వృద్ధుల సంక్షేమం కోసం కేరళ కొత్త విభాగం

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది? (Why in News?)

వృద్ధుల సంక్షేమం కోసం ఒక ప్రత్యేక విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు కేరళ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. భారతదేశంలో ఇటువంటి చొరవ తీసుకోవడం ఇదే తొలిసారి. ప్రస్తుతం, ఆ రాష్ట్రంలో వృద్ధుల సంక్షేమం సామాజిక సంక్షేమ శాఖ (Social Welfare Department) పరిధిలో ఉంది.

భారతదేశంలో కేరళ అత్యంత వేగంగా వృద్ధాప్య రాష్ట్రంగా మారుతోంది. ఈ కారణంగానే ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. కేరళ ఇప్పటికే కేరళ రాష్ట్ర వృద్ధుల కమిషన్‌ ను (Kerala State Elderly Commission) ఏర్పాటు చేసింది. వృద్ధుల రక్షణ, సంక్షేమం కోసం పనిచేసే ఈ కమిషన్ ఒక పాక్షిక న్యాయ సంస్థ (Quasi-judicial body). అధికారిక కేరళ సామాజిక న్యాయ శాఖ ప్రకారం, వృద్ధుల సంక్షేమం, భద్రత కోసం ఈ కమిషన్ మార్గదర్శకాలను, సిఫార్సులను జారీ చేస్తుంది.

కేరళ వృద్ధాప్య ప్రొఫైల్ (Kerala’s Ageing Profile)

కేరళ జనాభా పరివర్తన (Demographic transition) పరంగా ఒక అధునాతన దశ (Advanced stage) గుండా వెళుతోంది. అంటే రాష్ట్రంలో తక్కువ జననాల రేటు (Low birth rates), అధిక ఆయుర్దాయం (High life expectancy), పెరుగుతున్న వృద్ధుల వాటా ఉన్నాయని అర్థం.

వార్తల ప్రకారం, కేరళ జనాభాలో సుమారు 16.5 శాతం మంది 60 ఏళ్లు పైబడిన వారు ఉన్నారు. జాతీయ సగటు 13.1 శాతంగా ఉంటే, కేరళలో ఈ సంఖ్య 2031 నాటికి 20.9 శాతానికి పెరుగుతుందని అంచనా.

ఒక పీఐబీ (PIB) ప్రకటన ప్రకారం, కేరళలో వృద్ధుల జనాభా 2011 లో ఉన్న 13 శాతం నుంచి 2036 నాటికి 23 శాతానికి పెరుగుతుందని అంచనా. తద్వారా జనాభా పరంగా భారతదేశంలో అత్యధిక వృద్ధులు ఉన్న రాష్ట్రాల్లో కేరళ ఒకటిగా మారుతుంది.

కేరళలో వృద్ధాప్య ఆధారపడే నిష్పత్తి (Old age dependency ratio) కూడా పెరిగింది. ఇది 2011 లో 19.6 శాతం నుంచి 2021 లో 26.1 శాతానికి పెరిగింది. 2031 నాటికి ఇది 34.3 శాతానికి చేరుతుందని అంచనా.

వృద్ధాప్య ఆధారపడే నిష్పత్తి అంటే ఏమిటి?

పనిచేసే వయస్సు ఉన్న ప్రతి 100 మంది వ్యక్తులకు ఎంత మంది వృద్ధులు ఉన్నారో చెప్పేదే ఈ వృద్ధాప్య ఆధారపడే నిష్పత్తి (Old age dependency ratio).

ఈ నిష్పత్తి ఎక్కువగా ఉందంటే, తక్కువ మంది పనిచేసే వ్యక్తులు, ఎక్కువ మంది వృద్ధులకు మద్దతు ఇవ్వాల్సి వస్తుందని అర్థం. ఇది కుటుంబాలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థలు, పెన్షన్ వ్యవస్థలు, సామాజిక సంక్షేమ పథకాలపై ఒత్తిడిని సృష్టిస్తుంది.

ఉదాహరణకు, వృద్ధాప్య ఆధారపడే నిష్పత్తి 26 గా ఉంటే, పనిచేసే వయస్సు ఉన్న ప్రతి 100 మంది వ్యక్తులకు 26 మంది వృద్ధులు ఉన్నారని అర్థం.

కేరళలో వృద్ధాప్యం ఎందుకు వేగంగా పెరుగుతోంది? (Why Kerala is Ageing Fast)

1. తక్కువ సంతానోత్పత్తి రేటు (Low Fertility Rate)

• కేరళ మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (Total Fertility Rate – TFR) తీవ్రంగా పడిపోయింది. స్టేట్ వైటల్ స్టాటిస్టిక్స్ డేటా (State Vital Statistics data) ప్రకారం, కేరళ టీఎఫ్ఆర్ (TFR) 2023 లో ఒక మహిళకు 1.35 పిల్లలుగా ఉంది.
• ఇది రీప్లేస్‌మెంట్ స్థాయి (Replacement level) 2.1 కంటే తక్కువ. తరతరాలుగా జనాభా స్థిరంగా ఉండాలంటే రీప్లేస్‌మెంట్ స్థాయి 2.1 గా ఉండటం అవసరం.

2. అధిక ఆయుర్దాయం (High Life Expectancy)

• కేరళలో మెరుగైన ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాలు, అధిక అక్షరాస్యత, బలమైన ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలు (Public health systems) ఉన్నాయి. ఫలితంగా ప్రజలు ఎక్కువ కాలం జీవిస్తున్నారు.
• వార్తల ప్రకారం, కేరళలో మహిళల ఆయుర్దాయం సుమారు 78.4 సంవత్సరాలు కాగా, పురుషుల ఆయుర్దాయం సుమారు 71.9 సంవత్సరాలుగా ఉంది.

3. పనిచేసే జనాభా వలసలు (Migration of Working-Age Population)

• కేరళ నుంచి చాలా మంది యువకులు, పనిచేసే వయస్సు ఉన్నవారు ఉపాధి కోసం ఇతర దేశాలకు, రాష్ట్రాలకు వలస వెళ్తారు.
• చాలా మంది వృద్ధ తల్లిదండ్రులు తమ గ్రామాల్లో, పట్టణాల్లో ఒంటరిగా మిగిలిపోతున్నారు. దీనివల్ల వృద్ధులు ఒంటరిగా లేదా పరిమిత కుటుంబ మద్దతుతో జీవించే ఇళ్లు ఏర్పడుతున్నాయి.

4. తిరిగి వలస రావడం (Return Migration)

• పశ్చిమాసియా (West Asian) దేశాలకు వలస వెళ్లిన చాలా మంది కేరళీయులు పదవీ విరమణ (Retirement) తర్వాత లేదా వృద్ధాప్యంలో తిరిగి తమ రాష్ట్రానికే వస్తుంటారు. ఇది కూడా రాష్ట్రంలో వృద్ధుల జనాభాను పెంచుతోంది.

వృద్ధాప్యం వెనుక ఉన్న భౌగోళిక, జనాభా లెక్కల నేపథ్యం (Geography and Demography of Ageing)

కేరళలో వృద్ధాప్యం (Ageing) అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకేలా లేదు. దీనికి గ్రామీణ, లింగ (Gender) కోణాలు కూడా ఉన్నాయి.

కేరళలో, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వృద్ధుల జనాభా వాటా ఎక్కువగా ఉందని ఇండియా ఏజింగ్ రిపోర్ట్ 2023 గమనించింది. వార్తల ప్రకారం, కేరళ గ్రామీణ జనాభాలో సుమారు 17.5 శాతం మంది 60 ఏళ్లు పైబడిన వారు ఉన్నారు. అదే పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఈ సంఖ్య 15.4 శాతంగా ఉంది.

గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి యువత వలస వెళ్లడమే దీనికి ప్రధాన కారణం.

కేరళలో వృద్ధ పురుషుల కంటే వృద్ధ మహిళల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంది. ముఖ్యంగా ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. 80 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో, లింగ నిష్పత్తి (Sex ratio) 1,000 మంది పురుషులకు సుమారు 1,651 మంది మహిళలుగా ఉంది.

ఇది వృద్ధాప్యంలో మహిళల సంఖ్య (Feminisation of ageing) పెరుగుతోందని చూపుతోంది. చాలా మంది వృద్ధ మహిళలు, ముఖ్యంగా వితంతువులు సామాజిక ఒంటరితనం, ఆర్థిక అభద్రత, అనారోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు.

వృద్ధుల ఆరోగ్య సమస్యలు (Health Concerns of the Elderly)

కేరళ వృద్ధ జనాభా ఒక పెద్ద ఆరోగ్య సవాలును సృష్టించింది. ఆ రాష్ట్రం ఇప్పుడు సాధారణ ఆరోగ్య సంరక్షణ (General healthcare) నుండి వృద్ధుల ప్రత్యేక ఆరోగ్య సంరక్షణ (Specialised geriatric care) వైపు మారాల్సి ఉంది.

వార్తల ప్రకారం, కేరళలోని వృద్ధుల్లో 70 శాతానికి పైగా ఏదో ఒక దీర్ఘకాలిక వ్యాధితో (Chronic ailment) బాధపడుతున్నారు. సాధారణ వ్యాధులలో ఇవి ఉన్నాయి:

• రక్తపోటు (Hypertension)
• మధుమేహం (Diabetes)
• కీళ్లనొప్పులు (Arthritis)
• హృదయ సంబంధ వ్యాధులు (Cardiovascular diseases)
• మతిమరుపు (Dementia)
• మానసిక క్షోభ (Psychological distress)

భారతదేశ వృద్ధుల జనాభా కోసం సామాజిక భద్రత, సంస్థాగత మద్దతు (Institutional support) అవసరాన్ని కూడా ఇండియా ఏజింగ్ రిపోర్ట్ 2023 హైలైట్ చేసింది.

మతిమరుపు నివారణ కోసం కేరళ ప్రభుత్వం ‘స్మృతిపథం’ (Smruthipadham) అనే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. దీని అంచనాల ప్రకారం, 65 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో సుమారు 4.86 శాతం మంది మతిమరుపుతో బాధపడుతున్నారు. ఇది మతిమరుపు సంరక్షణ, సంరక్షకుల శిక్షణ (Caregiver training), ప్రజల అవగాహన అవసరాన్ని చూపుతోంది.

ప్రస్తుతం ఉన్న సంక్షేమ చర్యలు (Existing Welfare Measures in Kerala)

కేరళ ఇప్పటికే వృద్ధుల కోసం అనేక సంక్షేమ కార్యక్రమాలను ప్రవేశపెట్టింది.

1. కేరళ రాష్ట్ర వృద్ధుల కమిషన్ (Kerala State Elderly Commission)

• కేరళ ప్రభుత్వం 2025 లో రాష్ట్ర వృద్ధుల కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. సీనియర్ సిటిజన్ల హక్కులు, సంక్షేమాన్ని పరిరక్షించే పాక్షిక న్యాయ వేదిక (Quasi-judicial forum) ఇది.
• కేరళ రాష్ట్ర వృద్ధుల కమిషన్ చట్టం, 2025 ప్రకారం, 60 ఏళ్లు నిండిన వ్యక్తిని వృద్ధుడిగా (Elderly person) పరిగణిస్తారు.

2. సంక్షేమ పెన్షన్ కవరేజ్ (Welfare Pension Coverage)

• వార్తల ప్రకారం, కేరళ వృద్ధ జనాభాలో సుమారు 75 శాతం మంది సంక్షేమ పెన్షన్ పథకాల కింద కవర్ అవుతున్నారు.

3. వయోమిత్రం (Vayomithram)

• వయోమిత్రం పథకం వృద్ధులకు మొబైల్ వైద్య సంరక్షణ, సామాజిక మద్దతును అందిస్తుంది. పట్టణ, సెమీ-అర్బన్ (Semi-urban) ప్రాంతాల్లోని వృద్ధులకు ఇది ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైనది.

4. సమయప్రభ (Samayaprabha)

• సమయప్రభ అనేది వృద్ధుల కోసం ఏర్పాటు చేసిన ఒక డేకేర్ (Daycare) కార్యక్రమం. ఇది వృద్ధులకు పగటిపూట మద్దతు, సంరక్షణను అందిస్తుంది.

5. కేరళ కేర్ పాలియేటివ్ గ్రిడ్ (Kerala Care Palliative Grid)

• డిజిటల్ యూనివర్సిటీ కేరళ (Digital University Kerala) సహకారంతో కేరళ ప్రభుత్వం ‘కేరళ కేర్ పాలియేటివ్ గ్రిడ్’ ను ఏర్పాటు చేసింది.
• వార్తల ప్రకారం, మంచాన పడిన సుమారు 1.5 లక్షల మంది, అనారోగ్యంతో ఉన్న మరో 4 లక్షల మంది ఈ పాలియేటివ్ కేర్ గ్రిడ్ ద్వారా మద్దతు పొందుతున్నారు. ఇందులో ప్రభుత్వ సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGOs) భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి.

కొత్త విభాగం ప్రాముఖ్యత (Significance of the New Department)

1. ప్రత్యేక దృష్టితో కూడిన పరిపాలన (Focused Governance)

• ఒక ప్రత్యేక విభాగం వృద్ధుల సంక్షేమంపై నేరుగా పరిపాలనా దృష్టి పెట్టగలదు. ఇది ఆరోగ్యం, పెన్షన్, సామాజిక భద్రత, పాలియేటివ్ కేర్, చట్టపరమైన రక్షణను సమన్వయం చేయగలదు.

2. మెరుగైన వృద్ధుల సంరక్షణ (Better Geriatric Care)

• కేరళకు వృద్ధుల వైద్య నిపుణులు (Geriatricians), శిక్షణ పొందిన నర్సులు, ఫిజియోథెరపిస్టులు (Physiotherapists), ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్టులు (Occupational therapists) చాలా అవసరం. కొత్త విభాగం వృద్ధుల కోసం ప్రత్యేకమైన ఆరోగ్య సంరక్షణను ప్లాన్ చేయగలదు.

3. సంరక్షణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం (Strengthening the Care Economy)

• సంరక్షణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో (Care economy) ఇంటి వద్దే సంరక్షణ (Home care), నర్సింగ్, డేకేర్ (Daycare), పునరావాసం (Rehabilitation), అసిస్టెడ్ లివింగ్ (Assisted living), పాలియేటివ్ కేర్ లాంటి సేవలు ఉంటాయి.
• వృద్ధులకు మద్దతు ఇస్తూనే, ఈ రంగం ద్వారా ఉపాధి అవకాశాలు సృష్టించుకునేందుకు కేరళ దీనిని ఉపయోగించుకోవచ్చు.

4. వృద్ధ మహిళల రక్షణ (Protection of Elderly Women)

• వృద్ధ మహిళలకు, ముఖ్యంగా వితంతువులకు, ఒంటరిగా జీవిస్తున్న వారికి ప్రత్యేక మద్దతు అవసరం. కొత్త విభాగం మహిళల పట్ల సున్నితమైన (Gender-sensitive) సంక్షేమ విధానాలను రూపొందించగలదు.

5. వృద్ధుల ఒంటరితనాన్ని తగ్గించడం (Reducing Elderly Isolation)

• వలసల కారణంగా చాలా మంది వృద్ధులు కుటుంబ మద్దతు లేకుండా జీవిస్తున్నారు. కమ్యూనిటీ ఆధారిత సంరక్షణ (Community-based care), డే సెంటర్లు (Day centres), సామాజిక మద్దతు వ్యవస్థలు ఒంటరితనం, మానసిక క్షోభను తగ్గించగలవు.

సవాళ్లు (Challenges)

1. శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది కొరత (Shortage of Trained Workforce)

• 2023లో కేరళలో వృద్ధుల వైద్య నిపుణులు (Geriatricians) 120 మంది, వృద్ధుల సంరక్షణలో శిక్షణ పొందిన నర్సులు 600 మంది, ఫిజియోథెరపిస్టులు (Physiotherapists) 400 మంది, ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్టులు (Occupational therapists) 50 మంది ఉన్నారు.
• 2030 నాటికి రాష్ట్రానికి దాదాపు 300 మంది వృద్ధుల వైద్య నిపుణులు, 1,500 మంది నర్సులు, 900 మంది ఫిజియోథెరపిస్టులు, 250 మంది ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్టులు అవసరం కావచ్చు.

2. పెరుగుతున్న ఆరోగ్య సంరక్షణ ఖర్చులు (Rising Healthcare Costs)

• దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు (Chronic diseases), మతిమరుపు సంరక్షణ (Dementia care), పాలియేటివ్ కేర్ (Palliative care), దీర్ఘకాలిక చికిత్స లాంటివి కుటుంబాలపై, రాష్ట్ర ప్రభుత్వంపై ఆర్థిక భారాన్ని (Financial burden) పెంచుతాయి.

3. ఒంటరిగా నివసిస్తున్న వృద్ధులు (Elderly Living Alone)

• వలసల (Migration) కారణంగా అనేక ఇళ్లలో వృద్ధ తల్లిదండ్రులు మాత్రమే మిగిలిపోతున్నారు. దీనివల్ల వృద్ధుల్లో ఒంటరితనం, నిర్లక్ష్యానికి గురవడం, వైద్య సహాయం ఆలస్యంగా అందడం లాంటి ప్రమాదాలు పెరుగుతాయి.

4. ఆర్థిక ఇబ్బందులు (Financial Distress)

• ఆర్థిక అవసరాల దృష్ట్యా చాలా మంది వృద్ధులు ఇంకా పనిచేస్తూనే ఉన్నారు. కేరళలో ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఎస్ (MGNREGS) కింద పనిచేస్తున్న కూలీల్లో సుమారు 38 శాతం మంది 61 నుంచి 80 ఏళ్ల మధ్య వయస్సు ఉన్నవారు ఉన్నారు. అలాగే మరో 1 శాతం మంది 81 ఏళ్లు పైబడిన వారు ఉన్నారని వార్తలు చెబుతున్నాయి.

5. సంస్థాగత సామర్థ్యం (Institutional Capacity)

• కొత్త విభాగానికి తగిన సిబ్బంది, బడ్జెట్, జిల్లా స్థాయి కార్యాలయాలు, డేటా వ్యవస్థలు (Data systems), స్థానిక స్వపరిపాలనా సంస్థల (Local self-governments) తో సమన్వయం అవసరం.

భవిష్యత్తు కార్యాచరణ (Way Forward)

• ఆరోగ్యం, గృహాలు, పెన్షన్లు, సంరక్షకులకు (Caregivers) మద్దతు, సామాజిక భాగస్వామ్యాలపై స్పష్టమైన లక్ష్యాలతో కేరళ ఒక దీర్ఘకాలిక ‘స్టేట్ ఏజింగ్ యాక్షన్ ప్లాన్’ (State Ageing Action Plan) ను సిద్ధం చేయాలి.
• ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో వృద్ధుల వైద్య విభాగాలను (Geriatric departments) ప్రభుత్వం విస్తరించాలి. ఎక్కువ మంది వైద్యులు, నర్సులు, ఫిజియోథెరపిస్టులు, సంరక్షకులకు శిక్షణ ఇవ్వాలి.
• స్థానిక స్వపరిపాలనా సంస్థలు, కుటుంబశ్రీ గ్రూపులు, ఆశా (ASHA) వర్కర్లు, స్వచ్ఛంద సంస్థల (NGOs) ద్వారా కమ్యూనిటీ ఆధారిత సంరక్షణను (Community-based care) బలోపేతం చేయాలి.
• ర్యాంపులు, పబ్లిక్ టాయిలెట్లు, సురక్షితమైన రవాణా, డే-కేర్ సెంటర్లు (Day-care centres), సులభంగా అందుబాటులో ఉండే ఆరోగ్య సదుపాయాలు లాంటి వృద్ధులకు అనుకూలమైన మౌలిక సదుపాయాలను ప్రభుత్వం ప్రోత్సహించాలి.
• వృద్ధ మహిళలు, వితంతువులు, దివ్యాంగులు (Persons with disabilities), మతిమరుపు రోగులు, ఒంటరిగా నివసిస్తున్న సీనియర్ సిటిజన్లపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి.
• కేరళ ‘సిల్వర్ ఎకానమీ’ (Silver economy) ని కూడా అభివృద్ధి చేయాలి. ఇందులో వృద్ధుల కోసం ఉద్దేశించిన సహాయక పరికరాలు (Assistive devices), ఇంటి వద్దే సంరక్షణ (Home care), టెలిమెడిసిన్, పునరావాసం (Rehabilitation) లాంటి ఉత్పత్తులు, సేవలు ఉంటాయి.

ముగింపు (Conclusion)

వృద్ధుల సంక్షేమం కోసం ప్రత్యేక విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలన్న కేరళ నిర్ణయం సకాలంలో తీసుకున్న ఒక ముఖ్యమైన అడుగు. తక్కువ సంతానోత్పత్తి (Low fertility), అధిక ఆయుర్దాయం (High life expectancy), పెద్ద ఎత్తున వలసలు లాంటి కారణాలతో రాష్ట్రం వేగవంతమైన జనాభా వృద్ధాప్యాన్ని (Demographic ageing) ఎదుర్కొంటోంది.

కేవలం సంక్షేమంపై ఆధారపడే వృద్ధుల మద్దతు విధానం నుంచి, గౌరవప్రదమైన వృద్ధాప్యం (Dignified ageing), వృద్ధుల సంరక్షణ (Geriatric care), సామాజిక రక్షణలతో కూడిన సమగ్ర నమూనా (Comprehensive model) వైపు కేరళ మారడానికి కొత్త విభాగం సహాయపడుతుంది. దీనిని సమర్థవంతంగా అమలు చేస్తే, వృద్ధాప్య సమాజం ఎదుర్కొనే సవాళ్లను నిర్వహించడంలో కేరళ భారతదేశానికే ఒక ఆదర్శ నమూనాగా (Model) నిలుస్తుంది.