var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
ప్ర. సురక్షితమైన, సంపన్నమైన హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం కోసం భారతదేశం చూస్తున్న దార్శనికతలో సీషెల్స్ (Seychelles) కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. భారతదేశం-సీషెల్స్ సంబంధాల వ్యూహాత్మక (Strategic), అభివృద్ధి కోణాలను చర్చించండి.
Q. Seychelles occupies a special place in India’s vision for a secure and prosperous Indian Ocean region. Discuss the strategic and developmental dimensions of India–Seychelles relations.
(యూపీఎస్సీ జీఎస్ పేపర్ II (UPSC GS Paper II): భారతదేశ పొరుగు దేశాలు, ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు, హిందూ మహాసముద్ర దౌత్యం)
పరిచయం
పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రంలో సీషెల్స్ ఒక ముఖ్యమైన దీవుల దేశం (Archipelagic country). ఇది ప్రధాన సముద్ర మార్గాలకు (Maritime routes), తూర్పు ఆఫ్రికాకు చాలా దగ్గరగా ఉంది. అందువల్ల భారతదేశ సాగర్ (SAGAR) దార్శనికతలో, హిందూ మహాసముద్ర దౌత్యంలో (Indian Ocean diplomacy) ఇది ఒక ముఖ్యమైన భాగస్వామిగా మారింది.
ప్రధాన భాగం
వ్యూహాత్మక కోణం (Strategic Dimension)
సముద్ర నిఘా (Maritime surveillance), సముద్రపు దొంగల నిరోధక కార్యకలాపాలు (Anti-piracy operations), అక్రమ చేపల వేట నియంత్రణ, తీరప్రాంత భద్రత (Coastal security) విషయాల్లో భారతదేశం, సీషెల్స్ కలిసి పనిచేస్తున్నాయి.
భారతదేశం సీషెల్స్కు ఒక ఫాస్ట్ పెట్రోల్ నౌక, పడవలు, యుటిలిటీ వాహనాలను బహుమతిగా ఇచ్చింది. పీఎస్ జొరాస్టర్ (PS Zoroaster) నౌకకు మరమ్మతులు చేసింది. అలాగే డోర్నియర్ విమానాన్ని (Dornier aircraft) కూడా ఆధునికీకరించింది. ఈ చర్యలు సీషెల్స్ సముద్ర భద్రతా సామర్థ్యాలను (Maritime capabilities) పెంచుతాయి.
ఇలాంటి సహకారం భారతదేశ సముద్ర ప్రాంత అవగాహనను (Maritime-domain awareness) మెరుగుపరుస్తుంది. అలాగే నియమాల ఆధారిత (Rules-based), సురక్షితమైన హిందూ మహాసముద్రాన్ని నిర్మించడానికి తోడ్పడుతుంది.
అభివృద్ధి కోణం (Developmental Dimension)
తక్కువ వడ్డీకే రుణాలు (Concessional finance), మౌలిక సదుపాయాల (Infrastructure) సాయం ద్వారా భారతదేశం సీషెల్స్కు మద్దతు ఇస్తోంది. ఆరోగ్యం, వ్యవసాయం, సామర్థ్య పెంపు (Capacity building) రంగాల్లో కూడా సాయం చేస్తోంది. సీషెల్స్ చేపట్టే ప్రాధాన్యతా ప్రాజెక్టులకు ₹1,250 కోట్ల లైన్ ఆఫ్ క్రెడిట్ (Line of Credit) సహాయపడుతుంది.
కింది కొత్త రంగాల్లో కూడా రెండు దేశాల సహకారం విస్తరించింది:
యూపీఐ (UPI) ఆధారిత డిజిటల్ చెల్లింపులు
జన్ ఔషధి (Jan Aushadhi) కింద తక్కువ ధరకు మందులు
వ్యవసాయ పరిశోధనలు
అంతరిక్షాన్ని శాంతియుతంగా వాడుకోవడం (Peaceful uses of outer space)
కొత్త జాతీయ ఆసుపత్రి నిర్మాణం
వృత్తి విద్యా కోర్సులు (Vocational education)
వాతావరణం, బ్లూ ఎకానమీ (Climate and Blue Economy)
సీషెల్స్ ఒక చిన్న దీవుల దేశం. సముద్ర మట్టాల పెరుగుదల (Sea-level rise), వాతావరణ మార్పుల వల్ల ఇది తీవ్ర ముప్పును ఎదుర్కొంటోంది. సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థల క్షీణత (Marine-ecosystem degradation) కూడా దీనికి పెద్ద సమస్యగా మారింది.
భారతదేశం వాతావరణ న్యాయం (Climate justice), పునరుత్పాదక శక్తి (Renewable energy), విపత్తులను తట్టుకునే సామర్థ్యం (Disaster resilience) పై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. సుస్థిర బ్లూ ఎకానమీకి (Sustainable Blue Economy) ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. ఈ అంశాలు సీషెల్స్ దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధికి మద్దతు ఇస్తాయి.
సవాళ్లు (Challenges)
హిందూ మహాసముద్రంలో వ్యూహాత్మక పోటీ (Strategic competition) పెరుగుతోంది. పర్యావరణ సమస్యలు కూడా ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. కొన్ని అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులలో జాప్యం జరుగుతోంది. ఈ సమస్యలను ఇరు దేశాలు జాగ్రత్తగా పరిష్కరించుకోవాలి.
ముగింపు
భారతదేశం-సీషెల్స్ సంబంధాలు ఒక నమ్మకమైన భద్రతా, అభివృద్ధి భాగస్వామిగా (Security and development partner) భారతదేశ పాత్రను నిరూపిస్తున్నాయి. సముద్ర సహకారం, వాతావరణ మార్పుల నియంత్రణ చర్యలను (Climate action) రెండు దేశాలు కలిపి అమలు చేయాలి. దీనికి సాంకేతికతను, ప్రజల అభివృద్ధిని (People-centric development) జోడించాలి. ఈ విధంగా ఇరు దేశాలు స్థిరమైన, సంపన్నమైన హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతాన్ని నిర్మించగలవు.
ప్రశ్న: “డిజిటల్ వ్యవసాయం ఉత్పాదకతను, మార్కెట్ సదుపాయాలను, అలాగే రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ను మెరుగుపరుస్తుంది. కానీ, ఇది గ్రామాల్లో ఇప్పటికే ఉన్న అసమానతలను మరింత పెంచే అవకాశం ఉంది.” చర్చించండి.
Q.”Digital agriculture can improve productivity, market access and risk management, but it may also deepen existing rural inequalities.” Discuss.
(యూపీఎస్సీ జీఎస్ పేపర్ III: వ్యవసాయం, కృత్రిమ మేధస్సు (Artificial Intelligence), డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, ఆర్థిక సమ్మిళితం, గ్రామీణాభివృద్ధి)
పరిచయం
వ్యవసాయ విలువ గొలుసులో (Agricultural value chain) ఐసీటీ (ICT), కృత్రిమ మేధస్సు (Artificial Intelligence), ఉపగ్రహ డేటా (Satellite data), డ్రోన్లు, సెన్సార్లు, డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లను కలపడాన్నే డిజిటల్ వ్యవసాయం అంటారు. ఇది వ్యవసాయాన్ని మరింత కచ్చితంగా, పారదర్శకంగా, డేటా ఆధారితంగా మారుస్తుంది. తద్వారా భారతీయ వ్యవసాయ రంగాన్ని ఇది సమూలంగా మార్చగలదు. అయితే, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్న “ఫిజిటల్” అంతరాన్ని (Phygital divide) ప్రభుత్వం పరిష్కరిస్తే తప్ప, దీని ప్రయోజనాలు అందరికీ సమానంగా అందవు.
ప్రధాన భాగం
డిజిటల్ వ్యవసాయం సామర్థ్యం (Potential of Digital Agriculture)
అధిక ఉత్పాదకత: ఏఐ (AI) ఆధారిత సూచనలు, ఉపగ్రహ చిత్రాలు (Satellite imagery), ఐఓటీ సెన్సార్లు (IoT sensors) రైతులకు పంటలు పండించడంలో సాయపడతాయి. విత్తనాలు నాటడం, నీటి పారుదల, ఎరువుల వాడకం, తెగుళ్ల నిర్వహణపై ఇవి మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి.
మెరుగైన మార్కెట్ సదుపాయం: ఈ-నామ్ (e-NAM) లాంటి ప్లాట్ఫారమ్లు వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు సరైన ధరను నిర్ణయించడానికి సాయపడతాయి. ఆన్లైన్ బిడ్డింగ్ చేయడానికి, మార్కెట్ పారదర్శకతను పెంచడానికి ఇవి ఉపయోగపడతాయి.
రుణాలు, సంక్షేమ పథకాల పంపిణీ: అగ్రిస్టాక్ (AgriStack), ఫార్మర్ ఐడీల (Farmer IDs) వల్ల రైతులు ప్రభుత్వ ప్రయోజనాలను సులభంగా పొందవచ్చు. పీఎం-కిసాన్, కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డులు, భీమా, విపత్తు పరిహారం వంటి సేవలను వేగంగా అందుకోవచ్చు.
వనరుల సమర్థవంతమైన వినియోగం: నేల సారాన్ని తెలిపే మ్యాప్లు (Soil fertility maps), కచ్చితమైన సాంకేతికతలు (Precision technologies) రైతులకు ఉపయోగపడతాయి. ఇవి నీరు, ఎరువులు, పురుగుమందుల అతి వాడకాన్ని తగ్గిస్తాయి.
వేగవంతమైన నష్ట అంచనా: డిజిటల్ క్రాప్ సర్వేలు (Digital Crop Surveys), ఉపగ్రహ ఆధారిత పర్యవేక్షణ ద్వారా ప్రభుత్వం పంట నష్టాన్ని వేగంగా అంచనా వేస్తుంది. తద్వారా రైతులకు భీమా పరిహారాన్ని త్వరగా చెల్లిస్తుంది.
మహిళా సాధికారత (Women’s empowerment): ‘నమో డ్రోన్ దీదీ’ లాంటి పథకాలు మహిళలకు అవకాశాలు కల్పిస్తాయి. డ్రోన్ ఆధారిత వ్యవసాయ సేవల ద్వారా మహిళల నేతృత్వంలోని గ్రామీణ సంస్థలను ఇవి ప్రోత్సహిస్తాయి.
ప్రధాన ఆందోళనలు (Major Concerns)
డిజిటల్ అంతరం (Digital divide): గ్రామీణ గృహాలలో చాలా కొద్ది మందికి మాత్రమే బ్రాడ్బాండ్ సౌకర్యం (Broadband access) ఉంది. చాలా మంది రైతులు ఇప్పటికీ అస్థిరమైన మొబైల్ నెట్వర్క్లపైనే ఆధారపడుతున్నారు.
తక్కువ డిజిటల్ అక్షరాస్యత: గ్రామాల్లోని పెద్దవారిలో చాలా మందికి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేదు. సమాచారం కోసం, లేదా ఆర్థిక అవసరాల కోసం వారు ఇంటర్నెట్ను ఉపయోగించలేరు.
కౌలు రైతుల మినహాయింపు (Exclusion of tenant farmers): భూమి పట్టాల ఆధారంగా ఫార్మర్ ఐడీలను ఇస్తున్నారు. దీనివల్ల వాస్తవంగా భూమిని సాగు చేసే కౌలుదారులు, నోటిమాటతో భూమిని కౌలుకు తీసుకునేవారు (Oral lessees) పథకాలకు దూరం అవుతారు.
అధిక ఖర్చు: డ్రోన్లు, సెన్సార్లు, ఆటోమేటెడ్ పరికరాలను (Automated equipment) కొనుగోలు చేయడం చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. చిన్న, సన్నకారు రైతులకు ఇవి ఆర్థికంగా తలకు మించిన భారం.
ప్రాంతీయ, సామాజిక అసమానత: మహిళలు, షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలకు (ST) స్మార్ట్ఫోన్లు అందుబాటులో ఉండటం చాలా తక్కువ.
డేటా ప్రమాదాలు (Data risks): కేంద్రీకృత రైతుల డేటాబేస్ల (Centralised farmer databases) వల్ల అనేక అనుమానాలు వస్తున్నాయి. రైతుల గోప్యత (Privacy), సమాచార యాజమాన్యం, వ్యాపార లాభాల కోసం డేటాను వాడుకోవడం లాంటి అంశాలపై ఆందోళనలు ఉన్నాయి.
సంస్థాగత విభజన: వ్యవసాయ డేటా ఒకే చోట లేదు. ఇది భూమి, నేల, వాతావరణం, భీమా, మార్కెట్ వ్యవస్థల మధ్య విడిపోయి ఉంది.
ముందుకు వెళ్లే మార్గం (Way Forward)
డిజిటల్ భారత్ నిధి, భారత్నెట్ (BharatNet) ద్వారా ప్రభుత్వం గ్రామీణ బ్రాడ్బాండ్ సేవలను విస్తరించాలి. ప్రత్యామ్నాయ ధృవీకరణ పద్ధతుల ద్వారా కౌలు రైతులను గుర్తించాలి. అలాగే ఎఫ్పీఓలు (FPOs), కస్టమ్ హైరింగ్ సెంటర్ల ద్వారా అందరికీ సాంకేతికతను అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి.
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలను డిజిటల్ ప్రదర్శన కేంద్రాలుగా (Digital demonstration hubs) మార్చాలి. స్థానిక యువతకు డిజిటల్ కృషి ఎంటర్ప్రెన్యూర్స్గా (Digital Krishi Entrepreneurs) ప్రభుత్వం శిక్షణ ఇవ్వాలి. బహుళ భాషల్లో, వాయిస్ ఆధారంగా పనిచేసే ప్లాట్ఫారమ్లు (Voice-based platforms) ఎంతో అవసరం. అలాగే రైతుల డేటాను రక్షించడానికి బలమైన చట్టాలను రూపొందించాలి.
ముగింపు
డిజిటల్ వ్యవసాయం ఉత్పాదకత, సుస్థిరత (Sustainability), గ్రామీణ స్థిరత్వాన్ని పెంచే ఒక శక్తివంతమైన సాధనంగా మారుతుంది. అయితే, ప్లాట్ఫారమ్లను సృష్టించడం ద్వారా మాత్రమే దీని విజయం సాధ్యపడదు. సాంకేతికత అందరినీ కలుపుకుపోయేలా, తక్కువ ఖర్చుతో, అందరికీ అందుబాటులో, బాధ్యతాయుతంగా ఉండేలా ప్రభుత్వం చూడాలి. అప్పుడే డిజిటల్ పరివర్తన (Digital transformation) భారతీయ రైతులను దూరం చేయకుండా, వారికి నిజమైన సాధికారతను (Empowerment) ఇస్తుంది.
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnTwitter":"Share on Twitter","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.1.1","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"e_pro_free_trial_popup":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"atomic_widgets_should_enforce_capabilities":true,"editor_mcp":true,"e_bc_migrations":true,"e_editor_design_system_panel":true,"e_classes":true,"global_classes_should_enforce_capabilities":true,"e_variables":true,"e_variables_manager":true,"e_opt_in_v4_page":true,"e_opt_in_v4":true,"e_components":true,"e_interactions":true,"e_widget_creation":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"mega-menu":true,"e_pro_variables":true,"e_pro_interactions":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"899467e0d9","atomicFormsSendForm":"6065725bec"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":7310,"title":"UPSC%20%E0%B0%A1%E0%B1%88%E0%B0%B2%E0%B1%80%20%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%AF%E0%B0%BF%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E0%B0%86%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B0%B0%E0%B1%8D%20%E0%B0%B0%E0%B1%88%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B1%8D%20%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B1%80%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E2%80%93%2029th%20%E0%B0%9C%E0%B1%82%E0%B0%A8%E0%B1%8D%202026%20%7C%20KPIAS%20%E0%B0%85%E0%B0%95%E0%B0%BE%E0%B0%A1%E0%B0%AE%E0%B1%80","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/upsc-care-mains-29-june-2026-1024x538.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
document.addEventListener("click", function(e) {
let link = e.target.closest(".elementskit-megamenu-panel a");
if (link) {
e.preventDefault();
window.location.href = link.href;
}
});
