ప్రతిపాదిత పురుగుమందుల బిల్లుపై ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన పారిశ్రామిక సంఘం (Industry Body Flags Concern Over Proposed Pesticides Bill)

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది? (Why in News?)

• ప్రతిపాదిత పురుగుమందుల నిర్వహణ ముసాయిదా బిల్లును (Draft Pesticides Management Bill) పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు, అందులో కొన్ని నిర్దిష్టమైన మార్పులు చేయాలని కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖను క్రాప్‌లైఫ్ ఇండియా (CropLife India) కోరింది. (ఇది ప్రధాన పంట రక్షణ సంస్థలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే ఒక పారిశ్రామిక సంఘం).
• భారతదేశ పురుగుమందుల రంగంలో ఉన్న ఆవిష్కరణల అంతరాన్ని (Innovation gap) ప్రస్తుత ముసాయిదా సరైన రీతిలో పరిష్కరించడం లేదని పరిశ్రమ వాదిస్తోంది. ఇది మరింత సురక్షితమైన, ప్రభావవంతమైన పంట రక్షణ సాంకేతికతలు రైతులకు వేగంగా చేరకుండా జాప్యం చేస్తుందని చెబుతోంది.
• రాబోయే పార్లమెంటు సమావేశాల్లో సవరించిన విత్తనాలు, పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లును (Amended Seeds and Pesticide Management Bill) ప్రవేశపెడతామని కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ప్రకటించారు.

పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లు అంటే ఏమిటి? (What is the Pesticides Management Bill?)

• ప్రస్తుతం భారతదేశంలో పురుగుమందులను నియంత్రిస్తున్న కీటకనాశనుల చట్టం, 1968 (Insecticides Act, 1968), కీటకనాశనుల నిబంధనలు, 1971 స్థానంలో ఈ పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లు, 2025 ని తీసుకురావాలని ప్రతిపాదించారు.
• పురుగుమందుల తయారీ నుంచి పారవేయడం (Disposal) వరకు అంతా నియంత్రించడానికి ఒక ఆధునిక చట్టపరమైన చట్రాన్ని (Modern legal framework) సృష్టించడమే దీని ఉద్దేశం. నకిలీ పురుగుమందులు (Fake pesticides), బలహీనమైన పర్యవేక్షణ, డిజిటల్ ట్రేసబిలిటీ (Digital traceability) లేకపోవడం లాంటి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి దీనిని తెస్తున్నారు.
• పురుగుమందుల తయారీ (Manufacture), దిగుమతి, ఎగుమతి, రవాణా, నిల్వ (Storage), విక్రయం (Sale), పంపిణీ (Distribution), వినియోగం, పారవేయడాన్ని ఈ బిల్లు నియంత్రిస్తుంది.
• చట్టం కింద రిజిస్టర్ చేసుకోకుండా ఏ పురుగుమందును తయారు చేయకూడదు, దిగుమతి చేసుకోకూడదు, విక్రయించకూడదు అని ఇది నిర్దేశిస్తుంది.
• ఇందుకోసం, అత్యున్నత శాస్త్రీయ, సలహా సంస్థగా (Apex scientific and advisory body) వ్యవహరించడానికి సెంట్రల్ పెస్టిసైడ్స్ బోర్డును ఏర్పాటు చేస్తుంది. అలాగే పురుగుమందుల రిజిస్ట్రేషన్ (Registration), సమీక్ష (Review), సస్పెన్షన్, రద్దు (Cancellation) బాధ్యతలను చూసుకోవడానికి ఒక రిజిస్ట్రేషన్ కమిటీని (Registration Committee) నియమిస్తుంది.

ప్రస్తుత చట్టాన్ని ఎందుకు మార్చాలి? (Why the Existing Law Needs Replacement)

• 1968 నాటి కీటకనాశనుల చట్టాన్ని రూపొందించినప్పుడు భారతదేశ వ్యవసాయ, సాంకేతిక పరిస్థితులు చాలా భిన్నంగా ఉన్నాయి.
• ఇది ప్రధానంగా కీటకనాశనులను (Insecticides) నియంత్రించడంపైనే ఎక్కువ దృష్టి పెట్టింది. ఆధునిక పంట రక్షణ రసాయనాలు, కొత్త తెగుళ్ల ముప్పు, డిజిటల్ ట్రేసబిలిటీ లేదా పర్యావరణ సంబంధిత ఆందోళనలను ఇది పూర్తిగా పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు.
• వాతావరణ మార్పులు (Climate change), తెగుళ్లు మందులను తట్టుకునే శక్తిని (Pest resistance) పెంచుకోవడం, మారుతున్న పంట విధానాలు (Cropping patterns), ఎగుమతులకు సంబంధించిన ఆహార భద్రతా ప్రమాణాల వల్ల నేటి వ్యవసాయం మరింత సంక్లిష్టంగా మారింది. ఈ కొత్త పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి పాత చట్టం సరిపోదు.
• నేటి రైతులకు తక్కువ మోతాదులో (Lower-dose), కచ్చితంగా పనిచేసే, పర్యావరణపరంగా మరింత సురక్షితమైన కొత్త మందులు వేగంగా అవసరం.
• అందువల్ల, వ్యవసాయ ఉత్పాదకత (Agricultural productivity), సుస్థిర వ్యవసాయం (Sustainable farming) రెండింటి కోసం 1968 నాటి చట్టాన్ని మార్చడం అత్యంత ఆవశ్యకం.

ముసాయిదా బిల్లుపై పారిశ్రామిక వర్గాల ఆందోళనలు (Industry Concerns)

• ప్రతిపాదిత బిల్లు ఒక సానుకూల సంస్కరణే (Positive reform) అయినప్పటికీ, ప్రస్తుత ముసాయిదాలో ఆవిష్కరణలను (Innovation) నిరుత్సాహపరిచే ప్రధాన విధానపరమైన లోపాలు ఉన్నాయని క్రాప్‌లైఫ్ ఇండియా (CropLife India) పేర్కొంది.
• భారతదేశంలో కొత్త పంట రక్షణ సాంకేతికతలు (Crop protection technologies) మార్కెట్లోకి రావడానికి చాలా సమయం పడుతోందని పరిశ్రమ వాదిస్తోంది. దీనివల్ల తీవ్రమైన ఆవిష్కరణల అంతరం (Innovation lag) ఏర్పడుతోంది. ఫలితంగా రైతులు తక్కువ సామర్థ్యం ఉన్న, ఎక్కువ హాని కలిగించే పాత పురుగుమందులనే ఎక్కువగా వాడాల్సి వస్తోంది.
• పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించే స్పష్టమైన వ్యవస్థ లేకపోవడం వల్ల కంపెనీలు భారతదేశంలో అత్యాధునిక మందులను (Advanced molecules) త్వరగా ప్రవేశపెట్టడానికి ఆసక్తి చూపడం లేదు.

దీని వల్ల కింది అంశాలపై ప్రభావం పడుతోంది:

• తెగుళ్ల నిరోధక నిర్వహణ (Pest resistance management)
• ఎగుమతుల కోసం రసాయన అవశేషాల నియంత్రణ (Residue control for exports)
• పర్యావరణ సుస్థిరత (Environmental sustainability)
• రైతుల ఉత్పాదకత
• దీర్ఘకాలిక పంట రక్షణ (Long-term crop resilience)

అందుకే, మరింత స్పష్టమైన, నిర్ణీత కాలవ్యవధితో కూడిన (Time-bound) నియంత్రణ వ్యవస్థ కావాలని పరిశ్రమ డిమాండ్ చేస్తోంది.

నియంత్రణ డేటా రక్షణ (PRD) చర్చ (Protection of Regulatory Data Debate)

క్రాప్‌లైఫ్ ఇండియా లేవనెత్తిన అత్యంత ముఖ్యమైన సమస్య ‘నియంత్రణ డేటా రక్షణ’ (Protection of Regulatory Data – PRD). దీనినే డేటా ఎక్స్‌క్లూజివిటీ (Data Exclusivity) అని కూడా అంటారు.

• ఒక కంపెనీ ఒక కొత్త పురుగుమందు మోలిక్యూల్‌ను అభివృద్ధి చేసినప్పుడు, దాని భద్రతా అధ్యయనాలు (Safety studies), టాక్సిసిటీ టెస్టింగ్, ఫీల్డ్ ట్రయల్స్, పర్యావరణ ప్రభావ అంచనాల (Environmental impact assessments) కోసం భారీగా డబ్బు ఖర్చు చేస్తుంది. మార్కెట్ అనుమతి కోసం ఈ డేటాను కంపెనీ రెగ్యులేటర్‌కు సమర్పిస్తుంది.
• PRD రక్షణ ఉంటే.. ఇతర పోటీదారులు అదే ప్రొడక్ట్ జనరిక్ వెర్షన్లకు (Generic versions) అనుమతి పొందడానికి వెంటనే అదే డేటాను వాడుకోవడానికి వీలుపడదు. ఈ రక్షణ కొంత కాలం పాటు ఉంటుంది.
• తొలి రిజిస్ట్రేషన్ తేదీ నుంచి ఐదేళ్ల పాటు PRD రక్షణ ఇవ్వాలని పరిశ్రమ ప్రతిపాదించింది. దీనివల్ల కొత్త మందులు కనిపెట్టిన వారికి తాత్కాలిక రక్షణ (Temporary protection) లభిస్తుంది. అదే సమయంలో ఆ తర్వాత ఇతర కంపెనీలకు కూడా అవకాశం ఉంటుంది.
• PRD రక్షణ లేకపోతే, తాము కష్టపడి సంపాదించిన పరిశోధన డేటాను ఎలాంటి పెట్టుబడి లేకుండానే ఇతర పోటీదారులు వాడుకుంటారని, దాని ద్వారా వారు ఉచితంగా లాభపడతారని (Free-riding) కంపెనీలు భయపడుతున్నాయి. ఇది ఆవిష్కరణలను నిరుత్సాహపరుస్తుంది.

PRD వర్సెస్ పేటెంట్: ముఖ్యమైన తేడా (PRD vs Patent: Important Difference)

• పేటెంట్ (Patent) అనేది రసాయన సమ్మేళనం లేదా తయారీ ప్రక్రియ లాంటి అసలు ఆవిష్కరణను (Invention itself) రక్షిస్తుంది. ఇది సాధారణంగా 20 సంవత్సరాల పాటు ఉంటుంది.
• నియంత్రణ డేటా రక్షణ (PRD) అనేది అసలు ఆవిష్కరణను కాకుండా.. అనుమతి పొందడానికి సమర్పించిన టెస్ట్ డేటాను (Test data) మాత్రమే రక్షిస్తుంది. ఇది ఆయా దేశాలను బట్టి సాధారణంగా 5-10 సంవత్సరాల పాటు ఉంటుంది.
• ఒకవేళ పేటెంట్ గడువు ముగిసినప్పటికీ, PRD వల్ల మార్కెట్లో కొంతకాలం పాటు ఎక్స్‌క్లూజివిటీ లభించే అవకాశం ఉంటుంది. ఎందుకంటే, కొత్త మందు కనిపెట్టిన కంపెనీ సమర్పించిన భద్రత, సమర్థత డేటా (Safety and efficacy data) ఆధారంగా అనుమతి పొందడానికి ఇతర పోటీదారులకు అవకాశం ఉండదు.
• కాబట్టి, ముఖ్యంగా ఫార్మాస్యూటికల్స్, ఆగ్రోకెమికల్స్ (Agrochemicals) రంగంలో ఆవిష్కరణలను రక్షించే రెండవ పొరగా (Second layer) PRD పనిచేస్తుంది.

కొత్త పంట రక్షణ సాంకేతికతలు వేగంగా అందుబాటులోకి రావడం ఎందుకు ముఖ్యం?

ఆధునిక పంట రక్షణ సాంకేతికతలు పాత పురుగుమందుల కంటే చాలా అధునాతనమైనవి. అవి తరచుగా ఇలా ఉంటాయి:

• తక్కువ మోతాదు (Lower-dose)
• ఎక్కువ కచ్చితత్వం (More targeted)
• మేలు చేసే కీటకాలకు సురక్షితమైనవి
• నేల, నీటికి తక్కువ హానికరం
• ఎగుమతులకు సంబంధించిన రసాయన అవశేషాల నిబంధనల (Export residue compliance) విషయంలో మెరుగైనవి
• మందులను తట్టుకునే శక్తి ఉన్న తెగుళ్లపై (Resistant pests) మరింత సమర్థవంతమైనవి

ఈ సాంకేతికతలు ఆలస్యంగా అందుబాటులోకి వస్తే, భారతీయ రైతులు పనికిరాని పాత రసాయనాలనే అధికంగా వాడాల్సి వస్తుంది. దీనివల్ల ఉత్పత్తి ఖర్చులు పెరగడంతో పాటు తెగుళ్లలో నిరోధకత (Pest resistance) పెరుగుతుంది.

పండ్లు, కూరగాయలు, పత్తి లాంటి అధిక విలువైన పంటలు, ఎగుమతి ఆధారిత వ్యవసాయంలో (Export-oriented agriculture) అంతర్జాతీయ అవశేషాల ప్రమాణాలు (Residue standards) కఠినంగా ఉంటాయి కాబట్టి ఈ కొత్త సాంకేతికతలు మరింత ముఖ్యం.

కొత్త పరిష్కారాలు వేగంగా అందుబాటులోకి రావడం వల్ల ఉత్పాదకత, పోటీతత్వం (Competitiveness) మెరుగుపడతాయి.

ముసాయిదా పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లులోని ప్రధాన లక్షణాలు

• శాస్త్రీయ సలహాలు, విధానపరమైన మార్గదర్శకత్వం (Policy guidance) అందించడానికి సెంట్రల్ పెస్టిసైడ్స్ బోర్డును ఏర్పాటు చేయాలని బిల్లు ప్రతిపాదిస్తుంది.
• పురుగుమందుల రిజిస్ట్రేషన్లను ఆమోదించడానికి, నిలిపివేయడానికి లేదా రద్దు చేయడానికి ఒక రిజిస్ట్రేషన్ కమిటీ (Registration Committee) కార్యనిర్వాహక సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది.
• పర్యవేక్షణను మెరుగుపరచడానికి, నకిలీ పురుగుమందుల విక్రయాలను తగ్గించడానికి డిజిటల్ లైసెన్సింగ్ (Digital licensing), ఒక జాతీయ రిజిస్ట్రీని (National registry) బిల్లు ప్రతిపాదిస్తుంది.
• అనుమతుల జాప్యాన్ని తగ్గించడానికి, రిజిస్ట్రేషన్ నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి సుమారు 12 నుంచి 18 నెలల నిర్దిష్ట కాలవ్యవధిని (Specific timelines) ప్రతిపాదించారు.
• రిజిస్టర్ కాని, నకిలీ (Spurious) పురుగుమందులను తయారు చేసినా లేదా విక్రయించినా కఠినమైన జరిమానాలు విధించేలా బిల్లులో నిబంధనలు ఉన్నాయి.
• లేబులింగ్ (Labeling), ప్యాకేజింగ్, రక్షణ పరికరాలు (Protective equipment), కార్మికుల శిక్షణకు (Worker training) సంబంధించిన భద్రతా ప్రమాణాలను (Safety standards) ఇది మెరుగుపరుస్తుంది.
• పురుగుమందుల సరఫరా వ్యవస్థ అంతటా జవాబుదారీతనాన్ని (Accountability) మెరుగుపరచడం ఈ నిబంధనల లక్ష్యం.

భారతదేశ పురుగుమందుల నియంత్రణలో ఉన్న సవాళ్లు (Challenges in India’s Pesticide Regulation)

• భారతదేశం పురుగుమందుల పరిపాలనలో (Pesticide governance) బహుళ సమస్యలను ఎదుర్కొంటోంది.
• నకిలీ (Spurious), కల్తీ పురుగుమందులు ఇప్పటికీ ఒక ప్రధాన సమస్యగా ఉన్నాయి. ఇవి రైతులను, పంట ఉత్పాదకతను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తున్నాయి.
• నియంత్రణ అనుమతులు (Regulatory approvals) తరచుగా నెమ్మదిగా, అంచనాలకు అందకుండా ఉంటాయి. ఇది ఆవిష్కరణలను నిరుత్సాహపరుస్తుంది, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని తగ్గిస్తుంది.
• పురుగుమందుల సురక్షిత వినియోగం, మోతాదు, రక్షణ పరికరాల వాడకంపై రైతుల్లో అవగాహన తక్కువగా ఉంది. దీనివల్ల ఆరోగ్యపరమైన ముప్పు (Health risks) ఏర్పడుతోంది.
• రసాయన పురుగుమందుల అతివాడకం (Overuse) వల్ల నేల సారం తగ్గడం (Soil degradation), నీరు కలుషితం కావడం (Water contamination), జీవవైవిధ్యం (Biodiversity) కోల్పోవడం లాంటి పర్యావరణ సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి.
• ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం, రైతులకు అందుబాటు ధరలో మందులు లభించేలా చేయడం మధ్య సమతుల్యత సాధించడం (Balancing) ఒక ప్రధాన విధానపరమైన సవాలుగా ఉంది. ఎక్స్‌క్లూజివిటీ ఎక్కువగా ఉంటే ధరలు పెరుగుతాయి. మరీ తక్కువ రక్షణ ఉంటే కొత్త సాంకేతికతలు రాకుండా పోతాయి.

ముందున్న మార్గం (Way Forward)

• రైతుల ప్రయోజనాలను (Farmer interests), అలాగే ఆవిష్కరణల ప్రోత్సాహకాలను (Innovation incentives) రక్షించే ఒక సమతుల్యమైన పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లు భారతదేశానికి అవసరం.
• ఒక నిర్దిష్ట కాలవ్యవధితో కూడిన పరిమిత PRD రక్షణ చట్రాన్ని పరిశీలించాలి. అప్పుడే కంపెనీలు సురక్షితమైన సాంకేతికతలను తీసుకురావడానికి ముందుకొస్తాయి. అదే సమయంలో ఎక్స్‌క్లూజివిటీ వ్యవధి ముగిసిన తర్వాత పోటీ కూడా (Competition) ఉండేలా చూసుకోవాలి.
• ఆధునిక పంట రక్షణ పరిష్కారాలు వేగంగా అందుబాటులోకి రావాలంటే.. నియంత్రణ అనుమతులు మరింత వేగంగా, పారదర్శకంగా, శాస్త్రీయంగా (Science-based) జరగాలి.
• పురుగుమందుల వాడకం అతిగా కాకుండా సమర్థవంతంగా, పర్యావరణపరంగా సుస్థిరంగా ఉండాలంటే సమగ్ర తెగుళ్ల నిర్వహణను (Integrated Pest Management – IPM) ప్రోత్సహించాలి.
• సురక్షితమైన పురుగుమందుల వాడకం, రక్షణ పరికరాలు, నిరోధక నిర్వహణపై (Resistance management) విస్తరణ వ్యవస్థల ద్వారా రైతుల్లో అవగాహన పెంచాలి.
• అంతిమంగా రాబోయే చట్టం పర్యావరణ, ఆరోగ్య భద్రతలకు (Environmental and health safeguards) విఘాతం కలగకుండా వ్యవసాయ ఉత్పాదకతకు మద్దతు ఇవ్వాలి.

ముగింపు (Conclusion)

పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లుపై జరుగుతున్న చర్చ కేవలం పారిశ్రామిక ప్రయోజనాలకు (Industry interests) సంబంధించినది మాత్రమే కాదు – ఇది భారతీయ వ్యవసాయ భవిష్యత్తుకు సంబంధించినది. రైతులకు సురక్షితమైన, మరింత ప్రభావవంతమైన సాంకేతికతలు అవసరం. కానీ, దీనిని అందుబాటు ధరలు, ప్రజారోగ్యం, పర్యావరణ సుస్థిరతతో సమతుల్యం చేయాలి.

కాలం చెల్లిన (Outdated) కీటకనాశనుల చట్టం, 1968 స్థానంలో ఒక ఆధునిక చట్టం రావడం తప్పనిసరి. కానీ ఆవిష్కరణలను, నియంత్రణను ఇది ఎంత అద్భుతంగా సమతుల్యం చేస్తుందనే దానిపైనే దీని విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒకవేళ సరిగ్గా రూపొందిస్తే, ఈ బిల్లు దేశంలో ఆహార భద్రత, ఎగుమతుల పోటీతత్వం, సుస్థిర వ్యవసాయ వృద్ధిని బలోపేతం చేయగలదు.