యూడైస్ ప్లస్ (UDISE+) నివేదిక: బడులు తగ్గినా పెరిగిన విద్యార్థుల నమోదు

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన ‘యూనిఫైడ్ డిస్ట్రిక్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ ప్లస్ (UDISE+)’ 2025-26 నివేదిక ప్రకారం, తెలంగాణలో పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గినప్పటికీ విద్యార్థుల నమోదు 2.9% పెరిగింది. అలాగే, అన్ని స్థాయిలలో నమోదు నిష్పత్తి పరంగా బాలుర కంటే బాలికలే ముందున్నారని ఈ నివేదిక హైలైట్ చేసింది. అయితే, హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో ఉపాధ్యాయుల లభ్యత కాస్త తక్కువగా ఉందని పేర్కొంది.

యూడైస్ ప్లస్ (UDISE+) అంటే ఏమిటి?

యూడైస్ ప్లస్ (UDISE+) అనేది కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించే జాతీయ విద్యా డేటా ప్లాట్‌ఫారమ్.

ఇది పాఠశాల స్థాయిలో కింది వివరాలను సేకరిస్తుంది:

• విద్యార్థుల నమోదు
• ఉపాధ్యాయులు
• మౌలిక సదుపాయాలు
• బడి మానేసే వారి శాతం
• లింగ సూచికలు (Gender indicators)
• డిజిటల్ సదుపాయాలు
• ప్రాథమిక వసతులు

ప్రభుత్వాలు పాఠశాల విద్య పరిస్థితులను ఎప్పటికప్పుడు గమనించడానికి, అలాగే అవసరమైన విధానపరమైన జోక్యాలు (Policy interventions) రూపొందించడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

తెలంగాణపై కీలక అంశాలు

• తెలంగాణలో 2024-25లో 43,154 పాఠశాలలు ఉండేవి. కానీ 2025-26 నాటికి వీటి సంఖ్య 41,762 కు పడిపోయింది.
• అదే సమయంలో, విద్యార్థుల నమోదు 74,57,851 నుండి 76,76,413 కు పెరిగింది. అంటే 2.9% వృద్ధి నమోదైంది.
• ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య కూడా 3,57,911 నుండి 3,70,756 కు పెరిగింది.
• అంటే, తక్కువ పాఠశాలలతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎక్కువ మంది విద్యార్థులకు విద్యనందిస్తోంది. అదే సమయంలో ఉపాధ్యాయుల సంఖ్యను కూడా పెంచింది.

విద్యార్థుల నమోదు, పాఠశాలల విలీనం

• పాఠశాలలో సగటు నమోదు 173 విద్యార్థుల నుంచి 184 విద్యార్థులకు పెరిగింది.
• పాఠశాలల విలీనం వల్ల బడుల సంఖ్య తగ్గినప్పటికీ, ఒక్కో పాఠశాలలో విద్యార్థుల సంఖ్య పెరిగిందని ఇది సూచిస్తుంది.
• గతంలో తెలంగాణలో 2,245 పాఠశాలల్లో ఒక్క విద్యార్థి కూడా నమోదు కాలేదు. రాష్ట్రాల పరంగా చూస్తే ఇది అత్యధిక సంఖ్యలో ఒకటి. అయితే, తాజా నివేదిక ప్రకారం అలాంటి పాఠశాలల సంఖ్య సున్నాకి పడిపోయింది. అంటే ఖాళీగా లేదా పని చేయని బడుల సమస్యను పరిష్కరించడంలో పురోగతి కనిపిస్తోంది.
• ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల (Single-teacher schools) సంఖ్య కూడా 5,001 నుండి 4,793 కు తగ్గింది.
• పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగ్గా ఉపయోగించుకునే దిశగా రాష్ట్రం అడుగులు వేస్తోందని ఈ మార్పులు సూచిస్తున్నాయి. అయితే, బడుల విలీనం వల్ల మారుమూల ప్రాంతాల పిల్లలకు చదువు దూరమవ్వకుండా నిరంతరం పర్యవేక్షించాల్సి ఉంది.

బాలికల నమోదులో పెరుగుదల

• అన్ని స్థాయిల్లో స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (Gross Enrolment Ratio – GER) లో బాలుర కంటే బాలికలు మెరుగైన పనితీరు కనబరచడం ఈ నివేదికలోని అతి ముఖ్యమైన అంశాలలో ఒకటి.

బాలికల స్థూల నమోదు నిష్పత్తి ఈ కింది విధంగా ఉంది:

• ప్రాథమిక స్థాయిలో (Primary level): 118.4
• ప్రాథమికోన్నత స్థాయిలో (Upper primary level): 112.4
• సెకండరీ స్థాయిలో (Secondary level): 107.9
• హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో (Higher secondary level): 86.3

బాలుర నమోదు నిష్పత్తి ఈ కింది విధంగా ఉంది:

• ప్రాథమిక స్థాయిలో: 115.9
• ప్రాథమికోన్నత స్థాయిలో: 108
• సెకండరీ స్థాయిలో: 102.4
• హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో: 77.8
• సాధారణంగా స్థూల నమోదు నిష్పత్తి 100 కంటే ఎక్కువగా ఉంటే, అధికారిక వయసు పరిధిలో లేని విద్యార్థులు కూడా ఆ స్థాయిలో నమోదు అయ్యారని అర్థం.
• తెలంగాణలో ప్రాథమిక, ప్రాథమికోన్నత, సెకండరీ, హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిల్లో మొత్తం నమోదు నిష్పత్తి జాతీయ సగటు కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంది.

బడి మానేయడం, ఉపాధ్యాయుల లభ్యత

• తెలంగాణలో సెకండరీ స్థాయిలో బడి మానేసే వారి శాతం 5.8% గా ఉంది. ఇది జాతీయ సగటు 9.5% కంటే తక్కువ కావడం గమనార్హం.

లింగాల వారీగా బడి మానేసే శాతాన్ని పరిశీలిస్తే బాలికల పనితీరు మెరుగ్గా ఉంది:

• బాలుర శాతం: 7.2%
• బాలికల శాతం: 4.3%

రెండూ జాతీయ గణాంకాల కంటే తక్కువే ఉన్నాయి.

రాష్ట్రంలో ఉపాధ్యాయ-విద్యార్థి నిష్పత్తి కింది విధంగా ఉంది:

• ప్రాథమిక స్థాయిలో: 18
• ప్రాథమికోన్నత స్థాయిలో: 11
• సెకండరీ స్థాయిలో: 9
• హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో: 26

వీటిలో హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో ఉపాధ్యాయ-విద్యార్థి నిష్పత్తి అత్యధికంగా ఉంది. అంటే, ఈ స్థాయిలో ఉపాధ్యాయుల లభ్యత కాస్త తక్కువగా ఉందని అర్థం.

మౌలిక సదుపాయాలు, డిజిటల్ సదుపాయాలు

• ప్రాథమిక పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో తెలంగాణ మెరుగైన పనితీరును కనబరుస్తోంది. 99.6% పాఠశాలలకు విద్యుత్ సౌకర్యం ఉంది. 95%కి పైగా పాఠశాలల్లో బాలురు, బాలికలకు విడివిడిగా మరుగుదొడ్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
• తెలంగాణలోని 92.4% పాఠశాలల్లో డిజిటల్ లైబ్రరీలు ఉన్నట్లు నివేదిక వెల్లడించింది. జాతీయ స్థాయిలో ఈ సంఖ్య కేవలం 7.1% మాత్రమే. ఇంత పెద్ద వ్యత్యాసం ఉన్నందున, రాష్ట్రాల మధ్య డిజిటల్ లైబ్రరీల నిర్వచనంపై స్పష్టత, ఏకరూపత (Uniformity) అవసరమని తెలుస్తోంది.
• అయితే, పర్యావరణ అనుకూల (Sustainability-linked) సదుపాయాలను మెరుగుపరచాల్సిన అవసరం ఉంది.
• కేవలం 55.1% పాఠశాలల్లో మాత్రమే కిచెన్ గార్డెన్లు (Kitchen gardens) ఉన్నాయి. సోలార్ ప్యానెళ్లు కేవలం 7.1% పాఠశాలల్లో మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నాయి.
• బడిలో చేరిన విద్యార్థులలో ఆధార్ అనుసంధానం శాతం 94.7% గా ఉంది. పాఠశాల రికార్డులలో డిజిటల్ గుర్తింపుల అనుసంధానం (Digital identity linkage) అధిక స్థాయిలో ఉన్నట్లు ఇది సూచిస్తోంది.

విధానపరమైన అర్థం (Policy Meaning)

• విద్యార్థుల నమోదు, బాలికల భాగస్వామ్యం, ప్రాథమిక మౌలిక సదుపాయాలు, డిజిటల్ సదుపాయాల్లో తెలంగాణ పురోగతి సాధించిందని యూడైస్ ప్లస్ (UDISE+) నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది.
• అయితే, పాఠశాలల విలీనం వల్ల ముఖ్యంగా గ్రామీణ, వెనుకబడిన పిల్లలకు తమ ఇళ్ల దగ్గర్లోని పాఠశాలలు దూరం కాకుండా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చూసుకోవాలి.
• హయ్యర్ సెకండరీ స్థాయిలో ఉపాధ్యాయ-విద్యార్థి నిష్పత్తి ఎక్కువగా ఉన్నందున, దీనిపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి. ఎందుకంటే విద్యార్థులు ఉన్నత విద్య అభ్యసించడానికి, నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేసుకోవడానికి, ఉపాధి పొందడానికి ఈ దశ చాలా కీలకం.
• విద్యా సంస్కరణల తదుపరి దశ ప్రధానంగా అభ్యసన నాణ్యత, సబ్జెక్టుల వారీగా ఉపాధ్యాయుల నియామకం, డిజిటల్ వనరులను సక్రమంగా వినియోగించడం, పాఠశాలల్లో పర్యావరణ అనుకూల సదుపాయాలను పెంచడంపై దృష్టి సారించాలి.

ముగింపు

యూడైస్ ప్లస్ (UDISE+) 2025-26 నివేదిక తెలంగాణ పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థ పరిస్థితిని సానుకూలంగా చిత్రించింది. పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గినప్పటికీ విద్యార్థుల నమోదు పెరగడం, బాలికల భాగస్వామ్యం బలంగా ఉండటం, సెకండరీ స్థాయిలో బడి మానేసే శాతం తగ్గడం, మౌలిక సదుపాయాలు మెరుగుపడటం వంటివి విద్య అందుబాటులో వచ్చిన పురోగతికి, మెరుగైన పాలనకు అద్దం పడుతున్నాయి. అయితే, ఇప్పుడున్న ప్రధాన సవాలు ఏమిటంటే… సాధించిన ఈ పురోగతిని మెరుగైన అభ్యసన ఫలితాలుగా మార్చడం, హయ్యర్ సెకండరీ విద్యను బలోపేతం చేయడం, అందరికీ సమానమైన విద్యావకాశాలు కల్పించడం, భవిష్యత్తుకు అవసరమైన డిజిటల్ విద్యను అందించడం.