యూపీఎస్సీ కేర్ మెయిన్స్ ప్రాక్టీస్ – 25th మే 2026

UPSC CARE Mains Practice Questions 25 May 2026 for UPSC CSE Mains Preparation

ప్ర. విదేశీ ఆన్‌లైన్ గ్యాంబ్లింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల పెరుగుదల, ఆన్‌లైన్ మనీ గేమ్‌లపై పూర్తిస్థాయి నిషేధం వల్ల ఉన్న పరిమితులను చూపుతోంది. భారతదేశంలో సమతుల్య నియంత్రణ చట్రం ఆవశ్యకతను చర్చించండి.

Q. The rise of offshore online gambling platforms shows the limitations of a blanket ban on online money games. Discuss the need for a balanced regulatory framework in India.

(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ II: పరిపాలన, ప్రభుత్వ విధానాలు, డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల నియంత్రణ)

పరిచయం

ఆన్‌లైన్ మనీ గేమ్‌ల వల్ల కలిగే ఆర్థిక, మానసిక, సామాజిక నష్టాల నుంచి పౌరులను రక్షించడానికి ప్రభుత్వం ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ ప్రోత్సాహక, నియంత్రణ చట్టం, 2025 (Promotion and Regulation of Online Gaming Act, 2025) ను తీసుకువచ్చింది. ముఖ్యంగా యువత, సులభంగా ప్రభావితమయ్యే వినియోగదారులను (Vulnerable users) కాపాడటం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ రంగాన్ని నియంత్రించడానికి ప్రాగ్ నిబంధనలు, 2026 (PROG Rules, 2026) ద్వారా ప్రభుత్వం ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (Online Gaming Authority of India) ను ఏర్పాటు చేసింది. అయితే, పూర్తిస్థాయి నిషేధం వినియోగదారులను అక్రమ విదేశీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల వైపు నెట్టివేస్తోందని ప్రాథమిక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.

ప్రధాన భాగం

పూర్తిస్థాయి నిషేధం వల్ల పరిమితులు (Limitations of a Blanket Ban)

  • విదేశీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల వైపు మళ్లడం: పటిష్టమైన నియంత్రణలు ఉన్న దేశీయ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల నుంచి వినియోగదారులు అక్రమ విదేశీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల వైపు వెళ్లవచ్చు. ఇవి భారతీయ న్యాయ పరిధికి (Indian jurisdiction) వెలుపల ఉంటాయి.
  • బలహీనమైన వినియోగదారుల రక్షణ (Weak consumer protection): విదేశీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు నమ్మకమైన ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థను (Grievance redressal) అందించవు. అలాగే నిష్పాక్షిక ఆట ప్రమాణాలు (Fair-play standards), రీఫండ్ యంత్రాంగాలు (Refund mechanisms) వీటిలో ఉండవు.
  • సైబర్ నేరాల ముప్పు (Cybercrime risks): మోసగాళ్లు టెలిగ్రామ్ (Telegram), వాట్సాప్ లింకులు, నకిలీ పెట్టుబడి పనులు (Fake investment tasks), ఆన్‌లైన్ బెట్టింగ్ ఉచ్చులను ఉపయోగించి వినియోగదారులను దోచుకుంటారు.
  • ఆర్థిక భద్రతకు ముప్పు (Financial security threats): అక్రమ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు మనీ లాండరింగ్ (Money laundering) కోసం మ్యూల్ ఖాతాలను (Mule accounts), రహస్య చెల్లింపు మార్గాలను ఉపయోగిస్తాయి.
  • అమలులో ఇబ్బందులు (Enforcement difficulty): వీపీఎన్‌లు (VPNs), ప్రాక్సీ సర్వర్లు (Proxy servers), మిర్రర్ వెబ్‌సైట్ల (Mirror websites) వల్ల ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను బ్లాక్ చేయడం కష్టంగా మారుతుంది. ఒక డొమైన్‌ను బ్లాక్ చేసిన వెంటనే, మరొక డొమైన్ వేగంగా అందుబాటులోకి వస్తుంది.

సమతుల్య నియంత్రణ ఆవశ్యకత (Need for Balanced Regulation)

సమతుల్య విధానం అంటే హానికరమైన మనీ గేమ్‌లను ఎలాంటి నియంత్రణ లేకుండా వదిలేయడం కాదు. ప్రమాదకరమైన ఆన్‌లైన్ మనీ గేమ్‌లను, చట్టబద్ధమైన ఈ-స్పోర్ట్స్ (E-sports), ఆన్‌లైన్ సామాజిక ఆటల నుంచి వేరు చేసే ఒక స్పష్టమైన చట్టపరమైన చట్రాన్ని (Legal framework) సృష్టించడం దీని ఉద్దేశం.

  • వినియోగదారుల భద్రత (User safety): వయస్సు నిర్ధారణ (Age verification), తల్లిదండ్రుల నియంత్రణ (Parental controls), ఖర్చు పరిమితులు, సమయ పరిమితులు, కౌన్సెలింగ్ మద్దతు ద్వారా నష్టాన్ని తగ్గించవచ్చు.
  • నియంత్రణ స్పష్టత (Regulatory certainty): చట్టబద్ధమైన గేమింగ్ కంపెనీలు స్పష్టమైన నిబంధనల కింద పనిచేయగలవు. అదే సమయంలో అధికారులు అక్రమ ఆపరేటర్లను సులభంగా లక్ష్యంగా చేసుకోవచ్చు.
  • ఆర్థిక పర్యవేక్షణ (Financial monitoring): బ్యాంకులు, పేమెంట్ గేట్‌వేలు (Payment gateways), సైబర్ క్రైమ్ ఏజెన్సీలతో సమన్వయం చేసుకోవడం వల్ల అనుమానాస్పద లావాదేవీలను సులభంగా గుర్తించవచ్చు.
  • పన్ను ఆదాయం (Tax revenue): నియంత్రిత పర్యావరణ వ్యవస్థ పన్ను ఆదాయాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ ఆదాయాన్ని అవగాహన కార్యక్రమాలు, చట్ట అమలు కోసం ప్రభుత్వం ఉపయోగించవచ్చు.
  • ఆవిష్కరణలకు మద్దతు (Innovation support): గ్యాంబ్లింగ్ వ్యసనాన్ని ప్రోత్సహించకుండా భారతదేశం ఈ-స్పోర్ట్స్, యానిమేషన్, గేమింగ్ టెక్నాలజీ, డిజిటల్ సృజనాత్మకతను (Digital creativity) ప్రోత్సహించవచ్చు.

ప్రాగ్ నిబంధనలు, 2026 పాత్ర (Role of PROG Rules, 2026)

ఈ నిబంధనలు ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా, ఆటల వర్గీకరణ, ఈ-స్పోర్ట్స్ నమోదు, వినియోగదారుల భద్రతా లక్షణాలు, రెండంచెల ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థ (Two-tier grievance redressal system) లాంటి ముఖ్యమైన యంత్రాంగాలను అందిస్తాయి. బలమైన అమలు (Enforcement), కేంద్ర-రాష్ట్రాల సమన్వయం ఉంటేనే ఈ నిబంధనలు సమర్థవంతంగా పనిచేస్తాయి.

భవిష్యత్తు కార్యాచరణ (Way Forward)

విదేశీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లపై భారతదేశం డిజిటల్ నిఘాను బలోపేతం చేయాలి. అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని మెరుగుపరచాలి. మెయిటీ (MeitY), ఆర్బీఐ (RBI), బ్యాంకులు, రాష్ట్ర పోలీసు విభాగాలు, సైబర్ క్రైమ్ విభాగాల మధ్య రియల్ టైమ్ సమన్వయాన్ని (Real-time coordination) ప్రభుత్వం నిర్ధారించాలి. వినియోగదారుల ప్రవర్తన, ప్లాట్‌ఫారమ్ నష్టాలను అధ్యయనం చేయడానికి అధికారులు నియంత్రిత రెగ్యులేటరీ శాండ్‌బాక్స్‌ను (Regulatory sandbox) కూడా పరీక్షించవచ్చు. నకిలీ బెట్టింగ్ యాప్‌లు, టెలిగ్రామ్ మోసాలు, మ్యూల్ ఖాతాల మోసాల (Mule account fraud) గురించి వినియోగదారులను హెచ్చరించడానికి ప్రభుత్వ అవగాహన కార్యక్రమాలు చాలా అవసరం.

ముగింపు

పూర్తిస్థాయి నిషేధం దేశీయంగా కనిపించే కార్యకలాపాలను తగ్గించవచ్చు. కానీ ఇది సమస్యను అక్రమ విదేశీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల (Offshore space) వైపు నెట్టివేస్తుంది. వినియోగదారులను రక్షించే, ఆర్థిక నేరాలను నిరోధించే, చట్టబద్ధమైన డిజిటల్ ఆవిష్కరణలకు (Lawful digital innovation) మద్దతు ఇచ్చే సమతుల్య చట్రం భారతదేశానికి అవసరం. కేవలం నిషేధించడమే కాదు, సమర్థవంతమైన నియంత్రణ మాత్రమే సురక్షితమైన, జవాబుదారీతనంతో (Accountable) కూడిన ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ పరిపాలనకు కీలకం.

ప్ర. భారతదేశం కోసం న్యూరో-సింబాలిక్ ఏఐ (Neuro-Symbolic AI) విద్యా సాంకేతికతను మరింత సులభంగా అర్థమయ్యేలా, తక్కువ ఖర్చుతో, అందరికీ చేరేలా చేయగలదు. చర్చించండి.

Q. Neuro-Symbolic AI can make educational technology more explainable, affordable and inclusive for India. Discuss.

 

(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III – సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, సమ్మిళిత వృద్ధి)

పరిచయం

న్యూరో-సింబాలిక్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (Neuro-Symbolic Artificial Intelligence – NSAI) అనేది ఒక హైబ్రిడ్ ఏఐ వ్యవస్థ (Hybrid AI system). ఇది న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లను (Neural networks), సింబాలిక్ రీజనింగ్‌తో (Symbolic reasoning) కలుపుతుంది. ప్యాటర్న్‌లను (నమూనాలను) గుర్తించడంలో న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లు సహాయపడతాయి. అదే సమయంలో సింబాలిక్ రీజనింగ్ నియమాలు, తర్కం (Logic), ధృవీకరించిన జ్ఞానాన్ని (Verified knowledge) ఉపయోగిస్తుంది. జాతీయ విద్యా విధానం 2020 (NEP 2020) భావనాత్మక అభ్యసన (Conceptual learning), బహుభాషా విద్య, విమర్శనాత్మక ఆలోచనను (Critical thinking) ప్రోత్సహిస్తుంది. ఈ నేపథ్యంలో భారతీయ విద్యకు ఎన్ఎస్ఏఐ (NSAI) ఒక సరైన నమూనాగా మారుతుంది.

ప్రధాన భాగం

ఎడ్‌టెక్‌ను ఎన్ఎస్ఏఐ ఎలా మరింత సులభంగా అర్థమయ్యేలా చేస్తుంది?

  • బ్లాక్-బాక్స్ లెర్నింగ్‌ను తగ్గిస్తుంది: సంప్రదాయ ఏఐ సాధనాలు (AI tools) చాలాసార్లు ప్రక్రియను వివరించకుండా నేరుగా సమాధానాలు ఇస్తాయి. కానీ ఒక సమాధానం వెనుక ఉన్న తార్కిక దశలను (Logical steps) ఎన్ఎస్ఏఐ చూపగలదు.
  • భావనాత్మక స్పష్టతకు మద్దతు ఇస్తుంది: సమాధానం ఏమిటి అని మాత్రమే కాకుండా, ఆ సమాధానం ఎందుకు సరైనదో అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది విద్యార్థులకు సహాయపడుతుంది.
  • ధృవీకరించిన నాలెడ్జ్ గ్రాఫ్‌లను ఉపయోగిస్తుంది: ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ (NCERT) లేదా స్టేట్ బోర్డ్ పాఠ్యాంశాల ఆధారంగా నాలెడ్జ్ గ్రాఫ్‌లను (Knowledge graphs) తయారు చేస్తారు. ఇవి సమాధానాలను సరిచూసుకోవడానికి, ఏఐ భ్రమలను (AI hallucinations) తగ్గించడానికి సహాయపడతాయి.
  • జ్ఞానాన్ని ట్రాక్ చేయడానికి అనుమతిస్తుంది: ఒక విద్యార్థి ఆల్జీబ్రా లేదా సైన్స్‌లో తప్పు చేస్తే, ఎన్ఎస్ఏఐ ఆ తప్పును కచ్చితంగా గుర్తిస్తుంది. గుర్తులు (Signs), ఫార్ములా వాడకం లేదా తార్కిక క్రమం (Logical sequence) లాంటి ఏ భావనను విద్యార్థి తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నాడో ఇది చెప్పగలదు.

ఎడ్‌టెక్‌ను ఎన్ఎస్ఏఐ ఎలా చవకగా మారుస్తుంది?

  • తక్కువ కంప్యూటింగ్ అవసరం: శక్తివంతమైన క్లౌడ్ సిస్టమ్స్ (Cloud systems) అవసరమయ్యే పెద్ద ఏఐ మోడళ్లలా కాకుండా, ఎన్ఎస్ఏఐని తేలికగా (Lightweight) తయారు చేయవచ్చు.
  • ఆఫ్‌లైన్, ఎడ్జ్ డిప్లాయ్‌మెంట్: పరిమిత ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం ఉన్న తక్కువ ధర స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, టాబ్లెట్‌లలో ఇది పనిచేస్తుంది. గ్రామీణ భారతదేశానికి ఇది చాలా ముఖ్యం.
  • భారీ స్థాయిలో తక్కువ ఖర్చు: లక్షలాది మంది విద్యార్థులు, పాఠశాలలు ఉన్న దేశానికి ఇది ఎంతో మేలు చేస్తుంది. ఖరీదైన, ఎక్కువ డేటా అవసరమయ్యే మోడళ్ల కంటే చిన్న ఏఐ సాధనాలు (Compact AI tools) చాలా ఆచరణాత్మకమైనవి.
  • ప్రభుత్వ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లకు ఉపయోగకరం: తక్కువ ఖర్చుతో వ్యక్తిగత అభ్యసన (Personalised learning) అందించడానికి దీక్ష (DIKSHA) లాంటి ప్రభుత్వ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లతో ఎన్ఎస్ఏఐని అనుసంధానం చేయవచ్చు.

విద్యను ఎన్ఎస్ఏఐ ఎలా అందరికీ చేరేలా (సమ్మిళితంగా) చేస్తుంది?

  • భారతీయ భాషలకు మద్దతు ఇస్తుంది: కేవలం ఇంగ్లీషు నుంచి అనువదించడం మాత్రమే కాకుండా, ప్రాంతీయ భాషల్లోనే తార్కికంగా ఆలోచించేలా ఎన్ఎస్ఏఐని నిర్మించవచ్చు. ఇది మాతృభాషా విద్యకు మద్దతు ఇస్తుంది.
  • గ్రామీణ, పేద విద్యార్థులకు సహాయపడుతుంది: ప్రైవేట్ ట్యూషన్లు (Private tuition) అందుబాటులో లేని విద్యార్థులు దశలవారీగా డిజిటల్ మద్దతును పొందవచ్చు.
  • వ్యక్తిగత అభ్యసన: తుది సమాధానాన్ని చెప్పే ముందు ఇది హింట్స్ (Hints) ఇస్తుంది. ప్రశ్నలను సులభతరం చేస్తుంది. అలాగే చక్కటి ఉదాహరణలను అందిస్తుంది.
  • ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది: పజిల్-ఆధారిత, ఇంటరాక్టివ్ అభ్యసన (Interactive learning) ద్వారా తప్పులు చేస్తామనే భయం తగ్గుతుంది. విద్యార్థులు స్వతంత్రంగా ఆలోచించేలా ఇది ప్రోత్సహిస్తుంది.

సవాళ్లు

  • కచ్చితమైన పాఠ్యాంశాల నాలెడ్జ్ గ్రాఫ్‌లను (Curriculum knowledge graphs) నిర్మించడం చాలా కష్టం. దీనికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.
  • భారతదేశ భాషా వైవిధ్యం (Linguistic diversity) కారణంగా స్థానిక డేటాసెట్‌లు (Localised datasets), వ్యాకరణ ఆధారిత వ్యవస్థలు (Grammar-based systems) అవసరం.
  • డిజిటల్ అంతరం (Digital divide), పేలవమైన ఇంటర్నెట్, పరికరాల కొరత ఇంకా తీవ్రమైన అడ్డంకులుగా మిగిలి ఉన్నాయి.
  • ఏఐ ఆధారిత అభ్యసన విశ్లేషణలను (Learning diagnostics) ఉపయోగించడానికి ఉపాధ్యాయులకు తగిన శిక్షణ అవసరం.
  • డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ చట్టం, 2023 (Digital Personal Data Protection Act, 2023) కింద విద్యార్థుల డేటా గోప్యతను (Data privacy) రక్షించాలి.
  • ఉపాధ్యాయులకు ఉండే భావోద్వేగ అవగాహన, తాదాత్మ్యం (Empathy), వృత్తిపరమైన నిర్ణయాలను ఏఐ భర్తీ చేయలేదు.

భవిష్యత్తు కార్యాచరణ

  • పాఠ్యాంశాలకు అనుగుణంగా నాలెడ్జ్ గ్రాఫ్‌లతో జాతీయ స్థాయిలో ఒక భారత్ ఆంటాలజీ (Bharat Ontology) ని నిర్మించాలి.
  • దీక్ష (DIKSHA)భాషిణి (Bhashini)ఇండియాఏఐ మిషన్ (IndiaAI Mission) లతో ఎన్ఎస్ఏఐని అనుసంధానం చేయాలి.
  • ఆఫ్‌లైన్‌కు అనుకూలమైన, స్మార్ట్‌ఫోన్‌లలో పనిచేసే ఏఐ సాధనాలను అభివృద్ధి చేయాలి.
  • నిష్ఠ (NISHTHA) లాంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ఉపాధ్యాయుల శిక్షణను మెరుగుపరచాలి.
  • కులం, లింగం, భాష లేదా ప్రాంతీయ పక్షపాతాన్ని (Bias) నివారించడానికి క్రమం తప్పకుండా ఆడిట్‌లు (Audits) నిర్వహించాలి.

ముగింపు

బట్టీ పట్టే విధానం (Rote learning) నుంచి భావనాత్మక విద్య (Concept-based education) వైపు భారతదేశం మారడానికి న్యూరో-సింబాలిక్ ఏఐ (Neuro-Symbolic AI) సహాయపడుతుంది. ఏఐని సులభంగా అర్థమయ్యేలా, తక్కువ ఖర్చుతో, బహుభాషా రూపంలో, ఉపాధ్యాయులకు మద్దతుగా మార్చడంలోనే దీని అసలైన విలువ ఉంది. సరైన మౌలిక సదుపాయాలు, డేటా రక్షణ (Data protection), ఉపాధ్యాయుల శిక్షణతో దీనిని అమలు చేస్తే, భారతదేశంలో నాణ్యమైన, సమ్మిళిత విద్య (Inclusive education) కోసం ఎన్ఎస్ఏఐ ఒక బలమైన సాధనంగా మారుతుంది.

 

Enroll Now for Unlimited UPSC Utsav

Start Date

22/03/2026

Timings

08 AM – 4 PM

    Scroll to Top