var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
మెయిన్స్: సముద్రం-వాతావరణ పరస్పర చర్య (Ocean-Atmosphere Interaction), సముద్ర ఉత్పాదకత (Marine Productivity), ఉపగ్రహ ఆధారిత వాతావరణ పర్యవేక్షణ (Satellite-Based Climate Monitoring), పర్యావరణ వ్యవస్థ పటిష్టత (Ecosystem Resilience).
వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
ఉష్ణమండల పసిఫిక్ (Tropical Pacific) ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న ఎల్ నినో కారణంగా సముద్రపు గాలులు, ఉపరితల క్లోరోఫిల్‌లో వస్తున్న మార్పులను భారతదేశానికి చెందిన ఈఓఎస్-06/ఓషన్‌శాట్-3 ఉపగ్రహం గుర్తించింది.
ఇస్రోకు (ISRO) చెందిన జాతీయ రిమోట్ సెన్సింగ్ కేంద్రం (National Remote Sensing Centre – NRSC) 2023-2026 మధ్య కాలంలో ఏప్రిల్, మే, జూన్ నెలలకు సంబంధించిన క్లోరోఫిల్, గాలుల పరిశీలనలను విశ్లేషించింది. సముద్రంలో జరిగే భౌతిక మార్పులకు, జీవసంబంధిత ప్రతిస్పందనలకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది సహాయపడింది.
ఉపగ్రహం ఏమి గుర్తించింది?
తక్కువ క్లోరోఫిల్-ఎ (Chlorophyll-a): తటస్థ ఎన్సో (Neutral ENSO) పరిస్థితులతో పోలిస్తే, 2026 జూన్‌లో సముద్ర ఉపరితలంపై దీని సాంద్రత గణనీయంగా తగ్గింది.
మారుతున్న గాలులు: వీచే తూర్పు గాలులు బలహీనపడ్డాయి. విశ్లేషించిన ప్రాంతంలో పశ్చిమ గాలులు (Westerly winds) తిరగబడటాన్ని శాస్త్రవేత్తలు గమనించారు.
తగ్గుతున్న ఉత్పాదక ప్రాంతం: 2026 ఏప్రిల్, జూన్ మధ్య కాలంలో అధిక క్లోరోఫిల్ ఉన్న ప్రాంతం పశ్చిమం వైపు నెమ్మదిగా కుంచించుకుపోయింది. ఈక్వటోరియల్ అప్‌వెల్లింగ్ (Equatorial upwelling) ద్వారా పోషకాల సరఫరా తగ్గిందని ఇది సూచిస్తోంది.
సముద్ర ఉత్పాదకతను ఎల్ నినో ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది?
ఎల్ నినోను అర్థం చేసుకోవడం
ఎల్ నినో అనేది ఎల్ నినో-సదరన్ ఆసిలేషన్ (ENSO) లోని వేడి దశ. ఇది ఉష్ణమండల పసిఫిక్ సముద్రానికి, వాతావరణానికి మధ్య పదేపదే జరిగే పరస్పర చర్య. మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ (Equatorial Pacific) ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల జలాలు అసాధారణంగా వేడెక్కడం ఇందులో ఉంటుంది. దీనితో పాటు వాతావరణ ప్రసరణలో (Atmospheric circulation) మార్పులు కూడా వస్తాయి.
సాధారణ పరిస్థితులు: గాలులు అప్‌వెల్లింగ్‌కు మద్దతు ఇస్తాయి
సాధారణ పరిస్థితులలో, తూర్పు వాణిజ్య గాలులు (Trade winds) వేడి ఉపరితల జలాలను పశ్చిమం వైపు నెట్టడానికి సహాయపడతాయి. ఈ గాలుల కదలిక కారణంగా భూమధ్యరేఖ దగ్గర ఉపరితల జలాలు విడిపోతాయి. అప్పుడు సముద్రం లోపలి నీరు పైకి రావడానికి వీలవుతుంది.
ఈ ప్రక్రియను అప్‌వెల్లింగ్ (Upwelling) అంటారు. ఇది చల్లటి, పోషకాలు అధికంగా ఉండే నీటిని ఉపరితలం పైకి తీసుకువస్తుంది. ఈ పోషకాలు ఫైటోప్లాంక్టన్ (Phytoplankton) పెరగడానికి సహాయపడతాయి. ఇవి కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photosynthesis) జరిపే సూక్ష్మ జీవులు. సముద్ర ఆహార జాలాలకు (Marine food webs) ఇవి ఆధారం.
ఎల్ నినో పరిస్థితులు: పోషకాల సరఫరా బలహీనపడుతుంది
ఎల్ నినో సమయంలో, వాణిజ్య గాలులు బలహీనపడతాయి. సముద్రపు పై పొరలలో మార్పులు వస్తాయి. దీనివల్ల ఉపరితలానికి పోషకాలు అధికంగా ఉండే నీటి సరఫరా తగ్గుతుంది.
దీని ఫలితంగా ఏర్పడే సంబంధం ఏమిటంటే: బలహీనమైన గాలులు, సముద్ర పరిస్థితులలో మార్పులు → తగ్గిన పోషకాల సరఫరా → తక్కువ ఫైటోప్లాంక్టన్ వృద్ధి → సముద్ర ఉత్పాదకత తగ్గే అవకాశం.
క్లోరోఫిల్-ఎ ఎందుకు ముఖ్యం?
క్లోరోఫిల్-ఎ అనేది కిరణజన్య సంయోగక్రియలో ఉపయోగించే ఒక వర్ణద్రవ్యం (Pigment). దీని సాంద్రత ఆధారంగా శాస్త్రవేత్తలు ఫైటోప్లాంక్టన్ ఎంత మొత్తంలో ఉందో అంచనా వేస్తారు.
అయితే, క్లోరోఫిల్ అనేది కేవలం ఒక సూచిక మాత్రమే. ఇది చేపల సంపదను లేదా సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థ మొత్తం ఆరోగ్యాన్ని నేరుగా కొలిచే సాధనం కాదు. దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి సముద్ర పరిస్థితుల గురించి అదనపు సమాచారం అవసరం.
ఈఓఎస్-06/ఓషన్‌శాట్-3 గురించి
ఈఓఎస్-06 (EOS-06) ను ఓషన్‌శాట్-3 అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది భారతదేశ మూడవ తరం ఓషన్‌శాట్ ఉపగ్రహం. శ్రీహరికోట నుండి నవంబర్ 26, 2022న పీఎస్‌ఎల్‌వీ-సీ54 (PSLV-C54) రాకెట్ ద్వారా దీనిని ప్రయోగించారు. దీనిని ధ్రువ సూర్య-సమకాలిక కక్ష్యలో (Polar sun-synchronous orbit) ప్రవేశపెట్టారు.
ఇందులోని పరికరాలు ఒకదానికొకటి పూరకమైన పరిశీలనలకు మద్దతు ఇస్తాయి:
ఓషన్ కలర్ మానిటర్-3 (OCM-3): ఇది సముద్రపు రంగును కొలుస్తుంది. దీని ద్వారా క్లోరోఫిల్‌ను, సముద్రానికి సంబంధించిన ఇతర అంశాలను అంచనా వేయవచ్చు.
క్యూ-బ్యాండ్ స్కాటెరోమీటర్ (SCAT-3): ఇది సముద్ర ఉపరితలంపై గాలుల వేగం, దిశ గురించి సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.
సీ సర్ఫేస్ టెంపరేచర్ మానిటర్ (SSTM): ఇది సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతను కొలుస్తుంది.
ఆర్గోస్ పేలోడ్ (ARGOS Payload): ఉపగ్రహ ఆధారిత డేటా సేకరణకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.
ప్రస్తుత ఎల్ నినో అధ్యయనం కోసం, శాస్త్రవేత్తలు ఓసీఎం-3 అందించిన క్లోరోఫిల్ అంచనాలను, స్కాటెరోమీటర్ గాలుల పరిశీలనలతో కలిపి విశ్లేషించారు.
ముగింపు
సముద్రంలో మారుతున్న గాలులకు, జీవసంబంధిత ప్రతిస్పందనలకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని ఉపగ్రహ పరిశీలనల ద్వారా ఎలా తెలుసుకోవచ్చో ఓషన్‌శాట్-3 నిరూపిస్తోంది. సముద్రపు రంగు, గాలి, ఉష్ణోగ్రత డేటాలను కలిపి విశ్లేషించడం వల్ల ఎల్ నినో, సముద్ర ఉత్పాదకత, వాతావరణ మార్పులను మరింత మెరుగ్గా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
కేర్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్న (CARE MCQ)
ప్రశ్న.ఈ క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
ఫైటోప్లాంక్టన్ వృద్ధికి సూచికగా క్లోరోఫిల్-ఎ సాంద్రతను ఉపయోగిస్తారు.
సముద్ర ఉపరితల గాలుల గురించి స్కాటెరోమీటర్ సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.
మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ఎల్ నినో సాధారణంగా పోషకాలు అధికంగా ఉండే అప్‌వెల్లింగ్‌ను బలోపేతం చేస్తుంది.
పైన ఇచ్చిన వాక్యాలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
(ఎ) 1, 2 మాత్రమే
(బి) 2, 3 మాత్రమే
(సి) 1, 3 మాత్రమే
(డి) 1, 2, 3
సమాధానం: (ఎ) 1, 2 మాత్రమే
వివరణ
ఒకటో వాక్యం సరైనది: క్లోరోఫిల్-ఎ అనేది కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే వర్ణద్రవ్యం. ఫైటోప్లాంక్టన్ ఎంత మొత్తంలో ఉందో అంచనా వేయడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
రెండో వాక్యం సరైనది: సముద్ర ఉపరితలంపై గాలుల వేగాన్ని, దిశను గుర్తించడానికి స్కాటెరోమీటర్ పరిశీలనలు సహాయపడతాయి.
మూడో వాక్యం సరైనది కాదు: బలహీనమైన అప్‌వెల్లింగ్, సముద్రపు పై పొరలలో మార్పుల వల్ల ఉపరితల జలాలకు పోషకాల సరఫరాను ఎల్ నినో సాధారణంగా తగ్గిస్తుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
ఓషన్‌శాట్-3 అంటే ఏమిటి?
ఇది ఈఓఎస్-06 (EOS-06). ఇది సముద్ర పరిశీలన కోసం భారతదేశం పంపిన ఉపగ్రహం.
ఈ నివేదికలో పేర్కొన్న విశ్లేషణను ఏ సంస్థ నిర్వహించింది?
ఇస్రోకు చెందిన జాతీయ రిమోట్ సెన్సింగ్ కేంద్రం (NRSC).
అప్‌వెల్లింగ్ అంటే ఏమిటి?
లోతులో ఉండే, పోషకాలు అధికంగా ఉండే నీరు సముద్ర ఉపరితలం పైకి రావడాన్ని అప్‌వెల్లింగ్ అంటారు.
శాస్త్రవేత్తలు క్లోరోఫిల్-ఎ ను ఎందుకు కొలుస్తారు?
ఫైటోప్లాంక్టన్ వృద్ధిని అంచనా వేయడానికి, సముద్ర జీవసంబంధ పరిస్థితులలో మార్పులను అంచనా వేయడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.
ఈ అధ్యయనంలో ఏ రెండు పరికరాల వివరాలను కలిపి విశ్లేషించారు?
ఓషన్ కలర్ మానిటర్-3, అలాగే ఈఓఎస్-06 స్కాటెరోమీటర్.
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnX":"Share on X","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.3.2","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"e_opt_in_v4":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"e_pro_collection_loop":true,"mega-menu":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"46ccc222c8","atomicFormsSendForm":"2025e81684"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":11367,"title":"%E0%B0%93%E0%B0%B7%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%B6%E0%B0%BE%E0%B0%9F%E0%B1%8D-3%3A%20%E0%B0%8E%E0%B0%B2%E0%B1%8D%20%E0%B0%A8%E0%B0%BF%E0%B0%A8%E0%B1%8B%20%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B5%E0%B0%82%E0%B0%A4%E0%B1%8B%20%E0%B0%B8%E0%B0%AE%E0%B1%81%E0%B0%A6%E0%B1%8D%E0%B0%B0%20%E0%B0%89%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%AA%E0%B0%BE%E0%B0%A6%E0%B0%95%E0%B0%A4%E0%B0%B2%E0%B1%8B%20%E0%B0%AE%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81%20%7CAPPSC%20%7C%20KPIAS%20Academy","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/oceansat-3-el-nino.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
var ekit_config = {"ajaxurl":"https://telugu.kpiasacademy.com/wp-admin/admin-ajax.php","nonce":"762c961a79","i18n":{"video_frame":"Video player","close":"Close","slider_prev":"Previous slide","slider_next":"Next slide","slider_first":"This is the first slide","slider_last":"This is the last slide","slider_bullet":"Go to slide {{index}}"}};
//# sourceURL=ekit-core-js-extra
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
