తెలంగాణలో సౌర విద్యుత్ పారిశ్రామికవేత్తలుగా మారుతున్న స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళలు

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

తెలంగాణలోని మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల (SHG) సమాఖ్యలు ‘ఇందిరా మహిళా శక్తి’ కార్యక్రమం కింద సౌర విద్యుత్ కేంద్రాలకు యజమానులుగా, నిర్వాహకులుగా మారుతున్నారు. వికారాబాద్ జిల్లా సమాఖ్య, కోట్‌పల్లి మండల సమాఖ్యలు సంయుక్తంగా నేలపై నిర్మించిన (ground-mounted) ఒక మెగావాట్ సోలార్ ప్లాంట్‌ను ఇటీవల విద్యుత్ గ్రిడ్‌తో అనుసంధానం చేశారు.

సోలార్ ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌షిప్ ఇనిషియేటివ్ అంటే ఏమిటి?

• వ్యవసాయానికి పనికిరాని ప్రభుత్వ భూముల్లో సౌర విద్యుత్ కేంద్రాలను (solar power plants) నెలకొల్పేందుకు సమాఖ్యలు అని పిలిచే మహిళా ఎస్‌హెచ్‌జి (SHG) సమాఖ్యలకు ఈ కార్యక్రమం అవకాశం కల్పిస్తుంది.
• తెలంగాణ పునరుత్పాదక ఇంధన అభివృద్ధి సంస్థ (TGREDCO) తో కలిసి గ్రామీణ పేదరిక నిర్మూలన సంస్థ (SERP) ఈ ప్రాజెక్టులను అమలు చేస్తోంది.
• ప్లాంట్ల ద్వారా ఉత్పత్తయ్యే విద్యుత్తును అధికారిక ఒప్పందాల (formal agreements) ద్వారా విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలు (DISCOMs) కొనుగోలు చేస్తాయి. వేలాది మంది గ్రామీణ మహిళలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే ఎస్‌హెచ్‌జి సమాఖ్యలకు విద్యుత్ విక్రయాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం చేరుతుంది.

కాబట్టి ఈ కార్యక్రమం క్రింది అంశాలను కలుపుతుంది:

• మహిళల ఆర్థిక సాధికారత (Women’s economic empowerment)
• పునరుత్పాదక ఇంధన ఉత్పత్తి
• నిరుపయోగంగా ఉన్న ప్రభుత్వ భూములను ఉత్పాదకత కోసం ఉపయోగించడం
• దీర్ఘకాలిక సమాజ ఆస్తుల సృష్టి
• ఎస్‌హెచ్‌జి సమాఖ్యలకు క్రమం తప్పకుండా ఆదాయం రావడం

ప్రాజెక్ట్ ఎలా పనిచేస్తుంది?

• వికారాబాద్ జిల్లా కోట్‌పల్లి మండలంలోని బార్వాడ్ గ్రామంలో ఉన్న సౌర విద్యుత్ కేంద్రం (solar plant) ఒక మెగావాట్ సామర్థ్యం కలిగి ఉంది.
• దీనిని వికారాబాద్ జిల్లా సమాఖ్య, కోట్‌పల్లి మండల సమాఖ్యలు సుమారు రూ. 2.84 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ఏర్పాటు చేశాయి.
• ఈ ప్లాంట్ సంవత్సరానికి సుమారు 18.3 లక్షల యూనిట్ల విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుందని అంచనా. తెలంగాణ రాష్ట్ర విద్యుత్ నియంత్రణ మండలి (TGERC) ఈ విద్యుత్తును కొనుగోలు చేయడానికి యూనిట్‌కు రూ. 3.13 ధరను (tariff) ఆమోదించింది.
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఎంఎస్‌ఎంఈ (MSME) విధానం కింద మూలధన సబ్సిడీకి (capital subsidy) కూడా ఈ ప్రాజెక్ట్ అర్హత పొందింది. మిగిలిన ప్రాజెక్ట్ ఖర్చును బ్యాంకు రుణాలు (institutional credit), ఎస్‌హెచ్‌జి సమాఖ్యల వనరుల ద్వారా సమకూర్చుకోవచ్చు.

త్రిముఖ ప్రయోజనం (The Three-Way Benefit)

ఈ కార్యక్రమాన్ని అద్భుతమైన నమూనాగా (win-win-win model) అభివర్ణించారు, ఎందుకంటే:

• ప్రభుత్వ భూమి రక్షణ: వ్యవసాయేతర ప్రభుత్వ భూమి ఉత్పాదక ఉపయోగం కోసం వాడబడుతుంది. అలాగే ఆక్రమణల నుండి కూడా రక్షించబడుతుంది.
• స్వచ్ఛమైన ఇంధన ఉత్పత్తి: పునరుత్పాదక శక్తి (renewable energy) వైపు తెలంగాణ ప్రయాణానికి సౌర విద్యుత్ మద్దతు ఇస్తుంది.
• మహిళలకు ఆదాయం: విద్యుత్ విక్రయాల ద్వారా వచ్చే లాభాలు ఎస్‌హెచ్‌జి సమాఖ్యలకు చేరుతాయి.

ఈ ప్రాజెక్ట్ కాలపరిమితి 25 సంవత్సరాలు. అప్పటివరకు ఈ భూమి ఉత్పాదక ఉపయోగంలో ఉంటుందని, తద్వారా గ్రామీణ మహిళలకు దీర్ఘకాలిక ఆస్తి సృష్టించబడుతుందని భావిస్తున్నారు.

ప్రధాన సంస్థల పాత్ర

గ్రామీణ పేదరిక నిర్మూలన సంస్థ (SERP)

• సెర్ప్ (SERP) గ్రామీణ మహిళలను స్వయం సహాయక సంఘాలుగా, సమాఖ్యలుగా సమీకరిస్తుంది. ఈ కార్యక్రమం కింద, ప్రాజెక్ట్ ప్రణాళిక, ఆర్థిక ఏర్పాట్లు, సంస్థాగత సమన్వయం, నైపుణ్యాల పెంపు (capacity building) కోసం ఇది సహాయపడుతుంది.

టీజీరెడ్‌కో (TGREDCO)

• సౌర విద్యుత్ ప్లాంట్ల ఏర్పాటు, వాటిని గ్రిడ్‌తో అనుసంధానం చేయడంతో సహా పునరుత్పాదక ఇంధన అభివృద్ధికి టీజీరెడ్‌కో సాంకేతిక మద్దతును అందిస్తుంది.

టీజీఈఆర్‌సీ (TGERC)

• ఈ ప్లాంట్ల ద్వారా ఉత్పత్తయ్యే విద్యుత్తును ఏ ధరకు కొనుగోలు చేయాలో తెలంగాణ రాష్ట్ర విద్యుత్ నియంత్రణ మండలి నిర్ణయిస్తుంది.

డిస్కమ్‌లు (DISCOMs)

• ఎస్‌హెచ్‌జిల యాజమాన్యంలోని ప్లాంట్ల నుండి విద్యుత్తును కొనుగోలు చేయడానికి రాష్ట్ర విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నాయి. ఈ ఒప్పందాల ద్వారా ఉత్పత్తయ్యే విద్యుత్తును కచ్చితంగా కొనుగోలు చేస్తారనే భరోసా లభిస్తుంది.

ఎస్‌హెచ్‌జి సమాఖ్యలు (SHG Federations)

• జిల్లా సమాఖ్యలు, మండల సమాఖ్యలు ఈ ప్రాజెక్టులకు యజమానులుగా ఉంటూ, వాటి ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని పొందుతాయి. ఈ ఆస్తులను పర్యవేక్షించడం, నిర్వహించడంలో మహిళా సభ్యులు కూడా పాల్గొంటారు.

తెలంగాణ అంతటా విస్తరణ

• సౌర విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల (solar projects) ఏర్పాటు కోసం 31 జిల్లాల్లో స్థలాలను మొదట గుర్తించారు.
• మొత్తం తొమ్మిది మెగావాట్ల సామర్థ్యం ఉన్న ప్లాంట్లను ఈ క్రింది జిల్లాల్లో ఏర్పాటు చేశారు:
  • ఖమ్మం
  • కుమ్రం భీం ఆసిఫాబాద్
  • వికారాబాద్
  • పెద్దపల్లి
  • వనపర్తి
  • జనగామ
  • మహబూబ్ నగర్
• ఖమ్మం, కుమ్రం భీం ఆసిఫాబాద్‌లలో ఇప్పటికే ప్లాంట్లను ప్రారంభించారు. వార్త వచ్చే సమయానికి వికారాబాద్, జనగామ, పెద్దపల్లి ప్రాజెక్టులు ప్రారంభోత్సవానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
• ప్రస్తుతం ఉన్న ప్లాంట్‌ను ఆనుకుని ఉన్న భూమిలో మరో సోలార్ యూనిట్‌ను ఏర్పాటు చేసేందుకు వికారాబాద్ యంత్రాంగం పరిశీలిస్తోంది.

ముగింపు

ఇందిరా మహిళా శక్తి ఆధ్వర్యంలో జరుగుతున్న ఈ సౌర విద్యుత్ కార్యక్రమం తెలంగాణ ఎస్‌హెచ్‌జి ఉద్యమంలో (SHG movement) ఒక ముఖ్యమైన విస్తరణను సూచిస్తుంది. ఇది గ్రామీణ మహిళలకు ఉత్పాదక ఆస్తుల (productive assets) యాజమాన్యాన్ని కల్పించడానికి, స్వచ్ఛమైన శక్తిని ఉత్పత్తి చేయడానికి, అలాగే దీర్ఘకాలిక ఆదాయాన్ని సంపాదించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. సమర్థవంతమైన శిక్షణ, పారదర్శకమైన నిర్వహణ, నమ్మకమైన విద్యుత్ కొనుగోలు ఏర్పాట్ల ద్వారా ఈ కార్యక్రమం మహిళల నేతృత్వంలోని అభివృద్ధికి, గ్రామీణ హరిత వృద్ధికి (green rural growth) ఒక బలమైన నమూనాగా మారగలదు.