var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
ప్రశ్న: భారతదేశ పునరుత్పాదక ఇంధన పరివర్తనకు ఎనర్జీ స్టోరేజ్ (ఇంధన నిల్వ) అత్యవసరంగా మారుతోంది. దీని ఆవశ్యకత, సవాళ్లు మరియు ముందున్న మార్గాన్ని చర్చించండి.
Q. Energy storage is becoming essential for India’s renewable energy transition. Discuss the need, challenges and way forward.
(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III: సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, పునరుత్పాదక శక్తి, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ఇంధన భద్రత)
పరిచయం
భారతదేశం పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యాన్ని, ముఖ్యంగా సౌర మరియు పవన విద్యుత్ను వేగంగా విస్తరిస్తోంది. అయితే, ఈ వనరులు నిరంతరంగా (intermittent) విద్యుత్ను ఉత్పత్తి చేయలేవు. సూర్యాస్తమయం తర్వాత సౌర విద్యుత్ అందుబాటులో ఉండదు, అలాగే వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి పవన విద్యుత్ ఉత్పత్తి మారుతూ ఉంటుంది. అందువల్ల, గ్రిడ్ స్థిరత్వానికి మరియు నమ్మకమైన స్వచ్ఛమైన విద్యుత్ సరఫరాకు ఎనర్జీ స్టోరేజ్ (ఇంధన నిల్వ) అత్యవసరంగా మారింది.
ప్రధాన భాగం
ఎనర్జీ స్టోరేజ్ ఆవశ్యకత (Need for Energy Storage)
మిగులు పునరుత్పాదక విద్యుత్ను నిల్వ చేయడానికి మరియు గరిష్ట డిమాండ్ (peak demand) ఉన్న సమయంలో దానిని సరఫరా చేయడానికి ఇంధన నిల్వ వ్యవస్థలు సహాయపడతాయి. ఇది విద్యుత్ ఉత్పత్తి మరియు వినియోగం మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఇది పరిశ్రమలకు 24 గంటలపాటు పునరుత్పాదక విద్యుత్ను అందించడంలో సహాయపడటమే కాకుండా గ్రిడ్ విశ్వసనీయతను మెరుగుపరుస్తుంది.
భారతదేశ పునరుత్పాదక సామర్థ్యం వేగంగా పెరుగుతోంది. 2035-36 నాటికి నిల్వ సామర్థ్యంలో భారీ పెరుగుదల ఉంటుందని సెంట్రల్ ఎలక్ట్రిసిటీ అథారిటీ (CEA) అంచనా వేసింది. భారతదేశ భవిష్యత్ స్వచ్ఛమైన ఇంధన లక్ష్యాల్లో ‘స్టోరేజ్’ కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని ఇది స్పష్టం చేస్తోంది.
సవాళ్లు (Challenges)
భారతదేశ ప్రస్తుత విద్యుత్ నిల్వ సామర్థ్యం పరిమితంగానే ఉంది.
బ్యాటరీ నిల్వ వ్యవస్థలు అధిక వ్యయంతో కూడుకున్నవి. ముఖ్యంగా లిథియం-అయాన్ సెల్స్ కోసం ఎక్కువగా దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది.
పంప్డ్ హైడ్రో (Pumped hydro) ప్రాజెక్టులకు భూమి, పర్యావరణ అనుమతులు మరియు సుదీర్ఘ నిర్మాణ సమయం అవసరం.
ట్రాన్స్మిషన్ ప్లానింగ్, గ్రిడ్ ఫ్లెక్సిబిలిటీ (సరళత) మరియు సప్లై చైన్ (సరఫరా గొలుసు) భద్రతకు సంబంధించిన సవాళ్లు కూడా ప్రధానంగా ఉన్నాయి.
ముందున్న మార్గం (Way Forward)
భారతదేశం బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్ (BESS) మరియు పంప్డ్ హైడ్రో స్టోరేజ్ రెండింటినీ ప్రోత్సహించాలి.
దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు దేశీయంగా బ్యాటరీల తయారీని బలోపేతం చేయాలి.
ఇంధన నిల్వ సామర్థ్యంతో కూడిన హైబ్రిడ్ పునరుత్పాదక ప్రాజెక్టులను ప్రోత్సహించాలి.
పర్యావరణ రక్షణ చర్యలు పాటిస్తూనే పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్టులను వేగవంతం చేయాలి.
స్మార్ట్ గ్రిడ్లు, మెరుగైన వాతావరణ అంచనా వ్యవస్థలు (better forecasting) మరియు డిమాండ్ వైపు నిర్వహణ (demand-side management) పద్ధతులను అవలంబించడం కూడా ఎంతో అవసరం.
ముగింపు
పునరుత్పాదక ఇంధనంపై ఎక్కువగా ఆధారపడే విద్యుత్ వ్యవస్థకు ‘ఎనర్జీ స్టోరేజ్’ వెన్నెముక లాంటిది. ఇది లేకుండా, భారతదేశ స్వచ్ఛమైన ఇంధన వృద్ధి విశ్వసనీయత పరంగా సవాళ్లను ఎదుర్కోవచ్చు. పటిష్టమైన ఎనర్జీ స్టోరేజ్ పర్యావరణ వ్యవస్థ, భారతదేశానికి ఇంధన భద్రతను, వాతావరణ లక్ష్యాలను మరియు స్థిరమైన విద్యుత్ సరఫరాను సాధించడంలో గణనీయంగా సహాయపడుతుంది.
ప్రశ్న: ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ నిబంధనలు (Solid Waste Management Rules), 2026 జాతీయ పర్యావరణ ప్రమాణాలకు, వికేంద్రీకృత పాలనకు మధ్య ఉన్న సమతుల్యతా లోపాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. చర్చించండి.
Q. The Solid Waste Management Rules, 2026 reflect the tension between national environmental standards and decentralised governance. Discuss.
(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III – పర్యావరణ కాలుష్యం, వ్యర్థాల నిర్వహణ, పట్టణీకరణ (Urbanisation), సుస్థిరాభివృద్ధి (Sustainable Development).)
పరిచయం
భారతదేశంలో వ్యర్థాల (Waste) సంక్షోభం పర్యావరణానికి, ప్రజారోగ్యానికి తీవ్రమైన ముప్పుగా మారింది. ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన ‘ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ నిబంధనలు, 2026’ అనేక లక్ష్యాలను సాధించాలని చూస్తున్నాయి. మూలం (Source) వద్దే వ్యర్థాలను వేరు చేయడం, వ్యర్థాల శాస్త్రీయ ప్రాసెసింగ్ (Scientific processing), డంపింగ్ యార్డ్ల (Landfills) తగ్గింపు, పేరుకుపోయిన వ్యర్థాలను (Legacy waste) తొలగించడం, సర్క్యులర్ ఎకానమీ (Circular economy), డిజిటల్ పర్యవేక్షణ వంటి లక్ష్యాలను ఇవి కలిగి ఉన్నాయి.
ప్రధాన భాగం
జాతీయ పర్యావరణ ప్రమాణాల ఆవశ్యకత (Need for National Environmental Standards)
వ్యర్థాల వల్ల ఏర్పడే కాలుష్యం ప్రజారోగ్యం, గాలి నాణ్యత, జలాశయాలు, వాతావరణంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. కాబట్టి జాతీయ స్థాయిలో ఒక చట్రం (National framework) అవసరం. డంపింగ్ యార్డులు, ఆరుబయట వ్యర్థాలను తగలబెట్టడం, ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు, చెత్త నుంచి వచ్చే కలుషిత నీరు (Leachate pollution) వంటి వాటిని నియంత్రించడానికి ఒకే రకమైన కనీస ప్రమాణాలు (Uniform minimum standards) కావాలి. భారీ వ్యర్థాలను ఉత్పత్తి చేసేవారిని (Bulk waste generators) నియంత్రించడంలో, వ్యర్థాలను శాస్త్రీయంగా ప్రాసెస్ చేయడంలో, సర్క్యులర్ ఎకానమీ (Circular economy) పద్ధతులను ప్రోత్సహించడంలో ఈ నిబంధనలు సహాయపడతాయి.
అంతర్జాతీయ బాధ్యతలను (International obligations) అమలు చేయడానికి పార్లమెంటు చట్టాలు చేయొచ్చని ఆర్టికల్ 253 (Article 253) కూడా స్పష్టం చేస్తుంది. అయితే, ఆ అధికారాన్ని పర్యావరణానికి సంబంధించిన కనీస ప్రమాణాలు ఏర్పరచడానికి మాత్రమే ఉపయోగించాలి. అన్ని రాష్ట్రాలు, స్థానిక సంస్థల (Local bodies) పై ఒకే రకమైన కఠినమైన విధానాన్ని (Rigid operational model) రుద్దేందుకు కాదు.
కేంద్రీకృత రూపకల్పనతో ఆందోళనలు (Concerns with Centralised Design)
వ్యర్థాల నిర్వహణ అనేది ఒక స్థానిక విధి (Local function). ఇది భౌగోళిక పరిస్థితులు, జనాభా సాంద్రత (Population density), స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థ, భూ లభ్యత, పౌరుల ప్రవర్తన, అసంఘటిత వ్యర్థాల కార్మికుల నెట్వర్క్ (Informal waste-worker networks) మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒక మెగాసిటీకి (Megacity) సరిపోయే నమూనా.. తీర ప్రాంత పంచాయతీ (Coastal panchayat) కి, గిరిజన గూడేనికి లేదా పుణ్యక్షేత్రానికి (Pilgrimage town) సరిపోకపోవచ్చు.
చాలా గ్రామ పంచాయతీల్లో సిబ్బంది, పారిశుధ్య నిపుణులు (Sanitation experts), వ్యర్థాల రవాణా వాహనాలు, డిజిటల్ సామర్థ్యం, తగిన నిధులు లేవు. అందువల్ల, కఠినమైన నిబంధనలను పాటించడం (Complex compliance) గ్రామాలను శుభ్రం చేయడం కంటే, కేవలం కాగితాలపై నివేదికలు ఇవ్వడానికే (Paper reporting) పరిమితమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. డిజిటల్ పర్యవేక్షణ ఉపయోగకరమే అయినప్పటికీ.. దీనివల్ల సేవలను అందించడం కంటే డాష్బోర్డుల్లో డేటా నమోదు చేయడానికే (Data entry) ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
ముందున్న మార్గం (Way Forward)
కేంద్ర ప్రభుత్వం కనీస పర్యావరణ ప్రమాణాలను (Minimum environmental standards) మాత్రమే నిర్దేశించాలి. రాష్ట్రాలు ఆయా ప్రాంత పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తమ నమూనాలను రూపొందించుకోవాలి. స్థానిక సంస్థలకు నిధులు, సిబ్బంది, వాహనాలు, శిక్షణ, సాంకేతిక మద్దతు అవసరం. గ్రామీణ ప్రాంతాలు కంపోస్టింగ్ (Composting), అప్పుడప్పుడూ వ్యర్థాల సేకరణ, క్లస్టర్ స్థాయిలో పొడి వ్యర్థాల నిర్వహణ (Dry-waste management) పద్ధతులపై దృష్టి పెట్టాలి. పెద్ద నగరాలకు పౌరుల పర్యవేక్షణతో (Citizen oversight) కూడిన ప్రత్యేక వ్యర్థాల నిర్వహణ అధికారుల (Specialised waste-management authorities) అవసరం ఉంది.
ముగింపు
2026 నాటి వ్యర్థాల నిర్వహణ నిబంధనలు పర్యావరణపరంగా (Environmental goals) ముఖ్యమైనవి. అయితే, వాటి విజయం వికేంద్రీకృత అమలుపై (Decentralised implementation) ఆధారపడి ఉంటుంది. జాతీయ ప్రమాణాలు, రాష్ట్రాలకు వెసులుబాటు (State flexibility), స్థానిక సంస్థల సాధికారత (Empowered local bodies), కచ్చితమైన నిధులు (Predictable finance), పౌరుల జవాబుదారీతనం (Citizen accountability) కలగలిపిన ఒక నమూనా భారతదేశానికి అవసరం.
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnTwitter":"Share on Twitter","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.1.1","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"e_pro_free_trial_popup":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"atomic_widgets_should_enforce_capabilities":true,"editor_mcp":true,"e_bc_migrations":true,"e_editor_design_system_panel":true,"e_classes":true,"global_classes_should_enforce_capabilities":true,"e_variables":true,"e_variables_manager":true,"e_opt_in_v4_page":true,"e_opt_in_v4":true,"e_components":true,"e_interactions":true,"e_widget_creation":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"mega-menu":true,"e_pro_variables":true,"e_pro_interactions":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"b428c9606e","atomicFormsSendForm":"e6b2ded2ab"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":3820,"title":"%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%A4%E0%B1%8D%20%E0%B0%87%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B0%A8%20%E0%B0%A8%E0%B0%BF%E0%B0%B2%E0%B1%8D%E0%B0%B5%20%E0%B0%B8%E0%B0%B5%E0%B0%BE%E0%B0%B3%E0%B1%8D%E0%B0%B2%E0%B1%81%20UPSC%20%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%AF%E0%B0%BF%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%7C%20KPIAS%20Academy","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/upsc-mains-12-may-2026-kpias-academy-1024x512.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
document.addEventListener("click", function(e) {
let link = e.target.closest(".elementskit-megamenu-panel a");
if (link) {
e.preventDefault();
window.location.href = link.href;
}
});
