రాష్ట్రపతి పద్మ పురస్కారాలు 2026 ను ప్రదానం చేశారు

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది? (Why in News?)

భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగిన మొదటి పౌర పురస్కారాల ప్రదానోత్సవంలో (Civil Investiture Ceremony-I) 2026 పద్మ పురస్కారాలను అందజేశారు. పద్మవిభూషణ్, పద్మభూషణ్, పద్మశ్రీ విభాగాల్లో ఆమె ఈ పురస్కారాలను ప్రదానం చేశారు.

2026 సంవత్సరానికి గాను రాష్ట్రపతి మొత్తం 131 పద్మ పురస్కారాలకు ఆమోదం తెలిపారు. వీటిలో 5 పద్మవిభూషణ్, 13 పద్మభూషణ్, 113 పద్మశ్రీ పురస్కారాలు ఉన్నాయి. ఈ జాబితాలో 19 మంది మహిళలు, 6 మంది విదేశీయులు/ఎన్ఆర్ఐలు/పీఐఓలు/ఓసీఐలు (Foreigners/NRI/PIO/OCI), 16 మంది మరణానంతర పురస్కార గ్రహీతలు (Posthumous awardees) ఉన్నారు.

పద్మ పురస్కారాలు అంటే ఏమిటి? (What are Padma Awards?)

భారతదేశంలోని అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలలో పద్మ పురస్కారాలు ఒకటి. ప్రభుత్వం వీటిని మూడు విభాగాల్లో ప్రదానం చేస్తుంది:

కళలు, సామాజిక సేవ, ప్రజా వ్యవహారాలు (Public affairs), సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్, వాణిజ్యం-పరిశ్రమలు, వైద్యం, సాహిత్యం-విద్య, క్రీడలు, సివిల్ సర్వీస్ లాంటి పలు రంగాల్లో విశేష కృషి చేసిన వారికి ప్రభుత్వం ఈ పురస్కారాలను ఇస్తుంది.

రాజ్యాంగబద్ధమైన స్థానం, సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయం (Constitutional Position and Supreme Court View)

• భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 18(1) (Article 18(1)) పౌరులకు బిరుదులు (Titles) ఇవ్వడాన్ని నిషేధిస్తుంది.
• అయితే కింది వాటికి మాత్రమే మినహాయింపు ఉంటుంది:
  • సైనికపరమైన గుర్తింపులు (Military distinctions)
  • విద్యాపరమైన గుర్తింపులు (Academic distinctions)
• భారతరత్న, పద్మ పురస్కారాలు ఆర్టికల్ 18 ని ఉల్లంఘిస్తున్నాయా అనే ప్రశ్న గతంలో తలెత్తింది.
• దీనిపై బాలాజీ రాఘవన్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1996) కేసులో సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది. జాతీయ పురస్కారాలు బిరుదులు కావని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.
• ఈ పురస్కారాలు కేవలం ప్రతిభ, ప్రజా సేవకు ఇచ్చే గుర్తింపు మాత్రమేనని కోర్టు వివరించింది.
• పురస్కార గ్రహీతలు తమ పేరుకు ముందు లేదా వెనుక భారతరత్న లేదా పద్మ పురస్కారాల పేర్లను చేర్చుకోకూడదు.
• కాబట్టి, పద్మ పురస్కారాలను వ్యక్తిగత బిరుదుల్లాగా ఉపయోగించనంత కాలం అవి ఆర్టికల్ 18 ని ఉల్లంఘించవు.
• అందువల్ల, పద్మ పురస్కారాలు జాతీయ గౌరవాలు (National honours) మాత్రమే. అవి రాజ్యాంగపరమైన బిరుదులు (Constitutional titles) కావు.

“ప్రజల పద్మ” గా పరిణామం (Evolution into “People’s Padma”)

ఇటీవల కాలంలో ప్రభుత్వం పద్మ పురస్కారాలను “ప్రజల పద్మ” (People’s Padma) గా ప్రచారం చేస్తోంది. తెరవెనుక ఉండి సేవ చేసే నాయకులు (Unsung heroes), క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తలు, సంప్రదాయ కళాకారులు, సంఘ సంస్కర్తలు, వైద్యులు, ఉపాధ్యాయులు, రైతులు, పర్యావరణ కార్యకర్తలు, కమ్యూనిటీ నాయకులకు ప్రభుత్వం ఈ పురస్కారాల ద్వారా గుర్తింపునిస్తోంది.

జాతి, వృత్తి, హోదా లేదా లింగ భేదం లేకుండా వ్యక్తులందరూ ఈ పురస్కారాలకు అర్హులే. అయితే, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో (PSUs) పనిచేసే వారితో సహా సాధారణ ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు వీటికి అర్హులు కారు. కానీ వైద్యులు, శాస్త్రవేత్తలకు మాత్రం ఇందులో మినహాయింపు ఉంది.

పద్మ పురస్కారాలు 2026 (Padma Awards 2026)

పద్మవిభూషణ్ 2026 (Padma Vibhushan 2026)

పద్మభూషణ్ 2026 (Padma Bhushan 2026)

పద్మశ్రీ 2026 (Padma Shri 2026)

గమనిక: పురస్కారాన్ని ఇద్దరికి కలిపి (Duo) ఇచ్చినప్పటికీ, దానిని ఒకే పురస్కారంగా లెక్కిస్తారు. పై జాబితా పీఐబీ/హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన అధికారిక పద్మ పురస్కారాలు 2026 జాబితా ఆధారంగా రూపొందించారు.

విదేశీ పురస్కార గ్రహీతలు (Foreign Awardees)

జార్జియా

• పురస్కార గ్రహీత: శ్రీ వ్లాదిమర్ మేస్త్విరిష్విలి
• రంగం: క్రీడలు
• గమనిక: మరణానంతరం ప్రదానం చేశారు

జర్మనీ

• పురస్కార గ్రహీత: ప్రొఫెసర్ (డాక్టర్) లార్స్-క్రిస్టియన్ కోచ్
• రంగం: కళలు

రష్యా

• పురస్కార గ్రహీత: శ్రీమతి లియుడ్మిలా విక్టరోవ్నా ఖోఖ్లోవా
• రంగం: సాహిత్యం, విద్య

అమెరికా

• పురస్కార గ్రహీత: శ్రీ ప్రతీక్ శర్మ
• రంగం: వైద్యం

ముగింపు

పద్మ పురస్కారాలు 2026 ప్రతిభ, ప్రజా సేవ, సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి (Cultural diversity) భారతదేశం ఇస్తున్న గుర్తింపును ప్రతిబింబిస్తాయి. కళలు, ప్రజా వ్యవహారాలు (Public affairs), వైద్యం, సాహిత్యం, సైన్స్, క్రీడలు, సామాజిక సేవ, ఇతర రంగాల్లో విశేష కృషి చేసిన వారు ఈ జాబితాలో ఉన్నారు.

ఈ పురస్కారాలు కేవలం గౌరవాలు మాత్రమే కాదు, జాతీయ సేవకు ఇవి ఆదర్శంగా నిలుస్తాయి. పారదర్శకత (Transparency), నిష్పాక్షికతతో పాటు ప్రముఖ వ్యక్తులు, అలాగే తెరవెనుక ఉండి సేవ చేసే నాయకులను (Unsung heroes) గుర్తించడంపైనే ఈ పురస్కారాల విలువ ఆధారపడి ఉంటుంది.