తెలంగాణ విద్యా బడ్జెట్ 15 శాతానికి పెంపు; నర్సరీ నుంచి 12వ తరగతి మోడల్‌ను ప్రారంభించిన సీఎం రేవంత్ రెడ్డి

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

హైదరాబాద్‌లోని ఎల్‌బీ స్టేడియంలో ‘ప్రజా పాలన-ప్రగతి ప్రణాళిక’ కింద తెలంగాణ సీఎం ఏ. రేవంత్ రెడ్డి ప్రత్యేక విద్యా వారోత్సవాలను (Exclusive Education Week) ప్రారంభించారు. రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో విద్యా రంగానికి కేటాయింపులను క్రమంగా 15 శాతానికి పెంచుతామని ఆయన ప్రకటించారు. అలాగే ఇంటిగ్రేటెడ్ కాంప్లెక్స్‌లు, అదనపు తరగతి గదులు, ప్రీ-ప్రైమరీ సెక్షన్ల ఏర్పాటు కోసం ₹1,700 కోట్ల విలువైన పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాల పనులకు శ్రీకారం చుట్టారు.

విద్యకు బడ్జెట్ ప్రాధాన్యత (Budgetary Priority for Education)

• విద్యపై చేసే వ్యయం భవిష్యత్ తరాలపై పెట్టే పెట్టుబడి అని ముఖ్యమంత్రి పేర్కొన్నారు.
• వార్షిక బడ్జెట్‌లో విద్యా కేటాయింపులను క్రమంగా 15 శాతానికి పెంచాలని తెలంగాణ ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.
• తెలంగాణ విద్యా కమిషన్ ఈ కేటాయింపులను 17 శాతానికి పెంచాలని సిఫార్సు చేసింది. అయితే ప్రస్తుతం ఉన్న 7.6%–8% స్థాయి నుండి ఒక్కసారిగా అంత భారీగా పెంచలేమని ప్రభుత్వం తెలిపింది.
• విద్యా బడ్జెట్ ప్రతి సంవత్సరం పెరుగుతూనే ఉంటుందని ముఖ్యమంత్రి స్పష్టం చేశారు.
• తెలంగాణ భవిష్యత్తు మార్పులో విద్య అత్యంత కీలకమని భావిస్తున్నందున, విద్యా శాఖను తానే స్వయంగా పర్యవేక్షిస్తున్నట్లు ముఖ్యమంత్రి తెలిపారు.

నర్సరీ నుంచి 12వ తరగతి ప్రభుత్వ పాఠశాలల మోడల్ (Nursery-to-XII Government School Model)

• 2026–27 విద్యా సంవత్సరం నుండి, ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ప్రీ-ప్రైమరీ సెక్షన్ల (న‌ర్స‌రీ) నుండే ప్రవేశాలు ప్రారంభమవుతాయి.
• ప్రభుత్వ విద్యా సంస్థల్లో నర్సరీ నుంచి 12వ తరగతి (ఇంట‌ర్మీడియ‌ట్‌) వరకు ఉచిత విద్యను అందించాలని తెలంగాణ యోచిస్తోంది.
• 10వ తరగతి తర్వాత డ్రాపౌట్లను (మధ్యలో బడి మానేయడాన్ని) తగ్గించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
• నర్సరీ, ఎల్‌కేజీ (LKG), యూకేజీ (UKG) స్థాయిల్లో ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో చేరిన పిల్లలు, ఆ తర్వాత ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు రావడం లేదని ముఖ్యమంత్రి గమనించారు.
• పునాది స్థాయి (foundational stage) నుండే విద్యార్థులను ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థలో ఉంచడం ఈ మోడల్ ప్రధాన లక్ష్యం.

పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాల పెంపు (School Infrastructure Push)

• విద్యా మౌలిక సదుపాయాల కోసం ప్రభుత్వం ₹1,700 కోట్ల విలువైన పనులను ప్రారంభించింది.
• ఈ పనులలో కిందివి ఉన్నాయి:
  • 11 ఇంటిగ్రేటెడ్ స్కూల్ కాంప్లెక్స్‌లు
  • ప్రస్తుతం ఉన్న పాఠశాలల ఆధునీకరణ (Upgradation)
  • అదనపు తరగతి గదుల నిర్మాణం
  • ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ప్రీ-ప్రైమరీ సెక్షన్ల ఏర్పాటు
• ఈ పనులు మేడ్చల్-మల్కాజిగిరి, సంగారెడ్డి మరియు రంగారెడ్డి జిల్లాల్లో ముందుగా చేపట్టనున్నారు.

ఉపాధ్యాయ నియామకాలు, సామర్థ్య పెంపు (Teacher Recruitment and Capacity Building)

• డిసెంబర్ 2023 నుండి, ప్రభుత్వం ఉపాధ్యాయులకు సంబంధించిన అనేక కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంది.
• ముఖ్యమైన చర్యలు:
  • 11,000 మందికి పైగా ఉపాధ్యాయుల నియామకం
  • డీఎస్సీ (DSC) నోటిఫికేషన్ల జారీ
  • సుమారు 22,000 మంది ఉపాధ్యాయులకు పదోన్నతులు
  • ఎలాంటి వివాదాలకు తావులేకుండా సుమారు 36,000 మంది ఉపాధ్యాయుల బదిలీలు
• విద్యా విధానాలను అధ్యయనం చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 25 మంది ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులను ఫిన్‌లాండ్‌కు పంపింది.
• అవసరమైతే, గ్లోబల్ ఎడ్యుకేషన్ ప్రాక్టీసెస్‌ను (ప్రపంచ స్థాయి విద్యా విధానాలను) అధ్యయనం చేయడానికి ప్రతి సంవత్సరం 500 మంది ఉత్తమ ఉపాధ్యాయులను విదేశాలకు పంపుతామని ముఖ్యమంత్రి చెప్పారు.
• విద్యా సంస్కరణలను అమలు చేసే దిశలో నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) సిఫార్సులను కూడా ప్రభుత్వం పరిగణనలోకి తీసుకుంటోంది.

పోషకాహారం, విద్యార్థులకు మద్దతు (Nutrition and Student Support)

• ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులకు కిందివి అందించబడతాయి:
  • ప్రొటీన్లతో కూడిన అల్పాహారం (బ్రేక్‌ఫాస్ట్)
  • మధ్యాహ్న భోజనం
  • పాలు
  • రాగి జావ
• కొడంగల్‌లో పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా ప్రారంభించిన ‘బ్రేక్‌ఫాస్ట్ పథకాన్ని’ వచ్చే విద్యా సంవత్సరం నుండి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా విస్తరించాలని యోచిస్తున్నారు.
• విద్యార్థులకు ఉచితంగా యూనిఫాంలు, బూట్లు, బ్యాగులు, నోట్‌బుక్‌లు, ఇతర ఎడ్యుకేషన్ కిట్‌లను అందించేందుకు ప్రభుత్వం సుమారు ₹1,000 కోట్లు ఖర్చు చేస్తోంది.
• నాసిరకం ఎడ్యుకేషన్ కిట్‌లను సరఫరా చేస్తే కఠిన చర్యలు తప్పవని ముఖ్యమంత్రి సరఫరాదారులను హెచ్చరించారు.
• హాస్టల్ విద్యార్థులకు ఇచ్చే డైట్ మరియు కాస్మెటిక్ ఛార్జీలను కూడా ప్రభుత్వం భారీగా పెంచింది.

తెలంగాణలో ప్రభుత్వ పాఠశాలల స్థితి (Government School Status in Telangana)

• తెలంగాణలో సుమారు 27,000 ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ఉన్నాయి.
• ఈ పాఠశాలల్లో దాదాపు 19 లక్షల మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నారు.
• రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా సుమారు 1.05 లక్షల మంది ఉపాధ్యాయులు పనిచేస్తున్నారు.
• అదే సమయంలో, దాదాపు 12,000 ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో సుమారు 38 లక్షల మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నారు.
• తెలంగాణ ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయ-విద్యార్థి నిష్పత్తి 1:17 గా ఉంది. ముఖ్యమంత్రి దీనిని జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) నిబంధన అయిన 1:30 తో పోల్చారు.
• ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ప్రైవేట్ విద్యా సంస్థలతో నేరుగా పోటీ పడాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన నొక్కిచెప్పారు.

విస్తృత సంస్కరణల దార్శనికత (Broader Reform Vision)

• ప్రభుత్వ విద్యలో (Public Education) తెలంగాణను దేశంలోనే నంబర్ వన్ రాష్ట్రంగా తీర్చిదిద్దాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• కేవలం కార్పొరేట్ కళాశాలల విద్యార్థులే కాకుండా, ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులు కూడా అగ్రశ్రేణి ఫలితాలు (టాప్ ర్యాంకులు) సాధించాలని ముఖ్యమంత్రి అన్నారు.
• దేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాలు ఆదర్శంగా తీసుకునేలా ఒక కొత్త ‘తెలంగాణ విద్యా విధానాన్ని’ (Telangana education policy) తీసుకురావాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు.
• కుల ఆధారిత విభజనను తగ్గించే ప్రయత్నాల్లో భాగంగా ఇంటిగ్రేటెడ్ క్యాంపస్‌లతో ‘యంగ్ ఇండియా రెసిడెన్షియల్ స్కూల్స్’ను నిర్మిస్తున్నట్లు తెలిపారు.
• 2047 నాటికి తెలంగాణను 3 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చే లక్ష్యానికి, విద్యా సంస్కరణలకు ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉందని ఐటీ, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి డి. శ్రీధర్ బాబు పేర్కొన్నారు.

ప్రాముఖ్యత (Significance)

• ప్రభుత్వ విద్యను బలోపేతం చేస్తుంది, ప్రైవేట్ పాఠశాలల ఫీజుల దోపిడీపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది.
• పేద మరియు అణగారిన వర్గాల విద్యార్థులకు విద్యా సమానత్వాన్ని (Education Equity) అందిస్తుంది.
• నర్సరీ-నుంచి-12వ తరగతి మోడల్.. డ్రాపౌట్లను తగ్గిస్తుంది మరియు విద్యలో కొనసాగింపును మెరుగుపరుస్తుంది.
• ప్రీ-ప్రైమరీ సెక్షన్ల ద్వారా చిన్నపిల్లల్లో ప్రాథమిక అభ్యసన (Early childhood learning) మెరుగుపడుతుంది.
• మెరుగైన పోషకాహారం (Nutrition) వల్ల హాజరు శాతం, ఆరోగ్యం మరియు అభ్యసన ఫలితాలు పెరుగుతాయి.
• ఉపాధ్యాయుల నియామకం, పదోన్నతులు, శిక్షణ ద్వారా తరగతి గదిలో బోధనా నాణ్యత (Classroom quality) మెరుగుపడుతుంది.
• విద్యా రంగంలో పెట్టే అధిక వ్యయం దీర్ఘకాలిక మానవ మూలధన సృష్టికి (Human capital formation) బలమైన పునాది వేస్తుంది.

ముందున్న మార్గం (Way Forward)

• విద్యా రంగానికి నిధుల కేటాయింపును దశలవారీగా, పారదర్శకంగా పెంచుకుంటూ పోవాలి.
• ప్రీ-ప్రైమరీ స్థాయి నుండే పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యా శాస్త్రం (Foundational literacy and numeracy) పై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి.
• కొత్త ఇంటిగ్రేటెడ్ కాంప్లెక్స్‌ల నిర్మాణంతో పాటు, ఇప్పటికే ఉన్న ప్రభుత్వ పాఠశాలలను బలోపేతం చేయాలి.
• ఉపాధ్యాయుల శిక్షణను, వారి తరగతి గది పనితీరుతో (Classroom performance) అనుసంధానించాలి.
• అన్ని ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో నాణ్యమైన పోషకాహార మద్దతును విస్తరించాలి.
• ఎడ్యుకేషన్ కిట్‌లు, పాఠశాల వస్తువుల నాణ్యతను ఎప్పటికప్పుడు తనిఖీ చేయాలి.
• పాఠశాలల పర్యవేక్షణలో తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు, స్థానిక సంఘాలను భాగస్వాములను చేయాలి.

ముగింపు (Conclusion)

బడ్జెట్ కేటాయింపుల పెంపు, నర్సరీ నుంచి 12వ తరగతి వరకు ఉచిత విద్య, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, ఉపాధ్యాయ సంస్కరణలు, మరియు పోషకాహార మద్దతు ద్వారా ప్రభుత్వ పాఠశాలలను బలోపేతం చేయడమే తెలంగాణ విద్యా సంస్కరణల ప్రధాన లక్ష్యం. వీటిని సమర్థవంతంగా అమలు చేస్తే.. విద్యార్థుల అభ్యసన ఫలితాలు మెరుగుపడతాయి, విద్యలో అసమానతలు తగ్గుతాయి, మరియు తెలంగాణ దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధికి అవసరమైన బలమైన మానవ వనరులు తయారవుతాయి.