var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
ప్ర. కచ్చితమైన గర్భిణీ సంరక్షణ (Antenatal care), అధిక ప్రమాదం ఉన్న గర్భస్థ దశలను గుర్తించడం ద్వారా మాతృ ఆరోగ్య ఫలితాలు ఎలా మెరుగుపడతాయో ప్రధానమంత్రి సురక్షిత మాతృత్వ అభియాన్ నిరూపిస్తుంది. చర్చించండి. (యూపీఎస్సీ జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ II: సామాజిక న్యాయం, ఆరోగ్యం, సంక్షేమ పథకాలు, మహిళల సమస్యలు)
Q. Pradhan Mantri Surakshit Matritva Abhiyaan demonstrates how assured antenatal care and high-risk pregnancy tracking can strengthen maternal-health outcomes. Discuss. (UPSC GS Paper II: Social Justice, Health, Welfare Schemes, Issues Relating to Women)
పరిచయం
సమ్మిళిత ఆరోగ్య సంరక్షణా వ్యవస్థకు (Inclusive healthcare system) మాతృ ఆరోగ్యం ఒక ముఖ్యమైన సూచిక. భారతదేశంలో మాతృ మరణాల నిష్పత్తి (Maternal Mortality Ratio) 2014-16 మధ్య లక్ష సజీవ జననాలకు 130గా ఉండేది. ఇది 2022-24 నాటికి 87కు తగ్గింది. నాణ్యమైన గర్భిణీ సంరక్షణను (Antenatal care) అందరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి భారతదేశం చేస్తున్న కృషిలో ‘ప్రధానమంత్రి సురక్షిత మాతృత్వ అభియాన్’ (PMSMA) కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని 2016లో ప్రారంభించింది.
ప్రధాన భాగం
కచ్చితమైన గర్భిణీ సంరక్షణ
పీఎంఎస్ఎంఏ (PMSMA) పథకం ద్వారా ప్రభుత్వం ప్రతి నెలా 9వ తేదీన ఎంపిక చేసిన ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో ఉచిత, సమగ్రమైన గర్భిణీ సంరక్షణా సేవలను అందిస్తుంది. ఇది ప్రధానంగా గర్భం దాల్చిన రెండవ, మూడవ త్రైమాసికాలలో (Trimesters) ఉన్న మహిళలపై దృష్టి పెడుతుంది.
ఈ సేవల ప్యాకేజీలో కింది అంశాలు ఉంటాయి:
నిపుణుల పరీక్ష (Specialist examination)
రక్తం, మూత్ర పరీక్షలు
అల్ట్రాసోనోగ్రఫీ (Ultrasonography)
మందులు, పోషక సప్లిమెంట్లు
పోషకాహార కౌన్సెలింగ్
ప్రసవ ప్రణాళిక, సమస్యలను ఎదుర్కోవడానికి సన్నద్ధం కావడం
ఇలా ఒక నిర్దిష్టమైన రోజున సేవలు అందించడం వల్ల, మాతృ ఆరోగ్య సేవలు ఎప్పుడు అందుబాటులో ఉంటాయో గర్భిణులకు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. వారు ఈ సేవలను సులభంగా పొందగలుగుతారు.
అధిక ప్రమాదం ఉన్న గర్భాల నిర్వహణ (High-Risk Pregnancy Management)
ఈ కార్యక్రమం తీవ్రమైన రక్తహీనత (Severe anaemia), అధిక రక్తపోటు (Hypertension), గర్భధారణ మధుమేహం (Gestational diabetes), కవలలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది పిల్లలు పుట్టే అవకాశం (Multiple pregnancy), గత ప్రసవాల్లో ఎదురైన సమస్యలు వంటి 25 ప్రమాద కారకాలను ముందుగానే గుర్తిస్తుంది.
అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారిగా గుర్తించిన గర్భిణులకు కింది సదుపాయాలు అందిస్తారు:
ఎరుపు రంగు స్టిక్కర్ ద్వారా గుర్తింపు (Red-sticker identification)
ప్రాధాన్యతా సంరక్షణ (Priority care)
తగిన ఫస్ట్ రిఫరల్ యూనిట్కు (First Referral Unit) పంపించడం
వ్యక్తిగత ప్రసవ ప్రణాళిక (Individual birth planning)
విస్తరించిన పీఎంఎస్ఎంఏ (Extended PMSMA) పథకం పేరు ఆధారిత ట్రాకింగ్ (Name-based tracking), అదనపు ఆసుపత్రి సందర్శనలు, ఎస్ఎంఎస్ (SMS) అలర్టులను అందిస్తుంది. అలాగే ప్రసవం జరిగిన 45వ రోజు వరకు వారి ఆరోగ్య స్థితిని పర్యవేక్షిస్తుంది.
సమ్మిళిత, సహకార విధానం
సాధారణ గర్భిణీ సంరక్షణకు దూరమైన లేదా సేవలను మధ్యలో వదిలేసిన మహిళలకు పీఎంఎస్ఎంఏ ప్రత్యేకంగా చేరువవుతుంది. అధిక ప్రమాదం ఉన్న కేసులను ఆశా (ASHA) కార్యకర్తలు గుర్తిస్తారు. వారు గర్భిణులను ఆసుపత్రులకు తీసుకువచ్చి, వారి ఆరోగ్యాన్ని క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షిస్తారు. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో నిపుణుల కొరతను తీర్చడానికి ప్రైవేట్ ప్రసూతి వైద్యులు (Obstetricians), ఫిజీషియన్లు, రేడియాలజిస్టులు తమ సేవలను అందిస్తారు.
విజయాలు, సవాళ్లు
ఇప్పటివరకు 7.50 కోట్లకు పైగా మహిళలు గర్భిణీ సంరక్షణా సేవలను పొందారు. అయితే నిపుణుల కొరత, రవాణా ఇబ్బందులు, అసమాన రోగ నిర్ధారణ పరీక్షలు (Diagnostics), బలహీనమైన రిఫరల్ సమన్వయం (Referral coordination) వంటివి ఆశించిన ఫలితాలను సాధించడంలో సవాళ్లుగా మిగిలిపోయాయి.
ముందున్న మార్గం
భారతదేశం ఫస్ట్ రిఫరల్ యూనిట్లు, వ్యాధి నిర్ధారణ సామర్థ్యం, అత్యవసర రవాణా సదుపాయాలు, డిజిటల్ ట్రాకింగ్, మాతృ మరణాల ఆడిట్ను (Maternal-death audits) బలోపేతం చేయాలి. అలాగే రక్తహీనత, పోషకాహార లోపం, యుక్తవయసులో గర్భధారణ (Adolescent pregnancies) వంటి సమస్యలపై ప్రభుత్వం మరింత శ్రద్ధ వహించాలి.
ముగింపు
పీఎంఎస్ఎంఏ గర్భిణీ సంరక్షణను ఒక క్రమరహిత సేవ నుంచి ఒక క్రమబద్ధమైన ప్రజారోగ్య జోక్యంగా (Public-health intervention) మార్చింది. పర్యవేక్షణ, రిఫరల్ వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేయడం ద్వారా భారతదేశం తన లక్ష్యాలను చేరుకోగలదు. తద్వారా లక్ష సజీవ జననాలకు మాతృ మరణాల సంఖ్యను 70 కంటే దిగువకు తగ్గించాలన్న సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యానికి (SDG goal) దేశం చేరువవుతుంది.
ప్ర. “సంక్షేమ పథకాల పంపిణీ , మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ, ఆర్థిక సమ్మిళితం, పరిపాలనా సంస్కరణల కలయిక కారణంగానే భారతదేశ జీవన సౌలభ్యం మెరుగుపడింది.” చర్చించండి.
Q. “India’s Ease of Living transformation has been driven by the convergence of welfare delivery, infrastructure expansion, financial inclusion and governance reforms.” Discuss.
గృహనిర్మాణం (Housing), కనీస సదుపాయాలు, రవాణా, ఆర్థిక సేవలు, స్పందించే పరిపాలనను పౌరులు ఆత్మగౌరవంతో, కనీస ఇబ్బందులతో పొందగలగడాన్ని జీవన సౌలభ్యం (Ease of living) అంటారు. పౌరుల రోజువారీ జీవితాన్ని మెరుగుపరచడానికి 2014 – 2026 మధ్య, భారతదేశం పౌర-కేంద్రక (Citizen-centric), మిషన్-మోడ్ (Mission-mode), సాంకేతికత ఆధారిత పరిపాలనా విధానాన్ని అవలంబించింది.
ప్రధానమంత్రి ముద్రా యోజన సూక్ష్మ వ్యాపారాలకు (Micro-enterprises) ఎలాంటి పూచీకత్తు (Collateral) లేకుండా రుణాలను అందించింది.
ఇది మహిళా వ్యవస్థాపకతను (Women’s entrepreneurship), స్వయం ఉపాధిని, సామాజిక సమానత్వాన్ని (Social equity) ప్రోత్సహించింది.
షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST), ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల (OBC) లబ్ధిదారులకు అధికారిక రుణాలు సులభంగా లభించాయి.
రవాణా, కనెక్టివిటీ (Transport and Connectivity)
హైవేలు (Highways), ఎక్స్ప్రెస్వేలు, గ్రామీణ రోడ్లు, రైల్వేలు, విమానాశ్రయాలు, మెట్రో వ్యవస్థల విస్తరణ వల్ల ప్రయాణ సమయం తగ్గింది. ప్రాంతీయ ఒంటరితనం (Regional isolation) దూరమైంది.
రైల్వే విద్యుద్దీకరణ, కవచ్ (Kavach), వందే భారత్, అమృత్ భారత్ రైళ్ల వల్ల భద్రత, వేగం, సౌకర్యం మెరుగుపడ్డాయి.
ఉడాన్ (UDAN), మెట్రో రైల్, నమో భారత్ ప్రాజెక్టులు ప్రాంతీయ, పట్టణ రవాణాను (Urban mobility) బలోపేతం చేశాయి.
పరిపాలనా సంస్కరణలు (Governance Reforms)
జన్ విశ్వాస్ చట్టాలు (Jan Vishwas Acts) చిన్న చిన్న విధానపరమైన ఉల్లంఘనలను (Procedural violations) నేరాల జాబితా నుంచి తొలగించాయి. దీనివల్ల నిబంధనల భారం (Compliance burdens) తగ్గింది.
సీపీగ్రామ్స్ (CPGRAMS) పౌరుల ఫిర్యాదుల పరిష్కారాన్ని (Grievance redressal) మెరుగుపరిచింది.
మైగవ్ (MyGov) పరిపాలనలో పౌరుల భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేసింది.
పీఎం గతిశక్తి (PM GatiShakti) ద్వారా జీఐఎస్ ఆధారిత (GIS-based), సమన్వయంతో కూడిన మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళిక (Coordinated infrastructure planning) సాధ్యమైంది.
సవాళ్లు
సేవలు పొందడంలో, ఫలితాలు సాధించడంలో ప్రాంతీయ అసమానతలు (Regional disparities).
మౌలిక సదుపాయాల నిర్వహణ (Maintenance) సరిగా లేకపోవడం.
ఫలితాల ఆధారిత పర్యవేక్షణను (Outcome-based monitoring) బలోపేతం చేయాలి.
స్థానిక ప్రభుత్వ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచాలి.
వివిధ పథకాలను ఒకే గొడుగు కిందకు తీసుకురావాలి (Scheme convergence).
వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే (Climate-resilient) మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించాలి.
పౌరుల నుంచి ఫీడ్బ్యాక్ (Citizen-feedback systems) తీసుకునే విధానాన్ని విస్తరించాలి.
సేవల నాణ్యత, నిర్వహణపై దృష్టి సారించాలి.
ముగింపు
భారతదేశ జీవన సౌలభ్యంలో (Ease-of-living) వచ్చిన మార్పులు సంక్షేమం, మౌలిక సదుపాయాలు, పరిపాలన కలిసి పనిచేయాల్సిన అవసరాన్ని చూపుతున్నాయి. వీటి కలయిక మానవ ఆత్మగౌరవాన్ని, సమ్మిళితత్వాన్ని (Inclusion), అవకాశాలను, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలపై ప్రజల నమ్మకాన్ని బలోపేతం చేసింది. ఈ పురోగతి 2047 నాటికి ‘వికసిత్ భారత్’ (Viksit Bharat 2047) సాధించడానికి బలమైన పునాదిని వేసింది.
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnTwitter":"Share on Twitter","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.1.1","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"e_pro_free_trial_popup":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"atomic_widgets_should_enforce_capabilities":true,"editor_mcp":true,"e_bc_migrations":true,"e_editor_design_system_panel":true,"e_classes":true,"global_classes_should_enforce_capabilities":true,"e_variables":true,"e_variables_manager":true,"e_opt_in_v4_page":true,"e_opt_in_v4":true,"e_components":true,"e_interactions":true,"e_widget_creation":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"mega-menu":true,"e_pro_variables":true,"e_pro_interactions":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"09195df5b5","atomicFormsSendForm":"5d27143266"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":6445,"title":"UPSC%20%E0%B0%A1%E0%B1%88%E0%B0%B2%E0%B1%80%20%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%AF%E0%B0%BF%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E0%B0%86%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B0%B0%E0%B1%8D%20%E0%B0%B0%E0%B1%88%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B1%8D%20%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B1%80%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E2%80%93%2017th%20%E0%B0%9C%E0%B1%82%E0%B0%A8%E0%B1%8D%202026%20%7C%20KPIAS%20%E0%B0%85%E0%B0%95%E0%B0%BE%E0%B0%A1%E0%B0%AE%E0%B1%80","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/upsc-mains-june-17-2026-kpias-academy-1024x538.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
document.addEventListener("click", function(e) {
let link = e.target.closest(".elementskit-megamenu-panel a");
if (link) {
e.preventDefault();
window.location.href = link.href;
}
});
