Menu

పీఎం-కుసుమ్ (PM-KUSUM) కింద ‘ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్’ను విస్తరిస్తున్న ఆంధ్రప్రదేశ్

టేబుల్ ఆఫ్ కంటెంట్

ప్రాముఖ్యత: GS పేపర్ II—ప్రభుత్వ పథకాలు; GS పేపర్ III—పునరుత్పాదక శక్తి, వ్యవసాయం, ఇంధన భద్రత మరియు మౌలిక సదుపాయాలు

ముఖ్యమైన కీలక పదాలు (Important Keywords)
  • ప్రిలిమ్స్ కోసం: పీఎం-కుసుమ్ (PM-KUSUM) | కాంపోనెంట్ సి (Component C) | ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్ | డిస్కామ్ (DISCOM) | ఎన్‌ఆర్‌ఈడీసీఏపీ (NREDCAP) | క్యాపెక్స్ (CAPEX) | రెస్కో (RESCO) | సీఎఫ్‌ఏ (CFA) | వ్యవసాయ ఫీడర్.
  • మెయిన్స్ కోసం: సౌర వ్యవసాయం (Solar Agriculture) | పగటి పూట వ్యవసాయ విద్యుత్ | డిస్కామ్ (DISCOM) సంస్కరణలు | వికేంద్రీకృత పునరుత్పాదక శక్తి | ఇంధన-నీటి సంబంధం (Energy-Water Nexus) | రైతు సంక్షేమం.

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం పీఎం-కుసుమ్ పథకం ‘కాంపోనెంట్ సి’ (Component C) కింద 228 సోలార్ పవర్ ప్లాంట్ల (సౌర విద్యుత్ కేంద్రాల) ద్వారా 1,162.80 MW సామర్థ్యంతో ఫీడర్-స్థాయి సోలరైజేషన్‌ను చేపట్టింది.

పీఎం-కుసుమ్ (PM-KUSUM) అంటే ఏమిటి?

ప్రధాన మంత్రి కిసాన్ ఉర్జా సురక్ష ఏవం ఉత్థాన్ మహాభియాన్ (PM-KUSUM) పథకం వ్యవసాయంలో సౌరశక్తి వినియోగాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

కేంద్ర నూతన, పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ దీనిని అమలు చేస్తోంది. దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు:

  • సాగునీటి కోసం నమ్మకమైన విద్యుత్తును అందించడం.
  • రైతులు డీజిల్ పంపులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం.
  • గ్రిడ్‌తో అనుసంధానమైన వ్యవసాయ పంపులకు సోలార్ పవర్ అందించడం.
  • వికేంద్రీకృత పునరుత్పాదక విద్యుత్ ప్లాంట్లను అభివృద్ధి చేయడం.
  • రాష్ట్రాలపై పడుతున్న వ్యవసాయ విద్యుత్ సబ్సిడీ భారాన్ని తగ్గించడం.
  • విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థల (DISCOMs) ఆర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచడం.
  • గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను (కార్బన్ కాలుష్యాన్ని) తగ్గించడం.

ఈ పథకం ద్వారా ప్రారంభంలో సుమారు 34,800 MW సౌర సామర్థ్యాన్ని జోడించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. దీనికోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ₹34,422 కోట్ల ఆర్థిక సహాయాన్ని అందిస్తోంది.

పీఎం-కుసుమ్ లోని భాగాలు (Components) ఏమిటి?

భాగం (Component)ప్రధాన నిబంధన
కాంపోనెంట్ Aవికేంద్రీకృత గ్రిడ్-అనుసంధాన పునరుత్పాదక-విద్యుత్ ప్లాంట్లు
కాంపోనెంట్ Bవిద్యుత్ గ్రిడ్ లేని ప్రాంతాల్లో స్వతంత్ర (Standalone) సౌర వ్యవసాయ పంపులు
కాంపోనెంట్ C—IPSగ్రిడ్‌తో అనుసంధానమైన వ్యక్తిగత వ్యవసాయ పంపుల సోలరైజేషన్
కాంపోనెంట్ C—FLSవ్యవసాయ ఫీడర్ల సోలరైజేషన్

కాంపోనెంట్ A: వికేంద్రీకృత విద్యుత్ ప్లాంట్లు

  • 500 kW నుంచి 2 MW వరకు సామర్థ్యం గల పునరుత్పాదక విద్యుత్ ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
  • ఒంటరి రైతులు, రైతుల బృందాలు, సహకార సంఘాలు, పంచాయతీలు, ఫార్మర్ ప్రొడ్యూసర్ ఆర్గనైజేషన్స్ (FPOs) మరియు నీటి వినియోగదారుల సంఘాలు (Water User Associations) దీనికి అర్హులు.
  • ప్రైవేట్ డెవలపర్లు లేదా డిస్కామ్‌ల (DISCOMs) ద్వారా కూడా ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.
  • రాష్ట్ర విద్యుత్ నియంత్రణ మండలి (State Electricity Regulatory Commission) నిర్ణయించిన ఫీడ్-ఇన్ టారిఫ్ (Feed-in tariff) ధరకు డిస్కామ్‌లు ఈ విద్యుత్తును కొనుగోలు చేస్తాయి.
  • నిర్ణీత పరిమితులకు లోబడి, డిస్కామ్‌లు ఐదు సంవత్సరాల పాటు కొనుగోలు-ఆధారిత ప్రోత్సాహకానికి (Procurement-based incentive) అర్హత పొందుతాయి.

కాంపోనెంట్ B: స్టాండ్‌అలోన్ సోలార్ పంపులు

  • గ్రిడ్ విద్యుత్ అందుబాటులో లేని మారుమూల ప్రాంతాల్లో వ్యక్తిగత రైతులకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.
  • బెంచ్‌మార్క్ లేదా టెండర్ ఖర్చు, ఈ రెండింటిలో ఏది తక్కువైతే అందులో 30% మొత్తాన్ని కేంద్రం ఆర్థిక సహాయంగా అందిస్తుంది.
  • రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కనీసం 30% అందిస్తుంది. మిగిలిన వాటాను రైతు భరించాలి. దీనికోసం బ్యాంకుల ద్వారా రుణం (ఫైనాన్స్) పొందవచ్చు.
  • నిర్దిష్ట హిమాలయ, ఈశాన్య మరియు ద్వీప ప్రాంతాలకు అధిక కేంద్ర సహాయం అందుబాటులో ఉంటుంది.

కాంపోనెంట్ C: వ్యక్తిగత పంపుల సోలరైజేషన్ (IPS)

  • గ్రిడ్ కనెక్షన్ ఉన్న వ్యవసాయ పంపులు కలిగిన రైతులకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.
  • పంపు సామర్థ్యం (కిలోవాట్లలో) కంటే రెట్టింపు సౌర విద్యుత్ సామర్థ్యానికి అనుమతి ఉంది.
  • రైతులు సౌర విద్యుత్‌ను సాగునీటి అవసరాలకు వాడుకోవచ్చు. మిగిలిన విద్యుత్‌ను డిస్కామ్‌లకు అమ్ముకోవచ్చు.
  • కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఆర్థిక సహాయం వల్ల రైతు పెట్టుబడి భారం తగ్గుతుంది.

కాంపోనెంట్ C: ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్ (FLS)

వ్యక్తిగత పంపులకు సౌర విద్యుత్ అందించే బదులు, రాష్ట్రం మొత్తం ఒక వ్యవసాయ ఫీడర్‌ను సోలరైజ్ (సౌర శక్తికి అనుసంధానం) చేయవచ్చు.

ఈ విధానంలో ఒకే ఫీడర్‌కు కనెక్ట్ చేసిన అనేక వ్యవసాయ కనెక్షన్‌లకు ఒకేసారి సౌర విద్యుత్తు సరఫరా అవుతుంది.

ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్ అంటే ఏమిటి?

వ్యవసాయ ఫీడర్ అనేది ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలోని పలు వ్యవసాయ వినియోగదారులకు (ప్రధానంగా నీటి పంపులకు) విద్యుత్తు సరఫరా చేసే పవర్ లైన్.

ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్ కింద:

  • ఎంచుకున్న ఫీడర్ సమీపంలో ఒక సోలార్ ప్లాంట్ ఏర్పాటు చేస్తారు.
  • ఫీడర్ వ్యవసాయ లోడ్ (Agricultural load) ఆధారంగా దాని సామర్థ్యాన్ని డిజైన్ చేస్తారు.
  • పగటిపూట కనెక్ట్ చేసిన పంపులకు ఈ సోలార్ పవర్ సరఫరా అవుతుంది.
  • రైతులు ఉచితంగా లేదా రాష్ట్రం నిర్ణయించిన టారిఫ్ (ధర) కి పవర్‌ను పొందుతారు.

సోలార్ ప్లాంట్లను రెండు పద్ధతుల్లో అభివృద్ధి చేయవచ్చు:

  • క్యాపెక్స్ (CAPEX) మోడ్: విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థ లేదా ప్రభుత్వం మూలధన వ్యయాన్ని (పెట్టుబడిని) భరిస్తుంది. ప్రాజెక్ట్ యాజమాన్యం వారిదే.
  • రెస్కో (RESCO) మోడ్: పునరుత్పాదక ఇంధన సేవా సంస్థ ప్లాంట్‌ను అభివృద్ధి చేసి నిర్వహిస్తుంది. అలాగే దీర్ఘకాలిక ఒప్పందం కింద విద్యుత్‌ను సరఫరా చేస్తుంది.

దీనిలో ప్రాజెక్ట్ సాధారణ వ్యవధి 25 సంవత్సరాలు.

అర్హత కలిగిన ప్రాజెక్టులకు ప్రాజెక్ట్ ఖర్చులో 30% వరకు సెంట్రల్ ఫైనాన్షియల్ అసిస్టెన్స్ (CFA) అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇది మెగావాట్‌కు గరిష్టంగా ₹1.05 కోట్ల పరిమితికి లోబడి ఉంటుంది.

నిర్దిష్ట ఈశాన్య, హిమాలయ మరియు ద్వీప ప్రాంతాలు అధిక సహాయం పొందుతాయి.

వ్యవసాయ ఫీడర్‌లు వేరుగా లేని చోట, నాబార్డ్ (NABARD), పవర్ ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ లేదా రూరల్ ఎలక్ట్రిఫికేషన్ కార్పొరేషన్ నుండి ఫీడర్ విభజన కోసం రుణాలు పొందవచ్చు. రివాంప్డ్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సెక్టార్ స్కీమ్ (Revamped Distribution Sector Scheme) కింద కూడా సహాయం అందుబాటులో ఉండవచ్చు.

ముగింపు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఫీడర్-స్థాయి సోలరైజేషన్ కార్యక్రమం పర్యావరణ అనుకూల (క్లీన్ ఎనర్జీ) విద్యుదుత్పత్తిని పెంచుతూనే, రైతులకు పగటిపూట నమ్మకమైన విద్యుత్తును అందిస్తుంది. అయితే, సౌర విద్యుత్తు అటు వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను (ఉత్పత్తిని), ఇటు పర్యావరణ స్థిరత్వాన్ని బలోపేతం చేయాలంటే.. సమర్థవంతమైన అమలు, భూగర్భ జలాల నిర్వహణ మరియు ఆర్థిక క్రమశిక్షణ అత్యంత అవసరం.

కేర్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్న (CARE MCQ)

ప్రశ్న. పీఎం-కుసుమ్ (PM-KUSUM) కి సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

  1. కాంపోనెంట్ A వికేంద్రీకృత గ్రిడ్-అనుసంధాన పునరుత్పాదక-విద్యుత్ ప్లాంట్లకు మద్దతు ఇస్తుంది.
  2. కాంపోనెంట్ B విద్యుత్ గ్రిడ్ లేని ప్రాంతాలలో స్వతంత్ర (Standalone) సౌర వ్యవసాయ పంపులకు మద్దతు ఇస్తుంది.
  3. కాంపోనెంట్ C లో వ్యక్తిగత పంపుల సోలరైజేషన్ మరియు ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్ రెండూ ఉన్నాయి.

పైన ఇచ్చిన వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?

(a) 1, 2 మాత్రమే

(b) 2, 3 మాత్రమే

(c) 1, 3 మాత్రమే

(d) 1, 2, 3

సమాధానం: (d) 1, 2, 3

వివరణ:

  • వాక్యం 1 సరైనది: కాంపోనెంట్ A గ్రిడ్‌తో అనుసంధానించబడిన వికేంద్రీకృత పునరుత్పాదక ఇంధన ప్లాంట్లకు మద్దతు ఇస్తుంది.
  • వాక్యం 2 సరైనది: కాంపోనెంట్ B విద్యుత్ గ్రిడ్ లేని ప్రాంతాలలో స్వతంత్ర సౌర పంపులను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.
  • వాక్యం 3 సరైనది: కాంపోనెంట్ C గ్రిడ్-అనుసంధాన వ్యక్తిగత పంపుల సోలరైజేషన్, వ్యవసాయ ఫీడర్ల సోలరైజేషన్.. రెండింటినీ కవర్ చేస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్ అంటే ఏమిటి?

ఒక నిర్దిష్ట ఫీడర్‌కు కనెక్ట్ చేసిన అన్ని వ్యవసాయ పంపులకు ఒకేసారి విద్యుత్తును సరఫరా చేయడానికి ఒక సోలార్ పవర్ ప్లాంట్‌ను ఏర్పాటు చేయడం.

2. ఇది పీఎం-కుసుమ్ లోని ఏ భాగం కింద కవర్ అవుతుంది?

ఇది కాంపోనెంట్ C (ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్) కిందకు వస్తుంది.

3. వ్యక్తిగత పంపుల సోలరైజేషన్‌కు దీనికి తేడా ఏమిటి?

వ్యక్తిగత పంపుల సోలరైజేషన్‌లో, ఒక నిర్దిష్ట రైతు గ్రిడ్-అనుసంధాన పంపు కోసం సోలార్ ప్యానెల్స్‌ను ఏర్పాటు చేస్తారు. ఫీడర్-లెవల్ సోలరైజేషన్‌లో, అనేక పంపులకు కలిపి ఒకేసారి సౌర విద్యుత్తు సరఫరా అవుతుంది.

4. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎంత సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేస్తోంది?

ఆంధ్రప్రదేశ్ 228 సోలార్ ప్లాంట్ల ద్వారా 1,162.80 MW సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేస్తోంది.

5. CAPEX, RESCO మోడ్‌ల మధ్య తేడా ఏమిటి?

క్యాపెక్స్ (CAPEX) లో, ప్లాంట్ నిర్మాణానికి నిధులు సమకూర్చిన తర్వాత యుటిలిటీ సంస్థ (విద్యుత్ సంస్థ) ప్లాంట్ యజమాని అవుతుంది. రెస్కో (RESCO) లో ఒక ప్రైవేట్ సర్వీస్ కంపెనీ ప్లాంట్‌ను నిర్మిస్తుంది. అలాగే దీర్ఘకాలిక ఒప్పందం కింద దానిని నిర్వహిస్తుంది.

6. ఫీడర్ సోలరైజేషన్ వల్ల రైతులకు ఎలాంటి ప్రయోజనం చేకూరుతుంది?

ఇది సాగునీటి కోసం పగటిపూట నిరంతర విద్యుత్‌ను ఇస్తుంది. రాత్రిపూట విద్యుత్ కోసం, అలాగే డీజిల్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది

మూలం: ది హిందూ

Enroll Now for Unlimited UPSC Utsav

Start Date

22/03/2026

Timings

08 AM – 4 PM

    Scroll to Top