var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
ప్రాముఖ్యత: జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III – ఆహార భద్రత, వ్యవసాయం, చిరుధాన్యాలు, ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ (PDS), పోషకాహార భద్రత.
TGPSC: తెలంగాణలో చిరుధాన్యాలు (Millets), పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ (Civil Supplies System), మెట్ట వ్యవసాయం (Dryland Agriculture), సంక్షేమ పోషకాహార కార్యక్రమాలు.
ప్రిలిమ్స్, మెయిన్స్ కోసం ముఖ్యమైన పదాలు (Important Keywords)
ప్రిలిమ్స్ కోసం:
జొన్నలు (Jowar), సోర్గమ్ బైకలర్ (Sorghum bicolor), మొక్కజొన్న (Maize), చౌక ధరల దుకాణాలు (FPS), ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ (PDS), పోషక-ధాన్యాలు (Nutri-cereals), చిరుధాన్యాలు (Millets), మెట్ట వ్యవసాయం (Dryland Farming), పోయేసి (Poaceae), ఖరీఫ్ పంట (Kharif Crop).
మెయిన్స్ కోసం:
పోషకాహార భద్రత (Nutrition security), చిరుధాన్యాల ఆర్థిక వ్యవస్థ, మెట్ట వ్యవసాయం, పంటల వైవిధ్యం (Crop diversification), ఆహార రాయితీ వ్యవస్థలు (Food subsidy systems), స్థిరమైన వ్యవసాయం (Sustainable agriculture).
వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
పౌర సరఫరాల శాఖ (Civil Supplies Department) పరిధిలోని చౌక ధరల దుకాణాల (FPS) ద్వారా సబ్సిడీ (రాయితీ) పై జొన్నలు, మొక్కజొన్నలను పంపిణీ చేయాలని తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. రైతులకు మద్దతు ఇవ్వడం, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలలో పోషకాహారాన్ని మెరుగుపరచడం, రాష్ట్రంలో చిరుధాన్యాల వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం ఈ కార్యక్రమ ప్రధాన ఉద్దేశం.
తెలంగాణ చొరవలోని ముఖ్యాంశాలు (Key Highlights)
అంశం
వివరాలు
పంపిణీ యంత్రాంగం
చౌక ధరల దుకాణాల (FPS) ద్వారా
ఇందులో ఉన్న పంటలు
జొన్నలు, మొక్కజొన్న
కొనుగోలు విధానం (Procurement model)
రైతుల నుండి నేరుగా కొనుగోలు
లక్ష్యం
పోషకాహారం + రైతుల ఆదాయానికి మద్దతు
అదనపు లబ్ధిదారులు
గురుకుల పాఠశాలలు, హాస్టళ్లు, పౌల్ట్రీ (Poultry) రంగం
పాల్గొన్న విభాగాలు
పౌర సరఫరాల శాఖ
విధానంలో మార్పు
వేలం ఆధారిత విక్రయాల (Auction-based disposal) విధానాన్ని పక్కన పెట్టడం
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రణాళికలు:
రైతుల నుంచి నేరుగా జొన్నలు, మొక్కజొన్నల కొనుగోలు (Procure).
ధాన్యం వ్యాపారాన్ని దళారులు (Middlemen) నియంత్రించకుండా నిరోధించడం.
ధాన్యాన్ని పంపిణీ చేసే ముందు ప్రాసెస్ (Process) చేసి ప్యాకింగ్ చేయడం.
వినియోగదారులకు సబ్సిడీ ధరలకు ధాన్యాన్ని సరఫరా చేయడం.
కేలరీల ఆధారిత ధాన్యం పంపిణీ విధానం నుంచి.. పోషకాహార-ఆధారిత ఆహార భద్రత (Nutrition-sensitive food security) విధానం వైపు మారుతున్న విధానాన్ని కూడా ఈ చొరవ ప్రతిబింబిస్తుంది.
తెలంగాణ వ్యవసాయంలో జొన్నలు, మొక్కజొన్న (Jowar and Maize in Telangana Agriculture)
జొన్నలు (సోర్గమ్ – Sorghum):
భారతదేశంలోని ప్రధాన చిరుధాన్యాలలో జొన్న ఒకటి. తెలంగాణ లాంటి అర్ధ-శుష్క (Semi-arid – తక్కువ వర్షపాతం ఉండే) ప్రాంతాలకు ఇది బాగా అనుకూలంగా ఉంటుంది.
లక్షణం
వివరాలు
శాస్త్రీయ నామం
సోర్గమ్ బైకలర్ (Sorghum bicolor)
కుటుంబం (Family)
పోయేసి (Poaceae)
పంట కాలం
ప్రధానంగా ఖరీఫ్ (Kharif)
స్వభావం
కరువును తట్టుకునే (Drought-resistant) చిరుధాన్యం
నేల రకం
నల్ల రేగడి నేల (Black cotton soil), లోమీ నేల (Loamy soil)
వర్షపాతం అవసరం
40–100 సెం.మీ (cm)
ఉష్ణోగ్రత
26–33°C
తెలంగాణకు జొన్న ఎందుకు ముఖ్యం?
మెట్ట వ్యవసాయానికి (Dryland farming) అనుకూలం.
వరితో పోలిస్తే చాలా తక్కువ నీరు అవసరం.
దక్కన్ పీఠభూమి (Deccan Plateau) ప్రాంతాలలో వేడిని తట్టుకునే పంట.
తెలంగాణలో జొన్నలు పండించే ప్రధాన జిల్లాలు: మహబూబ్ నగర్, నారాయణపేట్, సంగారెడ్డి, మెదక్, నల్గొండ.
మొక్కజొన్న (Maize):
తెలంగాణలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న తృణధాన్యాల (Cereal crops) పంటలలో మొక్కజొన్న ఒకటి.
లక్షణం
వివరాలు
శాస్త్రీయ నామం
జియా మేస్ (Zea mays)
కుటుంబం (Family)
పోయేసి (Poaceae)
పంట రకం
తృణధాన్యాల పంట (Cereal crop)
వినియోగం
ఆహారం + పౌల్ట్రీ ఫీడ్ (కోళ్ల దాణా) + స్టార్చ్ (Starch) పరిశ్రమ
మొక్కజొన్న ప్రాముఖ్యత:
పౌల్ట్రీ పరిశ్రమకు ప్రధాన దాణా పంట.
ఇథనాల్ (Ethanol) ఉత్పత్తికి ముడిసరుకు.
స్టార్చ్, ఫుడ్-ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమల్లో ఉపయోగిస్తారు.
తెలంగాణలో ముఖ్యమైన వాణిజ్య పంట (Cash crop).
మొక్కజొన్న పండించే ప్రధాన ప్రాంతాలు: కరీంనగర్, వరంగల్, ఖమ్మం, ఆదిలాబాద్.
పోషకాహారం, ఆహార భద్రత ప్రాముఖ్యత (Nutritional and Food Security Importance)
పోషక-ధాన్యంగా (Nutri-Cereal) జొన్న: జొన్నలో కింది పోషకాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి:
డైటరీ ఫైబర్ (పీచు పదార్థం – Dietary fibre)
ఐరన్ (Iron)
ప్రోటీన్ (Protein)
మెగ్నీషియం (Magnesium)
యాంటీఆక్సిడెంట్లు (Antioxidants)
ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు:
గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్ (Glycaemic index) తక్కువగా ఉండటం వల్ల మధుమేహం (Diabetes) అదుపులో ఉంటుంది.
జీర్ణక్రియకు మద్దతు ఇస్తుంది.
సహజంగా ఇందులో గ్లూటెన్ (Gluten) ఉండదు.
గుండె ఆరోగ్యానికి (Cardiovascular health) మేలు చేస్తుంది.
చిరుధాన్యాలు, భారతదేశ పోషకాహార విధానం (Millets and India’s Nutrition Policy):
కారణాల వల్ల భారతదేశం చిరుధాన్యాలను ఎక్కువగా ప్రోత్సహిస్తోంది:
వాతావరణాన్ని తట్టుకునే పంటలు (Climate-resilient crops).
తక్కువ నీటితో పండే పంటలు.
పోషకాలు అధికంగా ఉండే తృణధాన్యాలు.
ప్రస్తుతం చిరుధాన్యాలను కింది వాటిలో ఏకీకృతం చేస్తున్నారు:
మధ్యాహ్న భోజన పథకం (Mid-Day Meal Scheme)
ఐసీడీఎస్ (ICDS) పోషకాహార కార్యక్రమాలు
హాస్టల్స్, సంక్షేమ సంస్థల భోజన విధానం (Diets)
చిరుధాన్యాలు vs వరి (Millets vs Rice)
లక్షణం
చిరుధాన్యాలు (Millets)
వరి (Rice)
నీటి అవసరం
తక్కువ
ఎక్కువ
వాతావరణాన్ని తట్టుకునే శక్తి
ఎక్కువ
మధ్యస్థం
పోషక విలువ (Nutritional value)
ఎక్కువ ఫైబర్ & మినరల్స్
తక్కువ ఫైబర్
అనుకూలత (Suitability)
మెట్ట వ్యవసాయం
నీటిపారుదల వ్యవసాయం (Irrigated farming)
ముందున్న మార్గం (Way Forward)
చిరుధాన్యాలు పండించే రైతులకు మార్కెట్ మద్దతును, స్థిరమైన ఆదాయ అవకాశాలను కల్పించడానికి.. ప్రభుత్వం చిరుధాన్యాల కొనుగోలు వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలి.
ఎఫ్సీఐ (FCI), రాష్ట్ర మార్కెటింగ్ ఫెడరేషన్ల లాంటి ఏజెన్సీల ద్వారా సంస్థాగత కొనుగోళ్లను (Institutional procurement) విస్తరించడం వల్ల చిరుధాన్యాల ఉత్పత్తిని మరింత ప్రోత్సహించవచ్చు.
పంట చేతికొచ్చాక జరిగే నష్టాలను (Post-harvest losses) తగ్గించడానికి, వాణిజ్యపరంగా లాభదాయకతను పెంచడానికి ఆధునిక ప్రాసెసింగ్ మౌలిక సదుపాయాల (Modern processing infrastructure) అభివృద్ధి చాలా అవసరం.
చిరుధాన్యాల ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు, గ్రేడింగ్ కేంద్రాలు, కోల్డ్ స్టోరేజీ (Cold storage) సౌకర్యాలు, సప్లై చైన్ (Supply-chain) నెట్వర్క్ల స్థాపన మార్కెట్ ప్రాప్యతను (Market accessibility) మెరుగుపరుస్తుంది.
చిరుధాన్యాల మెరుగైన రకాలు, శాస్త్రీయ సాగు పద్ధతులు, తక్కువ నీటితో పండే వ్యవసాయ పద్ధతులు, ప్రభుత్వ మద్దతు పథకాల గురించి సాగుదారులకు అవగాహన కల్పించాలి. దీనికోసం రైతు అవగాహన కార్యక్రమాలను విస్తరించాలి.
విస్తరణ సేవలు (Extension services), డిజిటల్ ఔట్రీచ్ (Digital outreach) చిరుధాన్యాల సాగును పెంచడంలో సహాయపడతాయి.
ముగింపు (Conclusion)
తెలంగాణ ప్రభుత్వ చొరవ.. పోషకాహార-ఆధారిత ఆహార భద్రత, స్థిరమైన వ్యవసాయం (Sustainable agriculture) వైపు జరుగుతున్న ముఖ్యమైన మార్పును ప్రతిబింబిస్తుంది. ప్రజా పంపిణీ నెట్వర్క్ ద్వారా జొన్నలు, మొక్కజొన్నను ప్రోత్సహించడం ద్వారా.. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రైతు సంక్షేమం, పోషకాహార మెరుగుదల, మెట్ట వ్యవసాయం, వాతావరణ-అనుకూల పంట వ్యవస్థలను ఏకకాలంలో పరిష్కరిస్తోంది.
బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (CARE MCQs)
ప్రశ్న 1: జొన్న (Jowar) కు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
జొన్న పోయేసి (Poaceae) కుటుంబానికి చెందినది.
జొన్న మెట్ట వ్యవసాయానికి (Dryland farming) బాగా అనుకూలంగా ఉంటుంది.
వరి కంటే జొన్నకు ఎక్కువ నీటిపారుదల (Irrigation) అవసరం.
పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
(a) 1, 2 మాత్రమే
(b) 2, 3 మాత్రమే
(c) 1 మాత్రమే
(d) 1, 2, 3
జవాబు: (a)
వివరణ:
వాక్యం 1 సరైనది: సోర్గమ్ (Sorghum) అని కూడా పిలువబడే జొన్న.. పోయేసి (గడ్డి) కుటుంబానికి (Poaceae family) చెందినది. వరి, గోధుమ, మొక్కజొన్న, ఇతర చిరుధాన్యాలు లాంటి తృణధాన్యాల పంటలన్నీ (Cereal crops) ఈ కుటుంబం కిందికే వస్తాయి. తక్కువ వర్షపాతం ఉండే అర్ధ-శుష్క (Semi-arid) ప్రాంతాలలో విస్తృతంగా పండించే ఒక ముఖ్యమైన ముతక ధాన్యం ఇది.
వాక్యం 2 సరైనది: జొన్న మెట్ట వ్యవసాయానికి బాగా అనుకూలంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే ఇది కరువును తట్టుకోగలదు (Drought-resistant), తక్కువ వర్షపాతం ఉన్న పరిస్థితులలో కూడా పెరుగుతుంది. దీని లోతైన మూల వ్యవస్థ (Deep root system), అర్ధ-శుష్క వాతావరణాలకు అనుకూలంగా మారే లక్షణం.. భారతదేశంలోని నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాలలో దీన్ని ఒక ముఖ్యమైన పంటగా మార్చాయి.
వాక్యం 3 తప్పు: ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే వరితో పోలిస్తే, జొన్నకు చాలా తక్కువ నీరు మరియు నీటిపారుదల (Irrigation) అవసరం. ఈ లక్షణం వల్ల జొన్న వాతావరణ-అనుకూల (Climate-resilient) పంటగా మారింది. కరువు పీడిత ప్రాంతాలలో స్థిరమైన వ్యవసాయానికి (Sustainable agriculture) ఇది అనువైనది.
ప్రశ్న 2: జొన్న (Jowar) కు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
ఇది అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు అనుకూలమైన C4 పంట (C4 crop).
దీని సాగుకు భారీ వర్షపాతం, నీరు నిలిచిపోయే నేలలు (Waterlogged soils) అవసరం.
భారతదేశంలోని అర్ధ-శుష్క (Semi-arid) ప్రాంతాలలో దీనిని విస్తృతంగా పండిస్తారు.
పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
(a) 1, 3 మాత్రమే
(b) 2, 3 మాత్రమే
(c) 1 మాత్రమే
(d) 1, 2, 3
జవాబు: (a)
వివరణ:
వాక్యం 1 సరైనది: జొన్న ఒక C4 మొక్క (C4 plant). అంటే ఇది కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photosynthesis) సమయంలో C4 మార్గాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇటువంటి పంటలు అధిక కిరణజన్య సంయోగక్రియ సామర్థ్యాన్ని (High photosynthetic efficiency) కలిగి ఉంటాయి. ఇవి తీవ్రమైన సూర్యరశ్మి ఉండే వేడి వాతావరణ పరిస్థితులకు బాగా అలవాటు పడి ఉంటాయి.
వాక్యం 2 తప్పు: జొన్నకు భారీ వర్షపాతం లేదా నీరు నిలిచిపోయే (Waterlogged) పరిస్థితులు అవసరం లేదు. ఇది కరువును తట్టుకునే పంట. ఇది తక్కువ నుండి మితమైన వర్షపాతం (Low to moderate rainfall) ఉన్న ప్రాంతాలలో బాగా పెరుగుతుంది. నేలలో నీరు ఎక్కువగా నిలిచిపోతే పంట దెబ్బతింటుంది.
వాక్యం 3 సరైనది: కరువును తట్టుకునే లక్షణం ఉన్నందున.. భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ, మధ్యప్రదేశ్లోని కొన్ని అర్ధ-శుష్క (Semi-arid), పొడి ప్రాంతాలలో జొన్నను ప్రధానంగా పండిస్తారు.
ప్రశ్న 3: భారతదేశంలో జొన్న సాగుకు సంబంధించి, కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
భారతదేశంలో జొన్నలను అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేసే రాష్ట్రాలలో మహారాష్ట్ర ఒకటి.
నేలలో తేమ తక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో జొన్నను ప్రధానంగా రబీ (Rabi) పంటగా పండిస్తారు.
కరువు పరిస్థితులు వస్తే జొన్న పంట (Drought conditions) త్వరగా దెబ్బతింటుంది.
పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
(a) 1 మాత్రమే
(b) 1, 2 మాత్రమే
(c) 2, 3 మాత్రమే
(d) 1, 2, 3
జవాబు: (b)
వివరణ:
వాక్యం 1 సరైనది: భారతదేశంలో జొన్నలను అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేసే రాష్ట్రాలలో మహారాష్ట్ర ఒకటి. కర్ణాటక, తెలంగాణ రాష్ట్రాలు కూడా దీనిని ఎక్కువగా పండిస్తాయి.
వాక్యం 2 సరైనది: ఖరీఫ్ సీజన్తో పాటు, కొన్ని ప్రాంతాలలో జొన్నను రబీ పంటగా కూడా పండిస్తారు. ముఖ్యంగా రుతుపవనాల (Monsoon season) తర్వాత నేలలో మిగిలి ఉన్న తేమ (Residual soil moisture) ఆధారంగా దీనిని సాగు చేస్తారు.
వాక్యం 3 తప్పు: జొన్న కరువును తట్టుకునే (Drought resistance) పంట. నేలలో తేమ లేకపోయినా ఇది మనుగడ సాగించగలదు. కాబట్టి కరువు పరిస్థితులకు జొన్న పంట త్వరగా దెబ్బతింటుంది అని చెప్పడం తప్పు.
యూపీఎస్సీ మెయిన్స్ ప్రాక్టీస్ ప్రశ్న (UPSC Mains Practice Question)
ప్రశ్న: భారతదేశంలో పోషకాహార భద్రత (Nutrition security), సుస్థిర వ్యవసాయాన్ని (Sustainable agriculture) సాధించడంలో చిరుధాన్యాల ఆధారిత (Millet-based) ఆహార వ్యవస్థల ప్రాముఖ్యతను చర్చించండి. ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇటీవల తీసుకున్న చొరవను పరిశీలించండి. (250 పదాలు)
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
ప్రశ్న 1: జొన్న శాస్త్రీయ నామం (Scientific name) ఏమిటి?
జవాబు: జొన్న శాస్త్రీయ నామం “సోర్గమ్ బైకలర్” (Sorghum bicolor).
ప్రశ్న 2: చిరుధాన్యాలను వాతావరణ-అనుకూల (Climate-resilient) పంటలుగా ఎందుకు పరిగణిస్తారు?
జవాబు: వీటికి తక్కువ నీరు అవసరం, కరువును తట్టుకుంటాయి. అలాగే అర్ధ-శుష్క (Semi-arid) పరిస్థితులలో సారం లేని నేలల్లో కూడా ఇవి పెరుగుతాయి కాబట్టి.
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnTwitter":"Share on Twitter","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.1.1","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"e_pro_free_trial_popup":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"atomic_widgets_should_enforce_capabilities":true,"editor_mcp":true,"e_bc_migrations":true,"e_editor_design_system_panel":true,"e_classes":true,"global_classes_should_enforce_capabilities":true,"e_variables":true,"e_variables_manager":true,"e_opt_in_v4_page":true,"e_opt_in_v4":true,"e_components":true,"e_interactions":true,"e_widget_creation":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"mega-menu":true,"e_pro_variables":true,"e_pro_interactions":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"cbaf70a360","atomicFormsSendForm":"559cd0133c"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":3588,"title":"TGPSC%20%E0%B0%95%E0%B0%B0%E0%B1%86%E0%B0%82%E0%B0%9F%E0%B1%8D%20%E0%B0%85%E0%B0%AB%E0%B1%88%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E0%B0%AE%E0%B1%87%207%202026%20%7C%20KPIAS%20Academy","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/subsidy-jowar-and-maize-scheme-kpias-academy-1024x512.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
document.addEventListener("click", function(e) {
let link = e.target.closest(".elementskit-megamenu-panel a");
if (link) {
e.preventDefault();
window.location.href = link.href;
}
});
