తెలంగాణ ఎన్‌సీఆర్‌బీ డేటాలో పొగాకు చట్టాల ఉల్లంఘనలదే పైచేయి

కోట్పా (COTPA), 2003 లోని ప్రధాన నిబంధనలు

సిగరెట్లు మరియు ఇతర పొగాకు ఉత్పత్తుల చట్టం, 2003.. పొగాకు వాడకాన్ని నియంత్రించడానికి, ప్రజారోగ్యాన్ని రక్షించడానికి అనేక నియమాలను కలిగి ఉంది.

ముఖ్యమైన నిబంధనలు ఇవే:

• 18 ఏళ్ల లోపు వారికి పొగాకు ఉత్పత్తుల అమ్మకంపై నిషేధం.
• విద్యా సంస్థల చుట్టూ 100 గజాల పరిధిలో పొగాకు ఉత్పత్తుల విక్రయాలపై నిషేధం.
• భారతదేశంలో విక్రయించే అన్ని పొగాకు ఉత్పత్తుల ప్యాకెట్లపై బొమ్మలతో కూడిన ఆరోగ్య హెచ్చరికలు (Pictorial health warnings) తప్పనిసరిగా ఉండాలి.
• బహిరంగ ప్రదేశాలు (Public places), కార్యాలయాల్లో ధూమపానం నిషేధం.

ఎన్‌సీఆర్‌బీ డేటాలోని ముఖ్యాంశాలు

• 2024లో తెలంగాణలో 591 పర్యావరణ సంబంధిత నేరాలు నమోదయ్యాయి.
• వీటిలో 564 కేసులు కోట్పా, 2003 కింద నమోదయ్యాయి.
• కేవలం 27 కేసులు మాత్రమే పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం (Environment Protection Act), 1986 కింద నమోదయ్యాయి.
• అనేక ప్రధాన పర్యావరణ చట్టాల కింద తెలంగాణలో ఒక్క కేసు (Zero cases) కూడా నమోదు కాలేదు.
• 2024లో కోట్పా కింద నమోదైన పర్యావరణ నేరాల్లో తెలంగాణ దేశంలోనే ఆరవ (6వ) స్థానంలో నిలిచింది.

తెలంగాణలో పర్యావరణ సంబంధిత నేరాలు

ఎన్‌సీఆర్‌బీ పర్యావరణ సంబంధిత నేరాల పట్టిక ప్రకారం, తెలంగాణలో నమోదైన పర్యావరణ నేరాల్లో అత్యధికం పొగాకు చట్టాల ఉల్లంఘనలే. రాష్ట్రంలో నమోదైన పర్యావరణ నేరాలన్నీ ప్రధానంగా కోట్పా చట్టం కిందనే నమోదైనట్లు డేటా స్పష్టం చేస్తోంది.

ఒక్క కేసు కూడా నమోదు కాని పర్యావరణ చట్టాలు:

కింది ప్రధాన పర్యావరణ చట్టాల కింద తెలంగాణలో ఒక్క కేసు కూడా నమోదు కాలేదు:

• అటవీ చట్టం (Forest Act)
• వన్యప్రాణుల సంరక్షణ చట్టం (Wildlife Protection Act)
• వాయు కాలుష్య చట్టం (Air Pollution Act)
• జల కాలుష్య చట్టం (Water Pollution Act)
• శబ్ద కాలుష్య నియమాలు (Noise Pollution Rules)
• జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ చట్టం (National Green Tribunal Act)

దీన్నిబట్టి తెలంగాణలో నమోదైన పర్యావరణ సంబంధిత నేరాలన్నీ ప్రధానంగా పొగాకు చట్టాలకు సంబంధించినవేనని స్పష్టమవుతోంది.

తమిళనాడుతో పోలిక

• 2024లో దేశంలో అత్యధికంగా కోట్పా (COTPA) సంబంధిత పర్యావరణ నేరాలు నమోదైంది తమిళనాడులోనే.
• ఆ ఏడాదిలో తమిళనాడులో మొత్తం 26,451 నేరాలు నమోదయ్యాయి.
• కోట్పా (COTPA) సంబంధిత పర్యావరణ నేరాల్లో తెలంగాణ జాతీయ స్థాయిలో ఆరవ (6వ) స్థానంలో నిలిచింది.

హైదరాబాద్‌లో ఆపరేషన్ సేఫ్ స్కూల్ (Operation Safe School)

హైదరాబాద్ పోలీసులు ఇటీవల ‘ఆపరేషన్ సేఫ్ స్కూల్’ కింద తనిఖీలు చేపట్టారు.

ఈ తనిఖీల్లో భాగంగా:

• దాదాపు 5,000 మంది పోలీసు సిబ్బంది పాల్గొన్నారు.
• పాఠశాలలు, కళాశాలల సమీపంలోని 558 దుకాణాలపై దాడులు చేశారు.
• హైదరాబాద్ సిటీ పోలీసు పరిమితుల్లో ఈ దాడులు జరిగాయి.
• పెద్ద సంఖ్యలో పొగాకు ఉత్పత్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
• కోట్పా నిబంధనలను ఉల్లంఘించిన దుకాణాలపై కేసులు నమోదు చేశారు.

మైనర్లకు పొగాకు ఉత్పత్తులను విక్రయిస్తున్న, విద్యా సంస్థల సమీపంలో నిర్వహిస్తున్న పాన్ షాపులపైనే ప్రధానంగా ఈ దాడులు జరిగాయి.

ప్రజారోగ్య ఆందోళనలు (Public Health Concerns)

• క్యాన్సర్ (Cancer), ఇతర నాన్-కమ్యూనికేబుల్ వ్యాధులకు (Non-communicable diseases) పొగాకు వినియోగం ఒక ప్రధాన ప్రమాద కారకం.
• ప్రపంచవ్యాప్తంగా నివారించదగిన మరణాలకు (Preventable deaths) ఇది ఏకైక అతిపెద్ద కారణం.
• గ్లోబల్ అడల్ట్ టొబాకో సర్వే, 2017 (Global Adult Tobacco Survey) ప్రకారం, భారతదేశంలో 15 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో దాదాపు 28.6% మంది ఏదో ఒక రూపంలో పొగాకును వినియోగిస్తున్నారు.

సవాళ్లు

• అధిక సంఖ్యలో పొగాకు చట్టాల ఉల్లంఘనలు.. చట్టాల అమలు సరిగా జరగట్లేదని సూచిస్తున్నాయి (Weak compliance).
• విద్యా సంస్థల సమీపంలో పొగాకు ఉత్పత్తుల అమ్మకం ఇప్పటికీ ఆందోళనకరం.
• స్థానిక దుకాణాల ద్వారా మైనర్లు సులభంగా పొగాకు ఉత్పత్తులకు అలవాటు పడే ప్రమాదం ఉంది.
• నగర పరిమితుల్లో (City limits) నిరంతర పర్యవేక్షణ (Continuous monitoring) ద్వారా మాత్రమే చట్టాల అమలు సాధ్యం.
• ఉల్లంఘనలను అధికారులకు తెలియజేయడంలో (Public reporting) ప్రజల క్రియాశీలక భాగస్వామ్యం అవసరం.
• క్యాన్సర్, నాన్-కమ్యూనికేబుల్ వ్యాధులు, నివారించదగిన మరణాలకు పొగాకు వాడకం ప్రధాన కారణం.

ముందున్న మార్గం (Way Forward)

• కోట్పా (COTPA) నిబంధనలను ఖచ్చితంగా అమలు చేయాలి.
• పాఠశాలలు, కళాశాలల సమీపంలోని దుకాణాలపై క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు చేపట్టాలి.
• మైనర్లకు పొగాకు ఉత్పత్తుల విక్రయాలను అరికట్టాలి.
• నిరంతర నిఘా (Continuous surveillance) కోసం ప్రత్యేక బృందాలను (Special teams) ఏర్పాటు చేయాలి.
• ఉల్లంఘనలను అధికారులకు ఫిర్యాదు చేసేలా ప్రజలను ప్రోత్సహించాలి.
• విద్యా సంస్థల చుట్టూ నిషేధించబడిన 100 గజాల పరిధిలో నిర్వహిస్తున్న దుకాణాలపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి.
• ఎన్‌సీఆర్‌బీ డేటాను ఉపయోగించి చట్టాల అమలులో ఉన్న లోపాలను (Enforcement gaps) గుర్తించి, ప్రజారోగ్యాన్ని పరిరక్షించే చర్యలు తీసుకోవాలి.

ముగింపు

2024లో తెలంగాణలో నమోదైన పర్యావరణ సంబంధిత నేరాల్లో పొగాకు చట్టాల ఉల్లంఘనల వాటా అత్యధికంగా ఉందని ఎన్‌సీఆర్‌బీ డేటా స్పష్టం చేస్తోంది. కోట్పా (COTPA) కింద నమోదైన అత్యధిక కేసులు.. ముఖ్యంగా విద్యా సంస్థల సమీపంలో చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేయాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతున్నాయి.

పొగాకు నియంత్రణ అనేది కేవలం చట్టపరమైన సమస్య (Legal issue) మాత్రమే కాదు, ఇది ప్రజారోగ్య ప్రాధాన్యత (Public health priority) కూడా. విద్యార్థులను రక్షించడానికి, పొగాకు వాడకం వల్ల కలిగే ఆరోగ్య భారాన్ని తగ్గించడానికి బలమైన అమలు (Strong enforcement), ప్రజల భాగస్వామ్యం (Public reporting), నిరంతర పర్యవేక్షణ (Continuous monitoring) చాలా అవసరం.