యూపీఎస్సీ కేర్ మెయిన్స్ ప్రాక్టీస్ – 19th మే 2026

ఎబోలా స్వభావం, జూనోటిక్ ప్రమాదం (Nature of Ebola and Zoonotic Risk)

ఎబోలా వైరస్ వ్యాధి (Ebola virus disease) ఒక తీవ్రమైన జూనోటిక్ వ్యాధి (Zoonotic disease). ఇది జంతువుల నుండి మనుషులకు వ్యాపిస్తుంది. ఆ తర్వాత మనుషుల నుండి మనుషులకు వ్యాప్తి చెందుతుంది. వ్యాధి సోకిన శారీరక ద్రవాలు, రక్తం, స్రావాలు, అవయవాలు, కలుషితమైన వస్తువులను నేరుగా తాకడం ద్వారా ఇది వ్యాపిస్తుంది. ఫ్రూట్ గబ్బిలాలు, కోతులు, అటవీ జింకలు లాంటి అడవి జంతువుల ద్వారా ఈ వైరస్ మనుషులకు సోకే ప్రమాదం ఉంది.

ఈ వ్యాధి పొదిగే సమయం (Incubation period) 2 నుండి 21 రోజుల వరకు ఉంటుంది. జ్వరం, అలసట, కండరాల నొప్పి, వాంతులు, విరేచనాలు, కడుపు నొప్పి ప్రధాన లక్షణాలు. అలాగే మూత్రపిండాలు లేదా కాలేయం పనిచేయకపోవడం లాంటి లక్షణాలు కూడా కనిపిస్తాయి. ఈ లక్షణాలు ఇతర సాధారణ వ్యాధులను పోలి ఉంటాయి. కాబట్టి వ్యాధిని త్వరగా గుర్తించడం కష్టం. కానీ ప్రాణాపాయం తప్పించాలంటే దీనిని త్వరగా గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం.

జూనోటిక్ వ్యాధుల వ్యాప్తిని నియంత్రించడంలో సవాళ్లు (Challenges in Controlling Zoonotic Outbreaks)

• పరిమిత చికిత్స, టీకా ఎంపికలు: ప్రస్తుత వ్యాప్తి బుండిబుగ్యో స్ట్రెయిన్‌తో ముడిపడి ఉంది. ఇతర ఎబోలా వేరియంట్లతో (Ebola variants) పోలిస్తే దీనికి టీకాలు, చికిత్స ఎంపికలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి.
• వ్యాధిని త్వరగా గుర్తించడంలో కష్టం: ప్రారంభ లక్షణాలు అనేక సాధారణ ఇన్ఫెక్షన్లను పోలి ఉంటాయి. దీనివల్ల రోగ నిర్ధారణ పరీక్షలు (Testing), రోగిని వేరు చేయడం (Isolation), చికిత్స చేయడంలో ఆలస్యం జరుగుతుంది.
• సరిహద్దులు దాటి ప్రయాణాలు: డెమొక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో, ఉగాండాలోని ప్రభావిత ప్రాంతాల మధ్య ప్రజలు ప్రయాణిస్తున్నారు. ఇది వ్యాధి ఇతర దేశాలకు వ్యాపించే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.
• బలహీనమైన ఆరోగ్య వ్యవస్థలు: మారుమూల ప్రాంతాలు, ఘర్షణలు జరిగే ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య వ్యవస్థలు బాగోలేవు. అక్కడ పరీక్షా కేంద్రాలు, శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది, ఐసోలేషన్ మౌలిక సదుపాయాల కొరత ఉంది.
• ఆరోగ్య కార్యకర్తలకు ముప్పు: ఆసుపత్రుల్లో ఇన్ఫెక్షన్ నివారణ, నియంత్రణ పద్ధతులు సరిగా లేకపోతే ఎబోలా వేగంగా వ్యాపిస్తుంది. ఇది ఆరోగ్య కార్యకర్తలకు తీవ్ర ప్రమాదంగా మారుతుంది.
• సామాజిక కళంకం, తప్పుడు సమాచారం (Social stigma and misinformation): ప్రజల్లో భయం, తప్పుడు సమాచారం ఎక్కువగా ఉన్నాయి. దీనివల్ల వారు లక్షణాలను బయటపెట్టడానికి, వైద్య సహాయం తీసుకోవడానికి ముందుకు రావడం లేదు.
• సాంప్రదాయ అంత్యక్రియల పద్ధతులు: అంత్యక్రియల సమయంలో మృతదేహాలను నేరుగా తాకుతారు. ఇది వ్యాధి వ్యాప్తి ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.

నియంత్రణకు అవసరమైన చర్యలు (Measures Needed for Control)

ఎబోలాను సమర్థవంతంగా నియంత్రించడానికి వైద్య, పరిపాలనా, కమ్యూనిటీ స్థాయి చర్యలను (Community-level measures) కలిపి అమలు చేయాలి.

• అనుమానిత, నిర్ధారణ అయిన కేసులను వేగంగా గుర్తించాలి. రోగులను వెంటనే వేరు చేయాలి.
• రోగులతో పరిచయం ఉన్నవారిని గుర్తించాలి (Contact tracing). వ్యాధికి గురైన వ్యక్తులను 21 రోజుల పాటు పర్యవేక్షించాలి.
• వ్యాధి వ్యాప్తిని తగ్గించడానికి సురక్షితమైన, గౌరవప్రదమైన పద్ధతిలో అంత్యక్రియలు నిర్వహించాలి.
• ఆసుపత్రులు, చికిత్సా కేంద్రాల్లో ఇన్ఫెక్షన్ నియంత్రణ చర్యలను (Infection control) కచ్చితంగా పాటించాలి.
• వ్యాధిని త్వరగా గుర్తించడానికి ప్రయోగశాల పరీక్షలు (Laboratory testing), నిఘా (Surveillance) పెంచాలి.
• రోగులకు మద్దతుగా నిలిచే చికిత్స (Supportive care) అందించాలి. శరీరంలో ద్రవాలను భర్తీ చేయడం (Rehydration), సమస్యలకు చికిత్స చేయడం ఇందులో భాగం.
• ప్రజలలో భయాన్ని తగ్గించడానికి, నమ్మకాన్ని పెంచడానికి కమ్యూనిటీ భాగస్వామ్యాన్ని (Community engagement) ప్రోత్సహించాలి.
• టీకాలు, మోనోక్లోనల్ యాంటీబాడీలు (Monoclonal antibodies) అందుబాటులో ఉన్న చోట వాటిని లక్ష్యంగా చేసుకుని ఉపయోగించాలి.

భవిష్యత్తు కార్యాచరణ (Way Forward)

మానవులు, జంతువులు, పర్యావరణ ఆరోగ్యాన్ని కలిపే ‘వన్ హెల్త్’ (One Health) విధానంపై ప్రపంచ దేశాలు దృష్టి పెట్టాలి. అటవీ ప్రాంతాలు, సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో నిఘాను పెంచాలి. అలాగే మనుషులు, జంతువుల మధ్య ఎక్కువ సంబంధాలు ఉన్న ప్రాంతాల్లో నిఘాను బలోపేతం చేయాలి. అన్ని దేశాలు తమ ప్రయోగశాలల నెట్‌వర్క్‌లను మెరుగుపరచాలి. క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసే ఆరోగ్య కార్యకర్తలకు శిక్షణ ఇవ్వాలి. డేటాను వేగంగా పంచుకునేలా చూసుకోవాలి.

అంతర్జాతీయ సహకారం కూడా చాలా అవసరం. టీకాలు, రోగ నిర్ధారణ (Diagnostics), రవాణా వ్యవస్థలు, ప్రజారోగ్య సామర్థ్యం కోసం ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ, ప్రభావిత దేశాలు, పరిశోధనా సంస్థలు కలసికట్టుగా పనిచేయాలి. దాతల ఏజెన్సీలు (Donor agencies) కూడా సహకరించాలి. అనవసరంగా సరిహద్దులను మూసివేయకూడదు. దానికి బదులుగా మెరుగైన స్క్రీనింగ్ (Screening), సరిహద్దు సమన్వయం, కమ్యూనిటీ స్థాయి పర్యవేక్షణను అవలంబించాలి.