యూపీఎస్సీ కేర్ మెయిన్స్ ప్రాక్టీస్ – 29th మే 2026

IBC Amendment Act 2026 UPSC Mains infographic

ప్ర. భారతదేశ తీరప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థలో చిన్న ఓడరేవులు, సంప్రదాయ సముద్ర నౌకలు ఇప్పటికీ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. సలయా ఓడరేవు, గుజరాత్ ధో (Dhow) వాణిజ్యం ఆధారంగా దీనిని చర్చించండి.

Q. Small ports and traditional maritime vessels continue to play an important role in India’s coastal economy. Discuss with reference to Salaya port and Gujarat’s dhow trade.

(జీఎస్ పేపర్ III – భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ, మౌలిక సదుపాయాలు, ఓడరేవులు, సముద్ర వాణిజ్యం)

పరిచయం

భారతదేశ సముద్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ (Maritime economy) కేవలం ముంబై, కాండ్లా లేదా చెన్నై లాంటి ప్రధాన ఓడరేవులకే పరిమితం కాలేదు. చిన్న ఓడరేవులు, సంప్రదాయ సముద్ర నౌకలు (Traditional maritime vessels) కూడా తీరప్రాంత వాణిజ్యం, ఎగుమతులు, ఉపాధి, ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీకి (Regional connectivity) మద్దతు ఇస్తాయి. గల్ఫ్ ఆఫ్ కచ్‌లోని (Gulf of Kutch) సలయా (Salaya) ఓడరేవు, గుజరాత్ ధో వాణిజ్యం భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సంప్రదాయ సముద్ర వ్యవస్థల ప్రాముఖ్యతను చూపుతాయి.

ప్రధాన భాగం

సలయా ఓడరేవు ప్రాముఖ్యత

  • వ్యూహాత్మక స్థానం (Strategic location): సలయా ఓడరేవు గుజరాత్‌లోని ఒక ముఖ్యమైన సముద్ర ప్రాంతమైన గల్ఫ్ ఆఫ్ కచ్‌లో ఉంది.
  • ఎంఎస్వీ (MSV) లకు హోమ్ పోర్ట్: యాంత్రీకరించిన పడవలు (Mechanised Sailing Vessels – MSVs) అనగా సంప్రదాయ ధోలకు ఇది ఒక ప్రధాన హోమ్ పోర్ట్ (Home port).
  • సహజ రక్షణ: సలయాలో క్రీక్స్ (సముద్రపు పాయలు), మడ అడవులు (Mangroves) ఉన్నాయి. ఇవి అలల ప్రభావాన్ని తగ్గించి పడవలను ప్రతికూల సముద్ర పరిస్థితుల నుంచి రక్షిస్తాయి.
  • రుతుపవనాల సమయంలో ఆశ్రయం: జూన్ మధ్య నుంచి సెప్టెంబర్ వరకు సముద్రం అల్లకల్లోలంగా ఉంటుంది. ఈ సమయంలో ఎంఎస్వీలు బీచింగ్ (Beaching), మరమ్మతులు, నిర్వహణ కోసం సలయాకు తిరిగి వస్తాయి.
  • మరమ్మతు సౌకర్యాలు: తక్కువ ఖర్చుతో పెయింటింగ్ వేయడం, శుభ్రపరచడం, డ్రై-డాక్ (Dry-dock) మరమ్మతులు చేయడం, సంప్రదాయ పడవల సముద్ర ప్రయాణ సామర్థ్యాన్ని (Seaworthiness) తనిఖీ చేయడంలో సలయాకు మంచి గుర్తింపు ఉంది.

గుజరాత్ ధో వాణిజ్యం పాత్ర

  • గుజరాత్‌లో భారతీయ జెండాతో తిరిగే ఎంఎస్వీలు (MSVs) పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
  • ఈ పడవలు గల్ఫ్, మధ్యప్రాచ్యం (Middle East), హిందూ మహాసముద్రం, తూర్పు ఆఫ్రికా దేశాలతో వాణిజ్యం చేస్తాయి.

  • ఇవి కింది వస్తువులను రవాణా చేస్తాయి:
    • బియ్యం
    • చక్కెర
    • సోయాబీన్
    • ఖర్జూరం
    • ఉల్లిపాయలు
    • ఆహార పదార్థాలు
    • పశువులు (Livestock)
  • ఈ వాణిజ్యం ఎక్కువగా ఎగుమతుల (Export-oriented) ఆధారంగా జరుగుతుంది. ఇది చిన్న వ్యాపారులకు, తీరప్రాంత కమ్యూనిటీలకు సహాయపడుతుంది.
  • పడవల యజమానులు, నావికులు (Sailors), మరమ్మతు కార్మికులు, వ్యాపారులు, ఓడరేవు ఆధారిత కార్మికులకు ఎంఎస్వీలు జీవనోపాధి (Livelihood) కల్పిస్తాయి.

ఇటీవలి నియంత్రణ ప్రాముఖ్యత (Recent Regulatory Significance)

  • సలయా, ఓఖా (Okha) లాంటి ఓడరేవులను ఇమ్మిగ్రేషన్ చెక్ పోస్టులుగా (Immigration Check Posts) ప్రభుత్వం నోటిఫై చేయకపోవడం వల్ల అనేక ఎంఎస్వీలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాయి.
  • సలయా, ఓఖాలకు వెళ్లే పడవల సిబ్బంది సైన్-ఆన్ (Sign-on), సైన్-ఆఫ్ (Sign-off) చేయడానికి పోర్‌బందర్ ఇమ్మిగ్రేషన్ చెక్ పోస్ట్ వద్ద ఒక తాత్కాలిక నిబంధనను ప్రభుత్వం అనుమతించింది.
  • ఇది పడవలు రుతుపవనాలకు ముందే సురక్షితంగా తిరిగి రావడానికి సహాయపడింది. అలాగే గల్ఫ్ జలాల్లోని ప్రమాదకరమైన మార్గాలను నివారించడానికి ఇది దోహదపడింది.

సవాళ్లు (Challenges)

  • అనేక సంప్రదాయ ఓడరేవుల్లో నోటిఫైడ్ ఇమ్మిగ్రేషన్, డిజిటల్ ప్రాసెసింగ్ సౌకర్యాలు లేవు.
  • అల్లకల్లోలమైన సముద్రాలు, యుద్ధ ప్రాంతాలు (War zones), రద్దీగా ఉండే ఓడరేవుల వల్ల చిన్న పడవలకు ముప్పు పొంచి ఉంటుంది.
  • రుతుపవనాల సమయంలో విదేశాల్లో పడవలను నిలపడం చిన్న యజమానులకు చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్న పని.
  • సంప్రదాయ పడవల కోసం ఓడరేవు మౌలిక సదుపాయాలు (Port infrastructure) పరిమితంగానే ఉన్నాయి.

భవిష్యత్తు కార్యాచరణ (Way Forward)

  • ఇమ్మిగ్రేషన్, కస్టమ్స్ (Customs) సేవల కోసం మరిన్ని సంప్రదాయ ఓడరేవులను ప్రభుత్వం నోటిఫై చేయాలి.
  • చిన్న ఓడరేవుల్లో మరమ్మతులు, పడవలు నిలిపే (Berthing) సౌకర్యాలు, భద్రతా సదుపాయాలను మెరుగుపరచాలి.
  • ఎంఎస్వీలకు డిజిటల్ ఇమ్మిగ్రేషన్ మద్దతును అందించాలి.
  • ఘర్షణల ప్రమాదం ఉన్న ప్రాంతాల్లో (Conflict-prone areas) తిరిగే పడవల కోసం సముద్ర భద్రతా సూచనలను (Maritime safety advisories) బలోపేతం చేయాలి.
  • భారతదేశ తీరప్రాంత, ఎగుమతి ఆర్థిక వ్యవస్థలో ధో వాణిజ్యాన్ని (Dhow trade) ఒక భాగంగా గుర్తించాలి.

ముగింపు

భారతదేశ సముద్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు చిన్న ఓడరేవులు, సంప్రదాయ పడవలు ఇప్పటికీ ఎంతో ముఖ్యమని సలయా ఓడరేవు చూపుతుంది. ఇవి ఎగుమతులు, జీవనోపాధి, ప్రాంతీయ వాణిజ్యానికి మద్దతు ఇస్తాయి. భారతదేశ సముద్ర విధానం (Maritime policy) కేవలం ప్రధాన ఓడరేవులపై మాత్రమే దృష్టి పెట్టకూడదు. సమ్మిళిత సముద్ర అభివృద్ధి (Inclusive maritime development) కోసం చిన్న ఓడరేవులు, సంప్రదాయ పడవలు, తీరప్రాంత కమ్యూనిటీలను ప్రభుత్వం బలోపేతం చేయాలి.

ప్ర. దివాలా స్మృతి, 2016 (Insolvency and Bankruptcy Code, 2016) భారతదేశ దివాలా పరిష్కార చట్రాన్ని ఒక విచ్ఛిన్నమైన రికవరీ వ్యవస్థ నుంచి రుణదాతల ఆధారిత పరిష్కార యంత్రాంగంగా మార్చింది. ఐబీసీ (IBC) సాధించిన విజయాలను చర్చించండి. అలాగే దీని నిర్వహణాపరమైన సవాళ్లను ‘దివాలా స్మృతి (సవరణ) చట్టం, 2026’ ఎలా పరిష్కరించాలని చూస్తుందో పరిశీలించండి.

Q. The Insolvency and Bankruptcy Code, 2016 has transformed India’s insolvency framework from a fragmented recovery system to a creditor-driven resolution mechanism. Discuss the achievements of the IBC and examine how the Insolvency and Bankruptcy Code (Amendment) Act, 2026 seeks to address its operational challenges.

(జీఎస్ పేపర్ III – భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ: బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక రంగ సంస్కరణలు, వనరుల సమీకరణ)

పరిచయం

ఆర్థిక రంగంలో భారతదేశం చేపట్టిన ప్రధాన నిర్మాణాత్మక సంస్కరణల్లో దివాలా స్మృతి, 2016 (IBC) ఒకటి. ఐబీసీకి ముందు, కంపెనీల చట్టం, సికా (SICA), సర్ఫేసీ చట్టం (SARFAESI Act), డెట్ రికవరీ యంత్రాంగాల లాంటి బహుళ చట్టాలు దివాలా పరిష్కారాన్ని శాసించేవి. ఇది జాప్యానికి, అధికార పరిధి అతివ్యాప్తికి (Overlapping jurisdiction), ఆస్తుల విలువ పడిపోవడానికి దారితీసింది. ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని (Financial distress) పరిష్కరించడానికి ఐబీసీ ఒక ఏకీకృత, రుణదాతల ఆధారిత, కాలబద్ధమైన (Time-bound) దివాలా చట్రాన్ని తీసుకువచ్చింది.

ప్రధాన భాగం

ఐబీసీ సాధించిన ప్రధాన విజయాలు

  • ఏకీకృత చట్టపరమైన చట్రం (Unified legal framework): ఐబీసీ బహుళ దివాలా చట్టాలను ఒకే వ్యవస్థగా ఏకీకృతం చేసింది. దీని ద్వారా ఈ ప్రక్రియను మరింత సమన్వయంతో, అంచనా వేయదగినదిగా (Predictable) మార్చింది.
  • రుణదాతల ఆధారిత ప్రక్రియ (Creditor-driven process): ఇది కంపెనీ నియంత్రణను రుణగ్రహీత (Debtor) నుంచి రుణదాతల కమిటీకి (Committee of Creditors – CoC) మార్చింది. ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉన్న కంపెనీల భవిష్యత్తును నిర్ణయించే అవకాశాన్ని ఇది ఆర్థిక రుణదాతలకు (Financial creditors) కల్పించింది.
  • కాలబద్ధమైన పరిష్కారం (Time-bound resolution): కార్పొరేట్ దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియను (Corporate Insolvency Resolution Process – CIRP) 180 రోజుల్లో పూర్తి చేసేలా చట్టం రూపొందించారు. నిర్దిష్ట కేసుల్లో దీన్ని 330 రోజుల వరకు పొడిగించే అవకాశం కల్పించారు.
  • మెరుగైన రికవరీలు: 2026 మార్చి నాటికి, సుమారు 8,987 సీఐఆర్పీ (CIRP) కేసులను న్యాయస్థానాలు స్వీకరించాయి. ఆమోదం పొందిన రిజల్యూషన్ ప్లాన్ల ద్వారా 1,419 కార్పొరేట్ రుణగ్రహీతల (Corporate debtors) కేసులను పరిష్కరించాయి. ఆమోదిత రిజల్యూషన్ ప్లాన్ల ద్వారా రుణదాతలు దాదాపు ₹4.32 లక్షల కోట్లను రికవరీ చేశారు.
  • మెరుగైన ఆస్తుల విలువ (Better value realisation): ఐబీసీ కింద వచ్చిన రికవరీలు కంపెనీల లిక్విడేషన్ విలువను (Liquidation value) మించిపోయాయి. అనేక కేసుల్లో సంస్థల విలువను (Enterprise value) కాపాడటంలో ఇది సహాయపడింది.
  • రుణ క్రమశిక్షణను (Credit discipline) బలోపేతం చేయడం: ఐబీసీ రుణగ్రహీతల్లో రుణాలను తిరిగి చెల్లించే ప్రవర్తనను మెరుగుపరిచింది. కంపెనీపై నియంత్రణ కోల్పోతామనే భయాన్ని ఇది సృష్టించింది. తద్వారా సకాలంలో రుణాల చెల్లింపు, పరిష్కారాలను ప్రోత్సహించింది.
  • పరిష్కారం పొందిన సంస్థలపై సానుకూల ప్రభావం: రిజల్యూషన్ తర్వాత కంపెనీల విక్రయాలు, ఉపాధి, మూలధన వ్యయం (Capital expenditure), పరిపాలన, రుణ వ్యయం (Cost of debt) మెరుగుపడ్డాయని ఐఐఎం (IIM) అహ్మదాబాద్, ఐఐఎం బెంగళూరు అధ్యయనాలు చూపించాయి.

నిర్వహణాపరమైన సవాళ్లు

ఐబీసీ విజయవంతమైనప్పటికీ, ఇది అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంది:

  • కేసుల స్వీకరణ, తీర్పు ఇవ్వడంలో (Adjudication) జరుగుతున్న జాప్యం చట్టం యొక్క కాలబద్ధమైన స్వభావాన్ని (Time-bound nature) బలహీనపరిచింది.
  • సుదీర్ఘమైన వ్యాజ్యాలు (Prolonged litigation) ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉన్న ఆస్తుల విలువను తగ్గించాయి.
  • అనేక కేసుల్లో సగటు పరిష్కార సమయాలు చట్టబద్ధమైన గడువును (Statutory limit) మించిపోయాయి.
  • చివరి దశల్లో కేసులను ఉపసంహరించుకోవడం (Withdrawal of cases) కొన్నిసార్లు సంస్థాగత కృషిని వృథా చేసింది.
  • లిక్విడేషన్ (Liquidation) ప్రక్రియలకు తరచుగా స్పష్టమైన కాలపరిమితులు లేవు. అలాగే రుణదాతల పర్యవేక్షణ కూడా లోపించింది.
  • సెక్యూరిటీ వడ్డీలు, ఎగవేత లావాదేవీలు (Avoidance transactions), హామీలకు (Guarantees) సంబంధించిన చట్టపరమైన అస్పష్టతలు (Legal ambiguities) వివాదాలను సృష్టించాయి.

ఐబీసీ సవరణ చట్టం, 2026 కింద సంస్కరణలు

ఐబీసీ సవరణ చట్టం, 2026 దివాలా పరిష్కారాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా, అంచనా వేయదగినదిగా, పరిష్కార-ఆధారితంగా (Resolution-oriented) మార్చాలని చూస్తోంది.

  • తీర్పునిచ్చే అధికారం ఉన్న సంస్థ (Adjudicating Authority) 14 రోజుల్లోగా దరఖాస్తులపై నిర్ణయం తీసుకోవాలని ఇది నిర్దేశించింది. జాప్యం జరిగితే దానికి గల కారణాలను నమోదు చేయాలి.
  • సర్వీస్ ప్రొవైడర్, ఎగవేత లావాదేవీ (Avoidance transaction), మోసపూరిత లేదా తప్పుదారి పట్టించే ట్రేడింగ్ (Fraudulent or wrongful trading) లాంటి ముఖ్యమైన పదాలను ఇది స్పష్టంగా నిర్వచించింది.
  • చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేయకుండా నిరోధించడానికి కీలక దశల్లో కేసుల ఉపసంహరణను ఇది పరిమితం చేస్తుంది.
  • హామీలకు సంబంధించిన కేసులతో సహా మోరటోరియం రక్షణను (Moratorium protection) ఇది బలోపేతం చేస్తుంది.
  • లిక్విడేషన్ సమయంలో రుణదాతల పాత్రను ఇది విస్తరిస్తుంది. మెరుగైన పర్యవేక్షణకు, అవసరమైన చోట లిక్విడేటర్ల భర్తీకి (Replacement of liquidators) ఇది అనుమతిస్తుంది.
  • పరిష్కారం లేదా లిక్విడేషన్ తర్వాత కూడా ఎగవేత లావాదేవీలు, మోసపూరిత ట్రేడింగ్‌కు సంబంధించిన విచారణలను కొనసాగించడానికి ఇది అనుమతిస్తుంది.
  • షరతులకు లోబడి, రిజల్యూషన్ ప్రక్రియలో గ్యారంటర్ల ఆస్తులను (Guarantor assets) చేర్చడానికి ఇది అనుమతిస్తుంది.
  • అసమ్మతి తెలిపే రుణదాతలకు (Dissenting creditors) ఇది న్యాయం చేకూరుస్తుంది.
  • రిజల్యూషన్ ప్లాన్ల దశలవారీ ఆమోదానికి, అలాగే లైసెన్స్‌లు, నియంత్రణ అనుమతుల (Regulatory permissions) కొనసాగింపుకు ఇది అవకాశం కల్పిస్తుంది.
  • నిర్దిష్ట కార్పొరేట్ రుణగ్రహీతల కోసం రుణదాతల నేతృత్వంలోని కొత్త దివాలా ప్రక్రియను ఇది ప్రవేశపెడుతుంది.

ముగింపు

రుణదాతల క్రమశిక్షణను, వేగవంతమైన పరిష్కారాలను, మెరుగైన రికవరీ ఫలితాలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఐబీసీ భారతదేశ దివాలా పర్యావరణ వ్యవస్థను (Insolvency ecosystem) మెరుగుపరిచింది. అయితే, జాప్యం, వ్యాజ్యాలు (Litigation) దీని సామర్థ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నాయి. ఐబీసీ సవరణ చట్టం, 2026 అనేది సంస్థాగత జవాబుదారీతనం (Institutional accountability), రుణదాతల పర్యవేక్షణ, విధానపరమైన స్పష్టతను బలోపేతం చేసే ఒక సకాలంలో తీసుకువచ్చిన సంస్కరణ. దీన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేస్తే, భారతదేశ క్రెడిట్ సంస్కృతిని (Credit culture), వ్యాపార సౌలభ్యాన్ని (Ease of doing business), ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని (Financial stability) ఇది మరింత మెరుగుపరుస్తుంది.

Enroll Now for Unlimited UPSC Utsav

Start Date

22/03/2026

Timings

08 AM – 4 PM

    Scroll to Top