక్షేమ డేటాబేస్‌లు, ఆన్‌లైన్ ప్రజా సేవలు నిరంతరం పనిచేసేలా ఇవి చూస్తాయి.
డేటా సార్వభౌమాధికారం (Data sovereignty): డేటాను దేశీయంగా నిల్వ చేయడం, ప్రాసెస్ చేయడం వల్ల, అత్యంత ముఖ్యమైన సమాచారం భారతీయ చట్టాలు, నియంత్రణ పరిధిలోకి వస్తుంది.
ఆర్థిక వృద్ధి (Economic growth): ప్రస్తుతం దాదాపు 70 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడులు కొనసాగుతున్నాయి. అదనంగా మరో 90 బిలియన్ డాలర్ల ప్రాజెక్టులను ప్రకటించారు.
సాంకేతిక స్వావలంబన (Technological self-reliance): ఇవి దేశీయ సెమీకండక్టర్లు, సర్వర్లు, నెట్‌వర్కింగ్ పరికరాలు, సైబర్ భద్రతా (Cybersecurity) సేవల డిమాండ్‌ను పెంచుతాయి.
సేవల పటిష్టత (Service resilience): ప్రత్యామ్నాయ విద్యుత్ (Backup power), డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ స్టోరేజ్, విపత్తు పునరుద్ధరణ వ్యవస్థలు (Disaster-recovery systems) డిజిటల్ సేవలకు అంతరాయం కలగకుండా చూస్తాయి.
మౌలిక సదుపాయాల హోదా (Infrastructure status) ఇవ్వడం, పన్ను మినహాయింపులు అందించడం ద్వారా ప్రభుత్వం ఈ రంగానికి మద్దతు ఇచ్చింది. అలాగే ఇండియా ఏఐ మిషన్ (IndiaAI Mission), సెమికాన్ 2.0 (Semicon 2.0), ఈసీఎంఎస్ (ECMS), ఐటీ హార్డ్‌వేర్ కోసం పీఎల్‌ఐ స్కీమ్ 2.0 (PLI Scheme 2.0 for IT Hardware) లను ప్రోత్సహించింది.
ప్రధాన సవాళ్లు
అధిక విద్యుత్ డిమాండ్. ఇది 2031-32 నాటికి 17 గిగావాట్లకు (GW) చేరుకుంటుందని అంచనా.
శీతలీకరణ వ్యవస్థల (Cooling systems) కోసం భారీగా నీటి అవసరం.
శిలాజ ఇంధనాల (Fossil-fuel) ఆధారిత విద్యుత్ వల్ల వెలువడే కర్బన ఉద్గారాలు (Carbon emissions).
సైబర్ దాడులు, డేటా చౌర్యం, సేవలకు అంతరాయం కలగడం.
దిగుమతి చేసుకున్న చిప్‌లు, అత్యాధునిక సర్వర్లపై ఆధారపడటం.
కొన్ని మెట్రోపాలిటన్ నగరాల్లోనే ఈ కేంద్రాలు కేంద్రీకృతం కావడం.
పెరుగుతున్న ఈ-వ్యర్థాలు (Electronic waste), డేటా గోప్యతపై ఆందోళనలు.
ముందుకు సాగే మార్గం
భారతదేశం పునరుత్పాదక ఇంధనంతో నడిచే (Renewable-energy-powered) డేటా సెంటర్లను, క్లోజ్డ్-లూప్ లిక్విడ్ కూలింగ్‌ను (Closed-loop liquid cooling) ప్రోత్సహించాలి. అలాగే పీయూఈ (PUE), డబ్ల్యూయూఈ (WUE), సీయూఈ (CUE) వివరాలను వెల్లడించడాన్ని తప్పనిసరి చేయాలి. సైబర్ ఆడిట్‌లు, ఎన్‌క్రిప్షన్ (Encryption), విపత్తు పునరుద్ధరణ ప్రమాణాలను (Disaster-recovery standards) బలోపేతం చేయాలి. డేటా సెంటర్లను భౌగోళికంగా టైర్-II నగరాలకు విస్తరించాలి. దేశీయ తయారీ, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులు, బాధ్యతాయుతమైన ఈ-వ్యర్థాల నిర్వహణను కూడా ప్రభుత్వం ప్రోత్సహించాలి.
ముగింపు
ఆవిష్కరణలను భద్రత, సుస్థిరత (Sustainability), జవాబుదారీతనంతో సమతుల్యం చేసే టెక్నాలజీ-గవర్నెన్స్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (Technology-governance framework) డేటా సెంటర్లను ‘వికసిత్ భారత్ 2047’ కు (Viksit Bharat 2047) డిజిటల్ పునాదిగా మార్చగలదు.
ప్రశ్న. భారతదేశ స్వచ్ఛమైన ఇంధన లక్ష్యాలతో సిటీ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (City Gas Distribution) సంస్థల వాణిజ్య ప్రయోజనాలను అనుసంధానం చేయడానికి ‘దేశీయ పీఎన్‌జీ (PNG) కనెక్షన్ల ప్రోత్సాహక పథకం’ ప్రయత్నిస్తుంది. ఈ పథకం యంత్రాంగం, ప్రాముఖ్యత మరియు అమలులోని సవాళ్లను వివరించండి.
Q. The Incentive Scheme for Promotion of Domestic PNG Connections seeks to align the commercial interests of City Gas Distribution entities with India’s clean-energy objectives. Explain the scheme’s mechanism, significance and implementation challenges.
పరిచయం
సిటీ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (CGD) నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా పైప్డ్ నేచురల్ గ్యాస్‌ను (Piped Natural Gas – PNG) నేరుగా గృహాలకు సరఫరా చేస్తారు. ఇది సాంప్రదాయ వంట ఇంధనాలకు స్వచ్ఛమైన, సురక్షితమైన మరియు మరింత సౌకర్యవంతమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందిస్తుంది. పెట్రోలియం అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ రెగ్యులేటరీ బోర్డు (PNGRB) అనుమతి ఇచ్చిన 309 భౌగోళిక ప్రాంతాలలో 2026 ఆగస్టు నాటికి భారతదేశం 1.74 కోట్ల గృహ పీఎన్‌జీ కనెక్షన్లను కలిగి ఉంది.
ప్రధాన భాగం
పథకం యంత్రాంగం
2026 సెప్టెంబర్ నుండి అమలులోకి వచ్చిన ‘దేశీయ పీఎన్‌జీ (PNG) కనెక్షన్ల ప్రోత్సాహక పథకం’ చురుకైన (Active), బిల్లింగ్ అవుతున్న గృహ కనెక్షన్లను పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ప్రతి భౌగోళిక ప్రాంతానికి (Geographical Area) కనీస కనెక్షన్ల సంఖ్యను ప్రభుత్వం నిర్దేశించింది.
ఈ కనీస పరిమితిని దాటి బిల్లింగ్ అవుతున్న గృహ కనెక్షన్లను సీజీడీ (CGD) సంస్థలు అందించాలి.
అర్హత గల ప్రతి అదనపు (Incremental) కనెక్షన్‌కు, ఆ సంస్థ 200 స్టాండర్డ్ క్యూబిక్ మీటర్ల (Standard Cubic Metres) దేశీయ ఏపీఎం గ్యాస్‌ను (APM gas) అందుకుంటుంది.
సీఎన్‌జీ (CNG) రవాణా విభాగంలో ఉపయోగిస్తున్న ఖరీదైన విదేశీ ఎల్‌ఎన్‌జీ (LNG) స్థానాన్ని ఈ తక్కువ ధర గ్యాస్ భర్తీ చేస్తుంది.
గ్యాస్ కొనుగోలు ఖర్చు తగ్గడం వల్ల, గృహ కనెక్షన్ల కోసం పెట్టిన పెట్టుబడి తిరిగి వచ్చే సమయం (Payback period) పదేళ్ల నుంచి దాదాపు మూడేళ్లకు తగ్గుతుందని అంచనా.
ఈ విధంగా, వాడకంలో లేని కనెక్షన్లను యాక్టివ్‌గా మార్చడానికి, కొత్త ప్రాంతాలకు నెట్‌వర్క్‌లను విస్తరించడానికి ఈ పథకం సంస్థలను ప్రోత్సహిస్తుంది.
ప్రాముఖ్యత
ఇది నిరంతర, మీటర్ ఆధారిత, తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన వంట గ్యాస్‌ను అందిస్తుంది.
సిలిండర్లను బుక్ చేయడం, నిల్వ చేయడం, మార్చడం వంటి అవసరాలను తొలగిస్తుంది.
స్వచ్ఛంగా మండటం ద్వారా ఇంటి లోపల గాలి నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తుంది.
పట్టణ ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలను, చివరి ఇంటి వరకు కనెక్టివిటీని (Last-mile connectivity) బలోపేతం చేస్తుంది.
దేశీయ గ్యాస్ వినియోగాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. తద్వారా ఇంధన భద్రతను (Energy security) మెరుగుపరుస్తుంది.
కార్పొరేట్ సంస్థల ప్రయోజనాలను గృహ వినియోగదారుల సంక్షేమంతో అనుసంధానం చేస్తుంది.
అమలులోని సవాళ్లు
పీఎన్‌జీ విస్తరణ అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. పైప్‌లైన్ల నిర్మాణం కోసం అధిక ఖర్చు అవుతుంది. రైట్-ఆఫ్-వే (Right-of-Way) అనుమతుల్లో జాప్యం జరుగుతోంది. రద్దీగా ఉండే నగరాల్లో నిర్మాణం కష్టంగా మారుతోంది. రాష్ట్రాల్లో వేర్వేరు వ్యాట్ (VAT) రేట్లు ఉండటం వల్ల దీని ధర మారుతోంది. తక్కువ జనాభా ఉండే ప్రాంతాలు వ్యాపార పరంగా సంస్థలకు లాభదాయకంగా అనిపించకపోవచ్చు. దిగుమతి చేసుకున్న ఎల్‌ఎన్‌జీపై ఆధారపడటం వల్ల ధరల ముప్పు ఏర్పడుతుంది. పైప్‌లైన్ లీకేజీలు, మీథేన్ ఉద్గారాలను (Methane emissions) కఠినంగా పర్యవేక్షించడం చాలా అవసరం.
ముందుకు సాగే మార్గం
భారతదేశం నిర్ణీత వ్యవధిలో అనుమతులను, ఒకే విధమైన రైట్-ఆఫ్-వే ఛార్జీలను నిర్ధారించాలి. రాష్ట్రాల పన్నులను క్రమబద్ధీకరించాలి. ఏకీకృత రిజిస్ట్రేషన్ పోర్టల్ ద్వారా దరఖాస్తు ట్రాకింగ్, సమస్యల పరిష్కారాన్ని అందించాలి. నెట్‌వర్క్ విస్తరణతో పాటు స్మార్ట్ మీటర్లు, లీక్-డిటెక్షన్ సిస్టమ్‌లు (Leak-detection systems), క్రమం తప్పకుండా భద్రతా తనిఖీలను అమలు చేయాలి.
ముగింపు
కేంద్ర-రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య సమర్థవంతమైన సమన్వయం, వినియోగదారులకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చే అమలు పీఎన్‌జీని ఒక ముఖ్యమైన సాధనంగా మారుస్తాయి. ఇది స్వచ్ఛమైన వంట గ్యాస్‌కు, ఇంధన భద్రతకు, అలాగే ప్రజల జీవన సౌలభ్యాన్ని (Ease of living) మెరుగుపరచడానికి ఎంతో సహాయపడుతుంది
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnX":"Share on X","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.3.2","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"e_opt_in_v4":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"e_pro_collection_loop":true,"mega-menu":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"cacea8019c","atomicFormsSendForm":"263f6f1e1f"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":11422,"title":"UPSC%20%E0%B0%A1%E0%B1%88%E0%B0%B2%E0%B1%80%20%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%AF%E0%B0%BF%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E0%B0%86%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B0%B0%E0%B1%8D%20%E0%B0%B0%E0%B1%88%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B1%8D%20%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B1%80%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E2%80%93%2015th%20%E0%B0%B8%E0%B1%86%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B1%86%E0%B0%82%E0%B0%AC%E0%B0%B0%E0%B1%8D%202026%20%7C%20UPSC%20Mains%20%7C%20KPIAS%20%E0%B0%85%E0%B0%95%E0%B0%BE%E0%B0%A1%E0%B0%AE%E0%B1%80","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/upsc-mains-current-affairs-15th-sept-2026-kpias-academy-1024x512.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
var ekit_config = {"ajaxurl":"https://telugu.kpiasacademy.com/wp-admin/admin-ajax.php","nonce":"7c767152cd","i18n":{"video_frame":"Video player","close":"Close","slider_prev":"Previous slide","slider_next":"Next slide","slider_first":"This is the first slide","slider_last":"This is the last slide","slider_bullet":"Go to slide {{index}}"}};
//# sourceURL=ekit-core-js-extra
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
