టేబుల్ ఆఫ్ కంటెంట్
ప్రాముఖ్యత: యూపీఎస్సీ (UPSC): జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ II – పాలన, సంక్షేమ పథకాలు, గ్రామీణాభివృద్ధి (Rural Development), సామాజిక న్యాయం (Social Justice).
ప్రిలిమ్స్ కోసం: పీఎంజీఎస్వై (PMGSY), పీఎంజీఎస్వై-IV, పీఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN), గ్రామీణ కనెక్టివిటీ, ఆల్ వెదర్ రోడ్లు, భైరుండా, సిహోర్, మధ్యప్రదేశ్, నిధుల భాగస్వామ్యం, ఒమ్మాస్ (OMMAS), ఈ-మార్గ్ (e-MARG), పీఎం గతి శక్తి, గ్రీన్ టెక్నాలజీ, ఎన్ఆర్ఐడీఏ (NRIDA), పీఎంజీఎస్వై గ్రామ సడక్ సర్వే యాప్, ఆర్సీపిఎల్డబ్ల్యూఈఏ (RCPLWEA).
మెయిన్స్ కోసం:లాస్ట్-మైల్ కనెక్టివిటీ (మారుమూల ప్రాంతాలకు కనెక్టివిటీ), గ్రామీణ పరివర్తన, సమ్మిళిత అభివృద్ధి (Inclusive Development), గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు, గిరిజన ప్రాంతాల అనుసంధానం, వ్యవసాయ మార్కెట్ల ప్రాప్యత, సామాజిక సమ్మిళితం, సాంకేతికత ఆధారిత నిర్మాణాలు (Technology-driven Construction), సుస్థిర రహదారుల అభివృద్ధి, గ్రామీణ శ్రేయస్సు (Rural Prosperity).
వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన (PMGSY) 25 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకున్న సందర్భంగా మధ్యప్రదేశ్లోని సిహోర్ జిల్లా భైరుండా (Bhairunda) లో రజతోత్సవ వేడుకలను నిర్వహించారు. అలాగే పీఎంజీఎస్వై-IV (PMGSY-IV) జాతీయ స్థాయి ప్రారంభోత్సవాన్ని కూడా జరిపారు.
పీఎంజీఎస్వై (PMGSY) అంటే ఏమిటి?
- ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన (PMGSY) ను 2000 సంవత్సరంలో ప్రారంభించారు.
- ఇది కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (Centrally Sponsored Scheme).
- రోడ్డు సదుపాయం లేని గ్రామీణ ప్రాంతాలకు అన్ని కాలాల్లోనూ (All-weather) ఉపయోగపడే రోడ్డు కనెక్టివిటీని అందించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
- పేదరిక నిర్మూలన (Poverty reduction), గ్రామీణ ఆర్థిక ఏకీకరణ, మారుమూల ప్రాంతాల అభివృద్ధికి (Last-mile development) ఇదొక ముఖ్యమైన పథకం.
నిధుల భాగస్వామ్యం (Funding Pattern)
- పీఎంజీఎస్వై పథకానికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలిసి నిధులు వెచ్చిస్తాయి (Fund-sharing).
- సాధారణ మైదాన ప్రాంతాలకు (Plain areas) కేంద్ర, రాష్ట్రాల నిధుల వాటా 60:40 గా ఉంటుంది.
- ఈశాన్య రాష్ట్రాలు (North-Eastern States), హిమాలయ రాష్ట్రాలు (Himalayan States), కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు (UTs) ఈ వాటా సాధారణంగా 90:10 గా ఉంటుంది.
- భౌగోళిక సవాళ్లు, కష్టమైన ప్రాంతాలు ఉన్న రాష్ట్రాలకు ఈ నిధుల విధానం అండగా నిలుస్తుంది.
- రోడ్డు సదుపాయం లేని గ్రామాలకు మన్నికైన, అన్ని కాలాల్లోనూ (All-weather) ఉండే రోడ్లను వేయడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.
రజతోత్సవ (Silver Jubilee) వేడుకలు
- పీఎంజీఎస్వై 25 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకున్న సందర్భంగా ఈ వేడుకలు జరిగాయి.
- దీన్ని కేవలం ఒక ప్రభుత్వ కార్యక్రమంగానే కాకుండా, వీటి వేడుకగా కూడా పరిగణించారు:
- గ్రామీణ పరివర్తన (Rural transformation)
- సామాజిక సమ్మిళితం (Social inclusion)
- మౌలిక సదుపాయాల (Infrastructure) విస్తరణ
- మారుమూల ప్రాంతాలకు కనెక్టివిటీ (Last-mile connectivity)
- గ్రామాలకు చేరుతున్న అభివృద్ధి
- గ్రామీణ రహదారుల అమలులో ఉత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన రాష్ట్రాలను కూడా సన్మానించారు.
- టెక్నాలజీ ఆధారిత గ్రామీణ రహదారుల నిర్మాణంలో ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ఒక కొత్త శకానికి నాంది పలికారు.
పీఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN) రోడ్డు ప్రాజెక్టులు
- పీఎం-జన్మన్ కింద రోడ్డు ప్రాజెక్టులకు కూడా ఆమోదం తెలిపారు.
- ఈ ప్రాజెక్టులు 384 కి.మీ పైగా విస్తరించి ఉన్నాయి.
- వీటి వల్ల 168 వెనుకబడిన ఆవాసాలకు (Backward habitations) నేరుగా ప్రయోజనం చేకూరుతుందని అంచనా.
- అత్యంత సమస్యాత్మకమైన, వెనుకబడిన ఆవాసాలపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టిందని ఇది సూచిస్తోంది.
2026–27 కి ఆర్థిక కేటాయింపు
- 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి పీఎంజీఎస్వై కి ప్రతీకాత్మకంగా ₹18,907 కోట్ల నిధులు ప్రకటించారు.
- ఇందులో ₹830 కోట్లు మధ్యప్రదేశ్కు కేటాయించారు.
- ఈ కేటాయింపు ద్వారా గ్రామీణ కనెక్టివిటీ బలోపేతమవుతుంది, కింది వాటికి అందుబాటు (Access) మెరుగుపడుతుంది:
- ఆర్థిక కార్యకలాపాలు
- విద్య
- ఆరోగ్య సంరక్షణ
- వ్యవసాయ మార్కెట్లు
శ్రేయస్సుకు మార్గాలుగా గ్రామ రహదారులు
గ్రామీణ రహదారులు కేవలం రవాణా సాధనాలు (Means of transport) మాత్రమే కాదు. అవి వీటిని సాధించడానికి మార్గాలు:
- శ్రేయస్సు (Prosperity)
- విద్య
- ఆరోగ్య సంరక్షణ
- మార్కెట్లు
- ఉపాధి
- గౌరవం (Dignity)
రజతోత్సవ వేడుకలు, పీఎంజీఎస్వై-IV ప్రారంభోత్సవం.. గ్రామీణ భారతదేశాన్ని అభివృద్ధిలో కొత్త శిఖరాలకు చేర్చే నిర్ణయాత్మక అడుగు.
పీఎంజీఎస్వై (PMGSY) పరిణామం
- పీఎంజీఎస్వై ఫేజ్-I (2000): రోడ్డు సదుపాయం లేని ఆవాసాలకు (Unconnected habitations) అన్ని కాలాల్లోనూ పనికొచ్చే రోడ్డు కనెక్టివిటీని (All-weather roads) అందించడంపై దృష్టి పెట్టింది.
- పీఎంజీఎస్వై ఫేజ్-II (2013): గ్రామీణ మార్కెట్లను, సేవా కేంద్రాలను (Service hubs) కలుపుతూ ఇప్పటికే ఉన్న గ్రామీణ రూట్లను అప్గ్రేడ్ (Upgrading) చేయడంపై దృష్టి పెట్టింది.
- ఆర్సీపిఎల్డబ్ల్యూఈఏ (RCPLWEA, 2016): వామపక్ష తీవ్రవాద (LWE) ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో రోడ్డు కనెక్టివిటీకి ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. భద్రతా బలగాల కదలికలతో పాటు, సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధిని మెరుగుపరచడం దీని లక్ష్యం.
- పీఎంజీఎస్వై ఫేజ్-III (2019): ఆవాసాలను వ్యవసాయ మార్కెట్లు, ఆసుపత్రులు, హైస్కూళ్లతో కలిపే రూట్లను అప్గ్రేడ్ చేయడంపై దృష్టి పెట్టింది.
- పీఎంజీఎస్వై ఫేజ్-IV (2024–29): రోడ్డు సదుపాయం లేని 25,000 గ్రామీణ ఆవాసాలకు కనెక్టివిటీని కల్పించడం దీని లక్ష్యం.
పీఎంజీఎస్వై-IV (PMGSY-IV) ముఖ్య లక్షణాలు
- పీఎంజీఎస్వై-IV అనేది 2024–25 నుంచి 2028–29 వరకు అమలవుతుంది.
- కనెక్టివిటీ లేని 25,000 గ్రామీణ ఆవాసాలకు రహదారులను నిర్మించడం దీని లక్ష్యం.
- సుమారు 62,500 కిలోమీటర్ల గ్రామీణ రహదారులను నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు.
- మొత్తం ఆర్థిక వ్యయం ₹70,125 కోట్లు.
- 2011 జనాభా లెక్కల (Census 2011 population criteria) ఆధారంగా కనెక్టివిటీ లేని ఆవాసాలను ఎంపిక చేశారు.
- ఇది కింది ప్రాంతాలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెడుతుంది:
- మైదాన ప్రాంతాలు
- ఈశాన్య, హిమాలయ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
- గిరిజన ప్రాంతాలు
- ఆస్పిరేషనల్ జిల్లాలు, బ్లాక్లు (Aspirational Districts and Blocks)
- ఎడారి ప్రాంతాలు (Desert areas)
గిరిజన పథకాలతో అనుసంధానం (Convergence with Tribal Schemes)
పీఎంజీఎస్వై-IV కింది పథకాలతో అనుసంధానించబడింది:
- ధరితీ ఆబా జాతీయ గ్రామ ఉత్కర్ష్ అభియాన్ (Dharti Aaba Janjatiya Gram Utkarsh Abhiyan)
- పీఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN)
గిరిజన, వెనుకబడిన ఆవాసాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడమే ఈ అనుసంధానం లక్ష్యం. సమ్మిళిత అభివృద్ధి (Inclusive development), లాస్ట్-మైల్ డెలివరీ లక్ష్యాలకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.
సాంకేతికత, నాణ్యత పర్యవేక్షణ
పీఎంజీఎస్వై.. మూడంచెల (Three-tier) నాణ్యత నియంత్రణ వ్యవస్థను అనుసరిస్తుంది.
- మొదటి అంచె: పనులు అమలు చేసే రాష్ట్ర ఏజెన్సీ (State executing agency) ద్వారా నాణ్యత నియంత్రణ.
- రెండవ అంచె: స్టేట్ క్వాలిటీ మానిటర్ల (State Quality Monitors) ద్వారా స్వతంత్ర పర్యవేక్షణ.
- మూడవ అంచె: ఎన్ఆర్ఐడీఏ (NRIDA) నియమించే జాతీయ క్వాలిటీ మానిటర్ల ద్వారా పర్యవేక్షణ.
- OMMAS (ఒమ్మాస్): భౌతిక (Physical), ఆర్థిక పురోగతిని (Financial progress) రియల్-టైమ్లో పర్యవేక్షిస్తుంది.
- e-MARG (ఈ-మార్గ్): ఐదేళ్ల డిఫెక్ట్ లయబిలిటీ వ్యవధిలో (Defect Liability Period – ఐదేళ్లలో రోడ్లు దెబ్బతింటే కాంట్రాక్టర్ సొంత ఖర్చుతో రిపేర్లు చేయాల్సిన సమయం) నిర్వహణను (Maintenance) ట్రాక్ చేస్తుంది.
- పీఎంజీఎస్వై పనుల్లో యంత్రాలు, వాహనాల కోసం జీపీఎస్ (GPS-enabled tracking) వాడుతారు.
- పీఎంజీఎస్వై గ్రామ సడక్ సర్వే యాప్ (PMGSY Gram Sadak Survey App), పీఎం గతి శక్తి (PM Gati Shakti) పోర్టల్ డేటా-ఆధారిత ప్రణాళికకు సహాయపడతాయి, అలాగే మౌలిక సదుపాయాల అతివ్యాప్తిని (Infrastructure overlap – పనులు పునరావృతం కాకుండా) నిరోధిస్తాయి.
గ్రామీణ రహదారుల నిర్మాణంలో గ్రీన్ టెక్నాలజీ
పీఎంజీఎస్వై-IV.. పర్యావరణ అనుకూల సాంకేతికతలకు (Green technologies) ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. వీటిలో కిందివి ఉన్నాయి:
- వేస్ట్ ప్లాస్టిక్ (Waste plastic)
- సెల్-ఫిల్డ్ కాంక్రీట్ (Cell-filled concrete)
- ఫ్లై యాష్ (Fly ash)
- కోల్డ్ మిక్స్ టెక్నాలజీ (Cold mix technology)
- ఫుల్ డెప్త్ రిక్లమేషన్ (Full Depth Reclamation)
- బయో-ఇంజనీరింగ్ పద్ధతులు (Bio-engineering methods)
ఈ సాంకేతికతలు కార్బన్ ఉద్గారాలను (Carbon footprint) తగ్గించడంలో, గ్రామీణ రహదారులను మరింత మన్నికగా (Sustainable) మార్చడంలో సహాయపడతాయి.
ప్రాముఖ్యత (Significance)
- మారుమూల గ్రామీణ కనెక్టివిటీని (Last-mile connectivity) బలోపేతం చేస్తుంది.
- పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, మార్కెట్లు, ఉపాధి అవకాశాలకు సులభంగా చేరుకునేలా చేస్తుంది.
- వ్యవసాయ మార్కెట్ల ప్రాప్యతను (Agricultural market access) మెరుగుపరచడం ద్వారా రైతులను ఆదుకుంటుంది.
- గ్రామాలు ఒంటరిగా (Rural isolation) మిగిలిపోకుండా అడ్డుకుంటుంది, గ్రామీణ ఆర్థిక ఏకీకరణను బలోపేతం చేస్తుంది.
- గిరిజన, వెనుకబడిన, మారుమూల ఆవాసాలను అనుసంధానిస్తుంది.
- వామపక్ష తీవ్రవాద (LWE) ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.
- పర్యావరణ అనుకూల సాంకేతికతల (Green technologies) ద్వారా స్థిరమైన (Sustainable) రహదారుల నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
- డిజిటల్ పర్యవేక్షణ ద్వారా నాణ్యత, పారదర్శకత (Transparency) ను మెరుగుపరుస్తుంది.
- గ్రామీణ రహదారులు గౌరవానికి (Dignity), సమ్మిళిత అభివృద్ధికి (Inclusive development) ప్రతీకలు అనే భావనను ప్రోత్సహిస్తుంది.
సవాళ్లు (Challenges)
- విభిన్న భౌగోళిక ప్రాంతాల్లో మన్నికైన (Durable) రోడ్లను నిర్మించడం.
- నిర్మాణం తర్వాత రోడ్లను సరిగ్గా నిర్వహించడం (Maintenance).
- కొండ ప్రాంతాలు, గిరిజన, మారుమూల, వెనుకబడిన ప్రాంతాలను అనుసంధానించడం.
- రహదారులు, వంతెన పనులను (Bridge works) సకాలంలో పూర్తి చేయడం.
- గ్రీన్ టెక్నాలజీలను సమర్థవంతంగా వినియోగించడం.
- మౌలిక సదుపాయాల పనుల నకిలీని (Duplication of infrastructure projects) నివారించడం.
- కేంద్ర, రాష్ట్ర, స్థానిక సంస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని (Coordination) బలోపేతం చేయడం.
- విద్య, ఆరోగ్యం, ఉపాధి, మార్కెట్లలో రోడ్లు నిజమైన అభివృద్ధికి కారణమయ్యేలా చూడటం.
ముందున్న మార్గం (Way Forward)
- ఒమ్మాస్ (OMMAS), ఈ-మార్గ్ (e-MARG), జీపీఎస్ ట్రాకింగ్ (GPS tracking) ద్వారా నాణ్యత పర్యవేక్షణను బలోపేతం చేయాలి.
- నిర్మాణం తర్వాత గ్రామీణ రహదారుల నిర్వహణను మెరుగుపరచాలి.
- మెరుగైన ప్రణాళిక (Planning), సమన్వయం కోసం ‘పీఎం గతి శక్తి’ (PM Gati Shakti) ని ఉపయోగించాలి.
- రోడ్డు నిర్మాణంలో పర్యావరణ అనుకూల సాంకేతికతలను (Green technologies) ప్రోత్సహించాలి.
- గిరిజన, వెనుకబడిన, మారుమూల ఆవాసాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
- పీఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN), గిరిజన సంక్షేమ పథకాలతో అనుసంధానం (Convergence) ఉండేలా చూడాలి.
- గ్రామీణ రహదారులను పాఠశాలలు, ఆరోగ్య కేంద్రాలు, వ్యవసాయ మార్కెట్లు, ఉపాధి కేంద్రాలతో (Employment hubs) కలపాలి.
- ఉత్తమ ప్రతిభ కనబరుస్తున్న (Well-performing) రాష్ట్రాల పద్ధతులను మిగిలినవి అనుకరించాలి.
ముగింపు (Conclusion)
భారతదేశంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాల (Rural infrastructure) కార్యక్రమాల్లో ఒకటైన పీఎంజీఎస్వై (PMGSY) 25 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుంది. గ్రామీణ రోడ్లను శ్రేయస్సు (Prosperity), విద్య, ఆరోగ్యం, మార్కెట్లు, ఉపాధి, గౌరవానికి మార్గాలుగా మార్చడంలో ఇది సహాయపడింది.
పీఎంజీఎస్వై-IV (PMGSY-IV) లాంచ్.. మారుమూల ప్రాంతాలకు గ్రామీణ కనెక్టివిటీని (Last-mile connectivity) కల్పించాలనే పునరుద్ధరించిన నిబద్ధతను (Renewed commitment) సూచిస్తుంది. టెక్నాలజీ ఆధారిత నిర్మాణం (Technology-driven construction), పర్యావరణ అనుకూల పద్ధతులు (Green methods), గిరిజన సంక్షేమ పథకాలతో అనుసంధానం.. వచ్చే కొన్నేళ్లలో గ్రామీణ పరివర్తన (Rural transformation), సమ్మిళిత అభివృద్ధిని మరింత బలోపేతం చేస్తాయి.
యూపీఎస్సీ గత సంవత్సర ప్రశ్న (UPSC PYQ)
ప్రశ్న: ‘ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన’ (PMGSY) కు సంబంధించి కింది వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి? (CDS-I/2021)
- ఇది భారత ప్రభుత్వ పేదరిక నిర్మూలన వ్యూహంలో (Poverty reduction strategy) భాగం.
- ఇది గ్రామీణాభివృద్ధి (Rural development) కోసం ఉద్దేశించిన కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (Centrally Sponsored Scheme).
- ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాలకు కనెక్టివిటీ (Connectivity) ని అందిస్తుంది.
దిగువ ఇచ్చిన కోడ్ ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి:
(a) 1, 2 మరియు 3
(b) 1, 3 మాత్రమే
(c) 2, 3 మాత్రమే
(d) 1, 2 మాత్రమే
జవాబు: A (1, 2 మరియు 3)
వివరణ:
- వాక్యం 1 సరైనది: పీఎంజీఎస్వై భారత ప్రభుత్వ పేదరిక నిర్మూలన వ్యూహానికి అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. ఎందుకంటే గ్రామీణ రహదారులు మార్కెట్లు, పాఠశాలలు, ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ఉపాధి అవకాశాలకు చేరువ చేస్తాయి.
- వాక్యం 2 సరైనది: పీఎంజీఎస్వై అనేది గ్రామీణాభివృద్ధి కోసం ఉద్దేశించిన కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (Centrally Sponsored Scheme).
- వాక్యం 3 సరైనది: రోడ్డు సదుపాయం లేని గ్రామీణ ఆవాసాలకు అన్ని కాలాల్లో ఉపయోగపడే (All-weather) రహదారి కనెక్టివిటీని కల్పించడం పీఎంజీఎస్వై ప్రధాన ఉద్దేశం.
అదనపు సమాచారం:
ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన (PMGSY) ను 2000 లో ప్రారంభించారు. ఇది గ్రామాలను కనీస సదుపాయాలు (Basic services), మార్కెట్లు, ఉపాధి అవకాశాలతో అనుసంధానించడం ద్వారా గ్రామీణ పరివర్తనలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇది గ్రామాలు ఒంటరిగా మిగిలిపోకుండా చేస్తుంది, సమ్మిళిత అభివృద్ధికి (Inclusive development) మద్దతు ఇస్తుంది.
కేర్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (CARE MCQs)
ప్రశ్న 1: పీఎంజీఎస్వై-IV ప్రారంభ సమయంలో, వెనుకబడిన ఆవాసాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చే రోడ్డు ప్రాజెక్టులకు ఏ చొరవ కింద ఆమోదం లభించింది?
A. పీఎం-కుసుమ్ (PM-KUSUM)
B. పీఎం గతి శక్తి (PM Gati Shakti)
C. పీఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN)
D. పీఎం మిత్ర (PM MITRA)
జవాబు: C
వివరణ:
- పీఎంజీఎస్వై-IV ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా, పీఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN) కింద వెనుకబడిన ఆవాసాలను (Backward habitations) కవర్ చేస్తూ రోడ్డు ప్రాజెక్టులను ఆమోదించారు.
- ఈ ప్రాజెక్టులు మారుమూల గ్రామీణ కనెక్టివిటీ (Last-mile rural connectivity), సమ్మిళితత్వాన్ని (Inclusion) మెరుగుపరచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.
అదనపు సమాచారం:
- PMGSY అంటే ‘ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన’.
- పీఎంజీఎస్వై అన్ని కాలాల్లో ఉపయోగపడే (All-weather) గ్రామీణ రహదారి కనెక్టివిటీపై దృష్టి పెడుతుంది.
- పీఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN).. ముఖ్యంగా బలహీన గిరిజన వర్గాల (PVTGs), వెనుకబడిన ఆవాసాల అభివృద్ధిని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. పీఎంజీఎస్వై (PMGSY) అంటే ఏమిటి?
జవాబు: రోడ్డు సదుపాయం లేని గ్రామీణ ఆవాసాలకు అన్ని కాలాల్లో ఉపయోగపడే (All-weather) రహదారులను కల్పించేందుకు 2000 సంవత్సరంలో ప్రారంభించిన కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (Centrally Sponsored Scheme) ఇది.
2. పీఎంజీఎస్వై (PMGSY) ఎందుకు వార్తల్లో ఉంది?
జవాబు: ఇది ప్రారంభమై 25 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా, మధ్యప్రదేశ్లోని సిహోర్ జిల్లా భైరుండాలో (Bhairunda) రజతోత్సవ (Silver Jubilee) వేడుకలు జరిగాయి. అలాగే పీఎంజీఎస్వై-IV జాతీయ స్థాయి ప్రారంభోత్సవం కూడా జరిగింది.
3. పీఎంజీఎస్వై-IV (PMGSY-IV) ప్రధాన ఉద్దేశం ఏమిటి?
జవాబు: కనెక్టివిటీ లేని 25,000 గ్రామీణ ఆవాసాలను అనుసంధానించడం. ఇందుకోసం ₹70,125 కోట్ల వ్యయంతో 62,500 కిలోమీటర్ల గ్రామీణ రహదారులను నిర్మించడం దీని లక్ష్యం.
4. పీఎంజీఎస్వై-IV ని గిరిజన అభివృద్ధితో ఎలా అనుసంధానించారు?
జవాబు: గిరిజన, వెనుకబడిన, మారుమూల ఆవాసాలకు రోడ్డు కనెక్టివిటీని మెరుగుపరచడానికి పీఎంజీఎస్వై-IV ని.. ‘పీఎం-జన్మన్’ (PM-JANMAN), ‘ధరితీ ఆబా జాతీయ గ్రామ ఉత్కర్ష్ అభియాన్’ తో అనుసంధానించారు (Convergence).
5. గ్రామీణాభివృద్ధికి పీఎంజీఎస్వై ఎందుకు ముఖ్యం?
జవాబు: ఇది పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, మార్కెట్లు, ఉపాధి అవకాశాలు (Employment opportunities), సంక్షేమ సేవలకు (Welfare services) సులభంగా చేరుకునేలా చేస్తుంది. గ్రామాలు ఒంటరిగా (Rural isolation) మిగిలిపోకుండా ఆపి, సమ్మిళిత అభివృద్ధిని (Inclusive development) ప్రోత్సహిస్తుంది.
మూలం: పీఐబీ (PIB)
