తెలంగాణపై వడ్డీ చెల్లింపుల భారం మరియు ఆర్థిక ఒత్తిడి (Fiscal stress)

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

• తెలంగాణ 2024–25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో తన మొత్తం వ్యయంలో 12.74% వడ్డీ చెల్లింపులకే ఖర్చు చేసింది.
• తన వ్యయంలో 10% కంటే ఎక్కువ వడ్డీ చెల్లింపులకే ఖర్చు చేసిన 11 రాష్ట్రాల్లో తెలంగాణ ఒకటిగా నిలిచింది.
• సీఏజీ (CAG) రాష్ట్ర ఆర్థిక నివేదిక 2024–25 ప్రకారం, అప్పుల భారం (Debt servicing obligations) పెరగడం వల్ల తెలంగాణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది.
• జీతాల చెల్లింపుల తర్వాత, నిబద్ధ వ్యయంలో (Committed expenditure) వడ్డీ చెల్లింపులే కీలక భాగంగా మారాయి. ఇవి పెన్షన్ చెల్లింపుల కంటే ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

తెలంగాణ ఆర్థిక స్థితిగతులపై కీలక అంశాలు

తెలంగాణ ప్రజా ఆర్థిక వ్యవస్థ (Public finances) అప్పులు, ఇతర బాధ్యతలపై పెరుగుతున్న వడ్డీ చెల్లింపుల వల్ల ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. 2024–25లో తెలంగాణ తన మొత్తం వ్యయంలో 12.74% వడ్డీ చెల్లింపులకే వెచ్చించింది.

భారత కంట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) నివేదిక ప్రకారం, రాష్ట్ర వ్యయంలో వడ్డీ చెల్లింపులు అధిక వాటాను కలిగి ఉన్న రాష్ట్రాల్లో తెలంగాణ ఒకటి. అంటే, ప్రభుత్వ నిధుల్లో ఎక్కువ భాగం అభివృద్ధి పనుల కంటే అప్పుల వడ్డీలు కట్టడానికే ఖర్చవుతున్నాయి.

ముఖ్యమైన ఆర్థిక సూచికలు

వడ్డీ చెల్లింపు అంటే ఏమిటి?

• ప్రభుత్వం తీసుకున్న అప్పులు, ఇతర బాధ్యతలపై చెల్లించే మొత్తమే వడ్డీ చెల్లింపు (Interest payment).
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అభివృద్ధి కోసం అప్పు తీసుకున్నప్పుడు, అసలుతో పాటు వడ్డీని కూడా చెల్లించాలి. అప్పులు బాగా పెరిగితే వడ్డీ భారం కూడా పెరుగుతుంది.

అధిక వడ్డీ చెల్లింపులు కింది కారణాల వల్ల ఆందోళన కలిగిస్తాయి:

• సంక్షేమ, అభివృద్ధి పథకాల కోసం ప్రభుత్వానికి అందుబాటులో ఉండే ఆర్థిక వనరులను (Fiscal space) తగ్గిస్తాయి.
• రాష్ట్ర బడ్జెట్‌పై ఒత్తిడిని పెంచుతాయి.
• అప్పుల చెల్లింపు భారం పెరిగిందని సూచిస్తాయి.
• రోజువారీ ఖర్చులను తీర్చుకోవడానికి ప్రభుత్వం మరింత అప్పు తీసుకోవలసిన పరిస్థితిని కల్పిస్తాయి.

నిబద్ధ వ్యయం (Committed Expenditure) అంటే ఏమిటి?

ప్రభుత్వం క్రమం తప్పకుండా చేయాల్సిన ఖర్చును ‘నిబద్ధ వ్యయం’ (Committed expenditure) అంటారు.

ఇందులో ప్రధానంగా ఉండేవి:

• జీతాలు
• పెన్షన్లు
• వడ్డీ చెల్లింపులు

తెలంగాణలో వడ్డీ చెల్లింపులు పెన్షన్ చెల్లింపుల కంటే ఎక్కువగా ఉన్నాయి. జీతాల తర్వాత నిబద్ధ వ్యయంలో వడ్డీ చెల్లింపులే అత్యధికంగా ఉన్నాయి. ఇది విద్య, ఆరోగ్యం, మౌలిక సదుపాయాలు, నీటిపారుదల, సంక్షేమ రంగాల్లో ఖర్చు చేసే ప్రభుత్వ వెసులుబాటును తగ్గిస్తుంది.

వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సెస్ (WMA) మరియు ఆర్థిక ఒత్తిడి

• తెలంగాణ ప్రభుత్వం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నుండి ఇచ్చే ‘వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సెస్’ (Ways and Means Advances) పైనే ఎక్కువగా ఆధారపడాల్సి వచ్చింది.
• ప్రభుత్వం పొందే ఆదాయం, చేసే ఖర్చుల మధ్య తలెత్తే స్వల్పకాలిక వ్యత్యాసాలను అధిగమించడానికి ఆర్బీఐ ఇచ్చే తాత్కాలిక రుణాలే ఈ వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సెస్.
• సీఏజీ (CAG) నివేదిక ప్రకారం, తెలంగాణ, రాజస్థాన్, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలు కలిపి మొత్తం WMA లో 62% పొందాయి. తెలంగాణ ఏడాదిలో 365 రోజులకు గాను 363 రోజులు ఈ ఆర్థిక సదుపాయంపైనే ఆధారపడింది.
• ప్రభుత్వ ఆదాయం రోజువారీ ఖర్చులను తీర్చడానికి సరిపోవడం లేదని ఇది స్పష్టం చేస్తోంది.

తెలంగాణ ఆదాయ పరిస్థితి

తెలంగాణకు సొంత ఆదాయ సేకరణలో బలాలు, బలహీనతలు ఉన్నాయి.

బలాలు:

• సొంత పన్ను రాబడి (Own Tax Revenue) 60% దాటిన ఏడు రాష్ట్రాల్లో తెలంగాణ ఒకటి.
• రాష్ట్రం ₹16,772 కోట్ల అధిక పన్నేతర రాబడిని (Non-tax revenue) నమోదు చేసింది.

ఆందోళనలు:

• పన్నేతర రాబడిలో సుమారు 71% భూములు, ఆస్తుల అమ్మకం ద్వారానే సమకూరింది.
• ఇటువంటి ఆదాయం ప్రతి ఏటా స్థిరంగా ఉండకపోవచ్చు.
• రాష్ట్రం రెవెన్యూ లోటును (Revenue deficit) నమోదు చేసింది. ఆదాయం, రెవెన్యూ వ్యయంలో 90% మాత్రమే ఉంది.

అంటే, రాష్ట్ర రెవెన్యూ వ్యయాన్ని పూర్తిగా భర్తీ చేయడానికి సొంత రెవెన్యూ ఆదాయం సరిపోవడం లేదు.

ముగింపు

అప్పులు, నిబద్ధ వ్యయం పెరగడం వల్ల తెలంగాణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడి కనిపిస్తోంది. రాష్ట్రానికి సొంత పన్ను రాబడి బలంగా ఉన్నప్పటికీ, రెవెన్యూ లోటు, వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సెస్ పై అతిగా ఆధారపడటం వల్ల ఆర్థిక నిర్వహణపై దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది. సంక్షేమ పథకాలను అమలు చేస్తూనే, అప్పుల సుస్థిరతను (Debt sustainability) కాపాడుకోవడం, ఆదాయ వనరులను పెంచుకోవడం, ఉత్పాదక మూలధన వ్యయాన్ని (Capital expenditure) సమతుల్యం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. తెలంగాణ సుదీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వృద్ధికి, మంచి పాలనకు ఇది ఎంతో అవసరం.