టేబుల్ ఆఫ్ కంటెంట్
ప్రాముఖ్యత: జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ II – ఆరోగ్యం | జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III – బయోటెక్నాలజీ | ఆర్థిక వ్యవస్థ | సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (Science & Technology)
ప్రిలిమ్స్ కోసం:
- పల్మనరీ హైపర్టెన్షన్ (Pulmonary Hypertension – PH), ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్స్ (ERAs), పీడీఈ5 ఇన్హిబిటర్స్ (PDE5 inhibitors), బయోఫార్మా శక్తి (Biopharma SHAKTI), ఏబీడీఎం 2.0 (ABDM 2.0), బయోలాజిక్స్ (Biologics), ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్ (Ayushman Bharat Digital Mission).
మెయిన్స్ కోసం:
- ఆరోగ్య సంరక్షణ లభ్యత (Healthcare accessibility), దేశీయ ఔషధ తయారీ (Domestic pharmaceutical manufacturing), డిజిటల్ హెల్త్ ఎకోసిస్టమ్ (Digital health ecosystem), సరసమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ (Affordable healthcare), ఆరోగ్య సంరక్షణలో ఆత్మనిర్భర్ భారత్, సమీకృత వైద్యం (Integrative medicine).
వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
- పల్మనరీ హైపర్టెన్షన్ (PH) చికిత్సలో భారతదేశం ఒక పెద్ద మార్పును చూస్తోంది. ఒకప్పుడు దిగుమతి చేసుకునే మందులపై ఆధారపడేవారు. కానీ ఇప్పుడు దేశీయ ఆవిష్కరణలు, సొంత తయారీ వైపు అడుగులు వేస్తున్నారు.
- బయోఫార్మా శక్తి, డిజిటల్ హెల్త్ విస్తరణ లాంటి ప్రభుత్వ పథకాలు చికిత్సను అందరికీ అందుబాటులోకి తెస్తున్నాయి. అలాగే మందుల ఖర్చును కూడా తగ్గిస్తున్నాయి.
- రోగులు త్వరగా కోలుకోవడానికి కచ్చితమైన మందులు (Precision medicine), డిజిటల్ పర్యవేక్షణ, సంపూర్ణ ఆరోగ్య సంరక్షణ విధానాలపై (Holistic healthcare approaches) ప్రభుత్వం ఇప్పుడు దృష్టి పెట్టింది.
పల్మనరీ హైపర్టెన్షన్ (PH) అంటే ఏమిటి?
- పల్మనరీ హైపర్టెన్షన్ అనేది ఒక తీవ్రమైన వైద్య సమస్య. గుండె నుంచి ఊపిరితిత్తులకు రక్తాన్ని తీసుకెళ్లే పల్మనరీ ధమనులలో (Pulmonary arteries) రక్తపోటు అసాధారణంగా పెరగడాన్ని ఇలా పిలుస్తారు.
- పెరిగిన ఈ ఒత్తిడి కారణంగా గుండె మరింత కష్టపడి పనిచేయాల్సి వస్తుంది. దీనికి సరైన చికిత్స తీసుకోకపోతే, చివరికి గుండె వైఫల్యానికి (Heart failure) దారితీస్తుంది.
లక్షణాలు:
- రోజువారీ పనులు చేసేటప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది (Shortness of breath).
- అలసట, బలహీనత.
- ఛాతీ నొప్పి, తల తిరగడం.
- కాళ్లు, పొత్తికడుపులో వాపు రావడం.
- భారతదేశంలో ఈ వ్యాధిని గుర్తించడంలో జాప్యం జరగడం ఒక ప్రధాన సవాలుగా మారింది. ఎందుకంటే ఈ లక్షణాలను తరచుగా ఆస్తమా (Asthma) లేదా సాధారణ అలసటగా పొరబడుతుంటారు.
భారతదేశంలో PH సంరక్షణ పరిణామం
- గతంలో, PH చికిత్స కోసం ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకున్న మందులపై ఆధారపడేవారు. ఇవి చాలా ఖరీదైనవి. పైగా చాలామంది రోగులకు ఇవి అందుబాటులో ఉండేవి కావు.
- ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యాధిని గుర్తించే మౌలిక సదుపాయాలు (Diagnosis infrastructure) చాలా తక్కువగా ఉండేవి. దీనివల్ల వ్యాధిని ఆలస్యంగా గుర్తించేవారు. చికిత్స ఫలితాలు కూడా అంతగా బాగుండేవి కావు.
- కాలానుగుణంగా, ఔషధాల తయారీ, క్లినికల్ పరిశోధనలలో భారతదేశం తన సామర్థ్యాలను అభివృద్ధి చేసుకుంది. దీనివల్ల ఇప్పుడు మెరుగైన చికిత్సలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
- ప్రస్తుతం మన ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థ వ్యాధిని ముందుగా గుర్తించడం (Early diagnosis), లక్షిత చికిత్సలు (Targeted therapies), రోగుల నిరంతర పర్యవేక్షణ వైపు మారుతోంది.
దేశీయ ఫార్మాస్యూటికల్ పరిశ్రమ పాత్ర
- తక్కువ ధరలో PH మందులను ఉత్పత్తి చేసే ప్రధాన దేశంగా భారతదేశం ఎదిగింది. ఇది ఖరీదైన దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించింది.
- ప్రస్తుతం దేశీయంగా తయారు చేస్తున్న కీలక ఔషధాలు:
- ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్స్ (ERAs)
- ఫాస్ఫోడీస్టేరేస్-5 (PDE5) ఇన్హిబిటర్స్
- ఎండోథెలిన్ (Endothelin) అనే పదార్థం రక్త నాళాలను కుంచించుకుపోయేలా చేస్తుంది. ERAs మందులు ఆ పదార్థాన్ని అడ్డుకుంటాయి. తద్వారా రక్త ప్రవాహాన్ని (Blood flow) మెరుగుపరుస్తాయి.
- దేశీయ ఉత్పత్తి వల్ల చికిత్స ఖర్చులు గణనీయంగా తగ్గాయి. అన్ని ఆదాయ వర్గాల రోగులకు ఈ మందులు సులభంగా అందుతున్నాయి.
- కస్టమ్స్ సుంకం (Customs duty) తగ్గించడం, స్థానిక తయారీకి మద్దతు ఇవ్వడం లాంటి ప్రభుత్వ విధానాలు ఈ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేశాయి.
బయోఫార్మా శక్తి (Biopharma SHAKTI) చొరవ
- భారతదేశాన్ని బయోలాజిక్స్ (Biologics), అధునాతన చికిత్సలకు (Advanced therapies) ప్రపంచ హబ్గా మార్చాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం బయోఫార్మా శక్తి అనే కీలక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.
- ఆవిష్కరణలు, మౌలిక సదుపాయాలు, క్లినికల్ పరిశోధనలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి ప్రభుత్వం దీనికోసం ₹10,000 కోట్లను కేటాయించింది.
- ఈ చొరవ కింది అంశాలపై దృష్టి పెడుతుంది:
- అధునాతన బయోలాజిక్ ఔషధాల అభివృద్ధి.
- క్లినికల్ ట్రయల్స్ మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడం.
- స్టార్టప్లు, పరిశోధనా సంస్థలను ప్రోత్సహించడం.
- నియంత్రణ సామర్థ్యాన్ని (Regulatory efficiency) మెరుగుపరచడం.
- PH సంరక్షణ విషయానికి వస్తే, ఈ చొరవ ద్వారా అత్యుత్తమ చికిత్సలు భారతదేశంలోనే మరింత అందుబాటులోకి, తక్కువ ధరకు వస్తాయని ఆశిస్తున్నారు.
డిజిటల్ హెల్త్ పాత్ర (ABDM 2.0)
- ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్ (ABDM 2.0) ఒక ఏకీకృత డిజిటల్ ఆరోగ్య వ్యవస్థను (Unified digital health ecosystem) సృష్టిస్తోంది.
- ఆభా ఐడీల (ABHA IDs) ద్వారా రోగులు తమ డిజిటల్ ఆరోగ్య రికార్డులను భద్రపరుచుకోవచ్చు. వేర్వేరు ఆసుపత్రులు, వివిధ ప్రాంతాలకు వెళ్లినా కూడా చికిత్సకు అంతరాయం కలగకుండా ఇది నిర్ధారిస్తుంది.
- PH రోగులకు ఇది ఎలా సహాయపడుతుందంటే:
- వ్యాధి తీవ్రతను నిరంతరం పర్యవేక్షించవచ్చు.
- ప్రత్యేక వైద్యుల మధ్య రోగుల వైద్య రికార్డులను సులభంగా పంచుకోవచ్చు.
- ఫాలో-అప్ (Follow-up), చికిత్స విధానాన్ని సరిగ్గా పాటించడం సులభం అవుతుంది.
- డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లు టెలిమెడిసిన్ (Telemedicine) కు కూడా మద్దతు ఇస్తాయి. దీనివల్ల మారుమూల ప్రాంతాల వారికి కూడా ప్రత్యేక వైద్యుల సేవలు అందుబాటులోకి వస్తాయి.
సమీకృత, సంపూర్ణ విధానాలు (Integrative and Holistic Approaches)
- ఆధునిక వైద్యంతో పాటు యోగా లాంటి సాంప్రదాయ పద్ధతులను కలిపే సమీకృత విధానాలను (Integrative approaches) భారతదేశం అన్వేషిస్తోంది.
- పల్మనరీ ఆర్టీరియల్ హైపర్టెన్షన్ (PAH) రోగులలో యోగా అద్భుతంగా పనిచేస్తుందని క్లినికల్ ట్రయల్స్ సూచిస్తున్నాయి. యోగా ద్వారా వారి జీవన ప్రమాణాలు, వ్యాయామ సామర్థ్యం, మానసిక శ్రేయస్సు (Mental well-being) మెరుగుపడతాయి.
- సంపూర్ణ సంరక్షణలో (Holistic care) కింది అంశాలు ఉంటాయి:
- జీవనశైలి మార్పులు (Lifestyle modification).
- శ్వాస వ్యాయామాలు (Breathing exercises).
- ఒత్తిడి నిర్వహణ (Stress management).
- పోషకాహార మద్దతు (Nutritional support).
- ఈ విధానం మందుల చికిత్సకు అదనపు బలాన్ని ఇస్తుంది. రోగులు వేగంగా కోలుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
PH సంరక్షణలో సవాళ్లు (Challenges in PH Care)
- ఈ రంగంలో ఎంతో పురోగతి సాధించినప్పటికీ, PH చికిత్సను అందరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురావడంలో ఇంకా అనేక సవాళ్లు ఉన్నాయి.
- గ్రామీణ ఆరోగ్య సంరక్షణ మౌలిక సదుపాయాలు (Rural healthcare infrastructure) ఇప్పటికీ సరిపోవడం లేదు. దీనివల్ల వ్యాధిని గుర్తించడం ఆలస్యం అవుతోంది. అలాగే ప్రత్యేక వైద్యుల లభ్యత కూడా తక్కువగా ఉంది.
- సాధారణ వైద్యులకు, రోగులకు PH వ్యాధి గురించి అవగాహన (Awareness) ఇంకా తక్కువగానే ఉంది.
- అధునాతన రోగ నిర్ధారణ సాధనాలు (Diagnostic tools), ప్రత్యేక చికిత్సా కేంద్రాలు ఎక్కువగా పట్టణ ప్రాంతాలకే పరిమితం అయ్యాయి.
- ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల దీర్ఘకాలిక చికిత్స తీసుకోవడం ఇంకా కష్టంగానే ఉంది.
భారతదేశానికి దీని ప్రాముఖ్యత (Significance for India)
- దిగుమతి చేసుకునే మందులపై ఆధారపడటాన్ని ఇది తగ్గిస్తుంది. ఆరోగ్య సంరక్షణ రంగంలో స్వావలంబనను (Self-reliance) బలోపేతం చేస్తుంది.
- ప్రాణాలను రక్షించే చికిత్సలను తక్కువ ఖర్చుతో ఎక్కువ మంది ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకువస్తుంది.
- ప్రపంచ ఫార్మాస్యూటికల్, బయోటెక్ హబ్గా భారతదేశ స్థానాన్ని మరింత మెరుగుపరుస్తుంది.
- సాంకేతికత, ఆవిష్కరణలను అనుసంధానం చేయడం ద్వారా ఆరోగ్య సంరక్షణ ఫలితాలను మెరుగుపరుస్తుంది.
- సార్వత్రిక ఆరోగ్య రక్షణ (Universal health coverage) సాధించడానికి సహాయపడుతుంది. ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలను బలోపేతం చేస్తుంది.
ముందున్న మార్గం (Way Forward)
- వ్యాధిని ముందుగా గుర్తించడానికి ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థలను (Primary healthcare systems) బలోపేతం చేయాలి. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టాలి.
- వైద్య నిపుణులు, సాధారణ ప్రజల కోసం అవగాహనా కార్యక్రమాలను విస్తరించాలి.
- అధునాతన చికిత్సలను తీసుకురావడానికి పరిశోధన, అభివృద్ధి (R&D) రంగంలో పెట్టుబడులు పెంచాలి.
- అన్ని ప్రాంతాలను సులభంగా అనుసంధానం చేయడానికి డిజిటల్ హెల్త్ మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచాలి.
- ఆధునిక, సాంప్రదాయ వైద్య పద్ధతులను కలిపే సమీకృత ఆరోగ్య సంరక్షణ విధానాలను (Integrative healthcare approaches) ప్రోత్సహించాలి.
- అత్యవసర మందులపై (Essential drugs) సబ్సిడీలు ఇవ్వాలి. ప్రభుత్వ విధానాల ద్వారా మద్దతు ఇస్తూ మందులు తక్కువ ధరకు దొరికేలా చూడాలి.
ముగింపు (Conclusion)
పల్మనరీ హైపర్టెన్షన్ సంరక్షణలో భారతదేశ విధానం ఆరోగ్య సంరక్షణ రంగంలో వస్తున్న విస్తృతమైన మార్పును ప్రతిబింబిస్తుంది. స్వావలంబన (Self-reliance), ఆవిష్కరణలు (Innovation), అందరినీ కలుపుకుపోవడం (Inclusivity) వైపు మన దేశం అడుగులు వేస్తోంది. దేశీయ ఔషధ తయారీ బలం, డిజిటల్ హెల్త్ మౌలిక సదుపాయాలు, సంపూర్ణ సంరక్షణ నమూనాలను కలపడం ద్వారా భారతదేశం ఒక మెరుగైన వ్యవస్థను సృష్టిస్తోంది. ఈ వ్యవస్థ ద్వారా వైద్యం స్థిరంగా, అందరికీ సులభంగా అందుబాటులో ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, ఈ పురోగతి ఫలాలు సమాజంలోని ప్రతి వర్గానికి చేరాలంటే మౌలిక సదుపాయాల కొరతను తీర్చాలి. అలాగే వ్యాధిపై అవగాహన పెంచడం కూడా చాలా ముఖ్యం.
బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (CARE MCQs)
ప్రశ్న 1: ఫార్మాకోథెరపీ (Pharmacotherapy – ఔషధ చికిత్స) లో వాడే ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్స్ (Endothelin Receptor Antagonists – ERAs) కు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
- బొసెంటాన్ (Bosentan) అనేది నాన్-సెలెక్టివ్ ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్. ఇది ET-A, ET-B రిసెప్టర్ల (Receptors) రెండింటినీ అడ్డుకుంటుంది.
- ఆంబ్రిసెంటాన్ (Ambrisentan) అనేది ప్రధానంగా ET-B సెలెక్టివ్ ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్.
- బొసెంటాన్తో పోలిస్తే, మాసిటెంటాన్ (Macitentan) రిసెప్టర్తో (Receptor) ఎక్కువ కాలం అతుక్కుని ఉండే లక్షణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఈ లక్షణం వ్యాధిని నయం చేయడంలో (Therapeutic efficacy) కీలకపాత్ర పోషిస్తుంది.
- ఎండోథెలిన్-1 (Endothelin-1) ప్రధానంగా ET-B రిసెప్టర్లకు అతుక్కోవడం ద్వారా తన శక్తివంతమైన వాసోకాన్స్ట్రిక్టివ్ ప్రభావాన్ని (Vasoconstrictive effects – రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోవడం) చూపుతుంది.
పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఎన్ని సరైనవి?
(a) ఒకటి మాత్రమే
(b) రెండు మాత్రమే
(c) నాలుగు వాక్యాలూ సరైనవే
(d) ఏదీ కాదు
జవాబు: (b)
వివరణ:
- వాక్యం 1 సరైనది: బొసెంటాన్ అనేది నాన్-సెలెక్టివ్ ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్ (ERA). అంటే ఇది ET-A, ET-B రిసెప్టర్ల రెండింటినీ అడ్డుకుంటుంది (Block చేస్తుంది). పల్మనరీ ఆర్టీరియల్ హైపర్టెన్షన్ (PAH) కోసం ఆమోదించిన మొట్టమొదటి నోటి ద్వారా తీసుకునే (Oral) ERA ఇది.
- వాక్యం 2 తప్పు: ఆంబ్రిసెంటాన్ అనేది ‘ET-A సెలెక్టివ్’ ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్. ఇది ET-A రిసెప్టర్ను మాత్రమే ప్రత్యేకంగా అడ్డుకుంటుంది. రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోవడానికి, కణాలు అసాధారణంగా పెరగడానికి (Cell proliferation) ప్రధానంగా ET-A రిసెప్టరే కారణం. ఇది ET-B వల్ల జరిగే ప్రయోజనకరమైన పనులను (వాసోడైలేషన్, ఎండోథెలిన్ తొలగింపు) పెద్దగా అడ్డుకోదు.
- వాక్యం 3 సరైనది: మాసిటెంటాన్ అనేది కొత్తగా వచ్చిన నాన్-సెలెక్టివ్ ERA. బొసెంటాన్తో పోలిస్తే ఇది మెరుగైన ఔషధ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. ఇది రిసెప్టర్తో ఎక్కువ కాలం అతుక్కుని ఉంటుంది (Sustained receptor binding). దీనివల్ల మందు ప్రభావం ఎక్కువసేపు (Longer duration) ఉంటుంది. ఇది వ్యాధిని మరింత సమర్థవంతంగా తగ్గించడానికి, అలాగే కాలేయానికి హాని (Liver toxicity) తగ్గించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
- వాక్యం 4 తప్పు: ఎండోథెలిన్-1 (ET-1) ప్రధానంగా ET-A రిసెప్టర్లకు అతుక్కోవడం ద్వారా తన వాసోకాన్స్ట్రిక్టివ్ (రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోవడం) ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. ET-1 కి ET-B రిసెప్టర్లు కూడా అతుక్కుంటాయి. కానీ వాటి పనులు సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి. అవి రక్తనాళాలు వెడల్పు కావడానికి (Vasodilation), అలాగే ET-1 ను తొలగించడానికి (Clearance) కూడా సహాయపడతాయి. అందువల్ల, రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోవడాన్ని తగ్గించడానికి ‘ET-A రిసెప్టర్లను’ అడ్డుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
ప్రశ్న 2: పల్మనరీ ఆర్టీరియల్ హైపర్టెన్షన్ లాంటి వ్యాధుల్లో వాడే ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్ల (ERAs) ప్రధాన పనిచేసే విధానాన్ని (Mechanism of action) కింది వాక్యాల్లో ఏది సరిగ్గా వివరిస్తుంది?
(a) ఎండోథెలిన్-1 ను ఉత్పత్తి చేసే ఎంజైమ్ను (Enzyme) అవి నేరుగా నిరోధిస్తాయి.
(b) అవి ఎండోథెలిన్-1, దాని ETA లేదా ETB రిసెప్టర్లకు అతుక్కోకుండా అడ్డుకుంటాయి. తద్వారా రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోకుండా, కణాలు అసాధారణంగా పెరగకుండా నిరోధిస్తాయి.
(c) అవి కాలేయం (Liver), మూత్రపిండాల (Kidney) ద్వారా రక్తంలో తిరుగుతున్న ఎండోథెలిన్-1 ను త్వరగా విచ్ఛిన్నం చేసి (Degradation) తొలగిస్తాయి.
(d) ఎండోథెలియంలో (Endothelium) నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ (Nitric oxide), ప్రొస్టాసైక్లిన్ (Prostacyclin) లాంటి రక్తనాళాలను వెడల్పు చేసే (Vasodilatory) పదార్థాల ఉత్పత్తిని అవి ప్రేరేపిస్తాయి.
జవాబు: (b)
వివరణ:
ఎండోథెలిన్ రిసెప్టర్ యాంటగోనిస్ట్స్ (ERAs) అనేవి ఎండోథెలిన్ (Endothelin) అనే పదార్థం పనిచేయకుండా అడ్డుకునే ఔషధాల (Drugs) తరగతి. ఎండోథెలిన్ అనేది రక్తనాళాలను గట్టిగా కుంచించుకుపోయేలా చేసే ఒక శక్తివంతమైన పెప్టైడ్ (Peptide). ఎండోథెలిన్ ప్రధానంగా రక్తనాళాల మృదువైన కండర కణాలు, ఇతర కణాలపై ఉండే నిర్దిష్ట రిసెప్టర్లకు (ETA మరియు ETB రిసెప్టర్లు) అతుక్కోవడం ద్వారా తన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. ఈ రిసెప్టర్లను అడ్డుకోవడం ద్వారా.. ఎండోథెలిన్-1 వల్ల రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోవడం (Vasoconstriction), కణాలు విపరీతంగా పెరగడం (Cell proliferation) లాంటి అనర్థాలు జరగకుండా ERA లు నిరోధిస్తాయి. పల్మనరీ ఆర్టీరియల్ హైపర్టెన్షన్ (PAH) వ్యాధికి కారణమయ్యే ప్రధాన ప్రక్రియలు ఇవే. కొన్ని ERA లు ETA రిసెప్టర్లను మాత్రమే (ఉదా: ఆంబ్రిసెంటాన్) అడ్డుకుంటే, మరికొన్ని (ఉదా: బొసెంటాన్, మాసిటెంటాన్) ETA, ETB రిసెప్టర్ల రెండింటినీ అడ్డుకుంటాయి.
ప్రశ్న 3: బయోఫార్మాస్యూటికల్ ఉత్పత్తికి సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
వాక్యం 1: మోనోక్లోనల్ యాంటీబాడీస్ (Monoclonal antibodies) లాంటి సంక్లిష్టమైన రీకాంబినెంట్ థెరప్యూటిక్ ప్రోటీన్లను ఉత్పత్తి చేయడానికి, ప్రోకార్యోటిక్ (Prokaryotic) వ్యవస్థల కంటే.. క్షీరదాల కణ సంస్కృతి (Mammalian cell cultures) లో ఉత్పత్తి చేయడమే ఉత్తమం. దీని ద్వారా మెరుగైన ఔషధ ప్రయోజనాలు (Pharmacological activity) లభిస్తాయి.
వాక్యం 2: ప్రోకార్యోటిక్ వ్యవస్థలలో అధునాతన పోస్ట్-ట్రాన్స్లేషనల్ మార్పుల (Post-translational modification) యంత్రాంగం ఉండదు. ముఖ్యంగా సంక్లిష్టమైన గ్లైకోసైలేషన్కు (Glycosylation) అవసరమైన యంత్రాంగం లోపిస్తుంది. అనేక యూకారియోటిక్ (Eukaryotic) ప్రోటీన్ల సరైన ఆకృతికి, స్థిరత్వానికి, జీవసంబంధ కార్యకలాపాలకు ఈ మార్పులు అత్యంత కీలకం. ఇవి మనుషులలో ప్రోటీన్లు గుంపులుగా చేరకుండా (Aggregation), రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలను (Immunogenicity) తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
పై వాక్యాలకు సంబంధించి కింది వాటిలో ఏది సరైనది?
(a) వాక్యం 1, వాక్యం 2 రెండూ సరైనవి. వాక్యం 2 అనేది వాక్యం 1 కు సరైన వివరణ.
(b) వాక్యం 1, వాక్యం 2 రెండూ సరైనవి. వాక్యం 2 అనేది వాక్యం 1 కు సరైన వివరణ కాదు.
(c) వాక్యం 1 సరైనది, కానీ వాక్యం 2 తప్పు.
(d) వాక్యం 1 తప్పు, కానీ వాక్యం 2 సరైనది.
జవాబు: (a)
వివరణ:
- వాక్యం 1 సరైనది: మోనోక్లోనల్ యాంటీబాడీస్ లాంటి సంక్లిష్టమైన బయోఫార్మాస్యూటికల్స్లో.. సరైన ఆకృతి, స్థిరత్వం (Stability), జీవసంబంధ విధులకు (Biological function) పోస్ట్-ట్రాన్స్లేషనల్ మార్పులు (PTMs), ముఖ్యంగా గ్లైకోసైలేషన్ (Glycosylation) చాలా ముఖ్యం.
- వాక్యం 2 సరైనది: ఇది వాక్యం 1 కు ప్రత్యక్ష వివరణ. బ్యాక్టీరియా (Bacteria) లాంటి ప్రోకార్యోటిక్ వ్యవస్థలు సరళమైనవి. ఈ సంక్లిష్టమైన యూకారియోటిక్ పీటీఎంలను (PTMs) చేసే సెల్యులార్ యంత్రాంగం (Cellular machinery) వాటిలో ఉండదు. దీనివల్ల, ప్రోకార్యోటిక్ వ్యవస్థలలో తయారైన ప్రోటీన్లు తప్పు ఆకృతిలో ఉండవచ్చు, పనిచేయకపోవచ్చు లేదా మానవులలో తీవ్రమైన రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలు (Immunogenic) తీసుకురావచ్చు. అందుకే, తయారీ ఖర్చు (Production costs), సంక్లిష్టత ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ.. అధునాతన క్షీరద కణ సంస్కృతి (Mammalian cell culture) వ్యవస్థలను వాడటం తప్పనిసరి.
ప్రశ్న 4: రసాయనాలతో తయారు చేసే సాధారణ మందులతో పోలిస్తే, అధునాతన బయోఫార్మాస్యూటికల్స్ (ఉదా: జీన్ థెరపీలు, సెల్ థెరపీలు) ఎదుర్కొనే ప్రధాన నియంత్రణ సవాలును (Regulatory challenge) కింది వాక్యాలలో ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?
(a) అవి సంక్లిష్టమైన జీవ మూలాలను (Biological origin), సహజమైన వైవిధ్యాలను (Inherent variability) కలిగి ఉంటాయి. కాబట్టి స్థిరమైన ఉత్పత్తి నాణ్యతను (Consistent product quality), పదేపదే తయారు చేసినా అదే నాణ్యతను (Manufacturing reproducibility) నిర్ధారించడం కష్టం.
(b) వాటి సామర్థ్యాన్ని, భద్రతను (Efficacy and safety) నిరూపించడానికి పెద్ద ఎత్తున, అనేక దేశాలలో ఫేజ్ III క్లినికల్ ట్రయల్స్ (Phase III clinical trials) నిర్వహించాల్సిన అవసరం ఉండటం.
(c) లక్షిత వ్యాధికారకాలు (Target pathogens) వేగంగా రోగనిరోధక శక్తిని (Resistance mechanisms) పెంపొందించుకోవడం వల్ల, ఔషధ మిశ్రమాలను (Formulations) ఎప్పటికప్పుడు అప్డేట్ చేయాల్సి రావడం.
(d) నియంత్రణ సంస్థల (Regulatory submission) ఆమోదం పొందడానికి ముందు పరిశోధన, అభివృద్ధికి (Research and development) అధిక మూలధన పెట్టుబడి (High capital investment) అవసరం కావడం.
జవాబు: (a)
వివరణ:
అధునాతన బయోఫార్మాస్యూటికల్స్ (ఉదా: జీన్, సెల్ థెరపీలు) జీవన వ్యవస్థలు (Living systems) లేదా సంక్లిష్టమైన జీవసంబంధ ప్రక్రియల (Biological processes) ద్వారా తయారవుతాయి. ఈ సంక్లిష్టత కారణంగా ఉత్పత్తి నాణ్యత, స్వచ్ఛత (Purity), శక్తి (Potency), బ్యాచ్ను పదేపదే తయారు చేసినా నాణ్యతలో స్థిరత్వాన్ని (Reproducibility) నిర్ధారించడంలో ముఖ్యమైన సవాళ్లు ఎదురవుతాయి. రసాయనాలతో తయారు చేసే సాధారణ మందులను (Small-molecule drugs) నియంత్రించే విధానాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా భిన్నమైనది. ఒక ఉత్పత్తి జీవితకాలం అంతటా ఈ అంశాలను అంచనా వేయడానికి, పర్యవేక్షించడానికి (Monitor) నియంత్రణ సంస్థలు (Regulators) పటిష్టమైన చట్రాలను (Robust frameworks) ఏర్పాటు చేయాలి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
ప్రశ్న 1: పల్మనరీ హైపర్టెన్షన్ (Pulmonary Hypertension) అంటే ఏమిటి?
జవాబు: ఇది ఊపిరితిత్తుల ధమనులలో (Lung arteries) రక్తపోటు పెరిగే పరిస్థితి. ఇది గుండె పనితీరును (Heart function) ప్రభావితం చేస్తుంది.
ప్రశ్న 2: భారతదేశం PH సంరక్షణను ఎలా మెరుగుపరుస్తోంది?
జవాబు: దేశీయ ఔషధ తయారీ (Domestic drug manufacturing), డిజిటల్ హెల్త్ (Digital health) వ్యవస్థలు, బయోటెక్ కార్యక్రమాల (Biotech initiatives) ద్వారా మెరుగుపరుస్తోంది.
ప్రశ్న 3: బయోఫార్మా శక్తి (Biopharma SHAKTI) అంటే ఏమిటి?
జవాబు: భారతదేశంలో బయోలాజిక్ (Biologic) ఔషధాల ఆవిష్కరణ, తయారీని పెంచేందుకు ఉద్దేశించిన ప్రభుత్వ కార్యక్రమం.
ప్రశ్న 4: ఇందులో ABDM పాత్ర ఏమిటి?
జవాబు: ఇది డిజిటల్ ఆరోగ్య రికార్డులకు (Digital health records) వీలు కల్పిస్తుంది. అలాగే చికిత్స నిరంతరాయంగా కొనసాగేలా (Continuity of care) మెరుగుపరుస్తుంది.
ప్రశ్న 5: ఈ అంశం యూపీఎస్సీ (UPSC) కి ఎందుకు ముఖ్యం?
జవాబు: ఇది ఆరోగ్యం (Health), బయోటెక్నాలజీ (Biotechnology), ఆర్థిక వ్యవస్థ (Economy), పాలనను (Governance) అనుసంధానం చేస్తుంది. యూపీఎస్సీ మెయిన్స్లో జనరల్ స్టడీస్ II, III పేపర్లకు ఇది చాలా ముఖ్యం.
మూలం: ది హిందూ (The Hindu)
