నంద్యాలలో క్యాచ్ ద రెయిన్ ప్రచారం: నీటి సంరక్షణ, నిల్వ సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నంద్యాల జిల్లా వ్యాప్తంగా 2026 జూలై 4 నుంచి ఆగస్టు 4 వరకు క్యాచ్ ద రెయిన్ (Catch the Rain) ప్రచారాన్ని అధికారులు అమలు చేస్తున్నారు. సాంప్రదాయ నీటి వనరుల పునరుద్ధరణ, ఫీడర్ ఛానల్స్‌లో పూడికతీత, చెరువుల వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ, అదనపు నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని సృష్టించడం ద్వారా ప్రతి బొట్టు వర్షపు నీటిని సంరక్షించాలని ఈ ప్రచారం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఈ ప్రచారం ఒక ముఖ్యమైన సూత్రాన్ని పాటిస్తుంది: “వర్షపు నీటిని, ఎక్కడ పడితే అక్కడ, ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు ఒడిసిపట్టండి (Catch the Rain, Where it Falls, When it Falls).”

నంద్యాలలో క్యాచ్ ద రెయిన్ ప్రచారం గురించి

• రుతుపవనాల సమయంలో (Monsoon season) వర్షపు నీటిని పట్టుకోవడం, నిల్వ చేయడం, భూగర్భ జలాలను పెంచడంపై నంద్యాలలో జరుగుతున్న ఈ ప్రచారం దృష్టి పెడుతుంది.
• వివిధ ప్రభుత్వ శాఖల సమన్వయం, స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యంతో అధికారులు దీనిని అమలు చేస్తున్నారు. వర్షపు నీరు వృథాగా పోకుండా చూడటమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ఆ నీటిని చెరువులు, కుంటలు, చెక్ డ్యామ్‌లు, ఇతర నిల్వ నిర్మాణాల్లోకి మళ్లించాలని అధికారులు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

ఈ ప్రచారం మూడు ప్రధాన ఆలోచనలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది:

1. వర్షపు నీటి సంరక్షణ

కురిసిన ప్రతి వర్షపు బొట్టును స్థానికంగా పట్టుకుని నిల్వ చేస్తారు.

2. సాంప్రదాయ నీటి వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ

నీటి లభ్యతను పెంచేందుకు సాంప్రదాయ చెరువులు, ఫీడర్ ఛానల్స్, స్థానిక నీటి వనరులను అధికారులు పునరుద్ధరిస్తున్నారు.

3. భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ (Groundwater Recharge)

భూగర్భ జలాలను పెంచేందుకు వ్యవసాయ కుంటలు (Farm ponds), చెక్ డ్యామ్‌లు, ఇంకుడు గుంటలను (Percolation tanks) బలోపేతం చేస్తున్నారు.

శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, ప్రజల భాగస్వామ్యం

శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, ప్రజల భాగస్వామ్యంతో కూడిన అమలు ఈ ప్రచారం ప్రధాన లక్షణం.

1. గ్రామ పంచాయతీల్లో ప్రణాళిక

నంద్యాల జిల్లాలోని మొత్తం 489 గ్రామ పంచాయతీల్లో అధికారులు శాస్త్రీయ ప్రణాళికను అమలు చేస్తున్నారు.

2. క్షేత్ర స్థాయి సర్వేలు, మ్యాపింగ్

కింది వాటిని గుర్తించడానికి అధికారులు క్షేత్ర స్థాయి సర్వేలు (Field surveys) నిర్వహిస్తున్నారు:

• ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సిన నీటి వనరులు
• ఫీడర్ ఛానల్స్ (Feeder channels)
• వాటర్‌షెడ్ ప్రాంతాలు (Watershed areas)
• చెరువుల వ్యవస్థలు
• నీటి సంరక్షణ అవసరాలు

3. సాంకేతిక మదింపు (Technical Assessment)

పనులను మంజూరు చేయడానికి ముందు సంబంధిత శాఖలు సాంకేతిక మదింపు చేస్తాయి. స్థానిక భౌగోళిక పరిస్థితులు, నీటి ప్రవాహ నమూనాలకు అనుగుణంగా పనులను ప్లాన్ చేసేలా ఇది చూస్తుంది.

4. స్థానిక పరిజ్ఞానం వినియోగం

స్థానిక ప్రజలు, గ్రామ పెద్దలతో అధికారులు చర్చలు జరుపుతారు. సాంకేతిక ప్రణాళికను సాంప్రదాయ పరిజ్ఞానంతో కలపడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

5. గ్రామసభ ఆమోదం

పారదర్శకత (Transparency), జవాబుదారీతనం, ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని నిర్ధారించడానికి, ప్రతిపాదిత పనులను అధికారులు గ్రామసభ ముందు ఉంచుతారు.

ప్రణాళిక అనేది శాస్త్రీయంగా, ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఉన్నప్పుడు నీటి సంరక్షణను ఎలా మెరుగుపరచవచ్చో ఈ నమూనా చూపుతుంది.

ముఖ్యమైన నీటి సంరక్షణ చర్యలు

ప్రణాళికా ప్రక్రియ ఆధారంగా, నంద్యాల జిల్లా అధికారులు 2,103 నీటి సంరక్షణ పనులను గుర్తించారు. వాటిని మంజూరు చేసి ప్రారంభించారు. తద్వారా 100% పనులను క్షేత్రస్థాయిలో మొదలుపెట్టారు.

1. ఫీడర్, సప్లై ఛానల్స్‌లో పూడికతీత

ఈ ప్రచారం కింద అధికారులు 2,691 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఫీడర్, సప్లై ఛానల్స్‌లో పూడికతీసి పునరుద్ధరిస్తున్నారు.

ఇది కింది వాటిలోకి వర్షపు నీటి ప్రవాహాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది:

• చెరువులు
• రిజర్వాయర్లు
• స్థానిక నీటి వనరులు

పూడికతీత చాలా ముఖ్యం. ఎందుకంటే, పూడిక పేరుకుపోయిన కాలువలు నీటి ప్రవాహాన్ని తగ్గిస్తాయి. చెరువులకు తగినంత వర్షపు నీరు చేరకుండా అడ్డుకుంటాయి.

2. చిన్న నీటిపారుదల చెరువుల పునరుద్ధరణ

251 చిన్న నీటిపారుదల చెరువుల్లో (Minor Irrigation Tanks) అధికారులు పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టారు. వీటిలో 225 పనులు ఇప్పటికే పూర్తయ్యాయి. మిగిలిన పనులు పురోగతిలో ఉన్నాయి.

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చిన్న నీటిపారుదల చెరువులు చాలా కీలకం. ఎందుకంటే ఇవి కింది వాటికి మద్దతు ఇస్తాయి:

• స్థానిక నీటిపారుదల
• భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ
• పశువుల అవసరాలు
• గ్రామ స్థాయి నీటి భద్రత

3. వర్షపు నీటి నిల్వ నిర్మాణాల బలోపేతం

జిల్లా అధికారులు తమ పరిధిలోని కింది నెట్‌వర్క్‌ను బలోపేతం చేశారు:

• 22,221 వ్యవసాయ కుంటలు (Farm Ponds)
• 2,221 చెక్ డ్యామ్‌లు (Check Dams)
• 202 ఇంకుడు గుంటలు (Percolation Tanks)

ఈ నిర్మాణాలు నీటి నిల్వను పెంచుతాయి. నీరు వృథాగా పోవడాన్ని తగ్గిస్తాయి. అలాగే భూగర్భ జలాలను పెంచుతాయి.

అదనపు నీటి నిల్వ సామర్థ్యం

ఇంజనీరింగ్ విభాగాలు తయారు చేసిన సాంకేతిక అంచనాల ద్వారా జిల్లా అధికారులు అదనపు నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని లెక్కించారు.

1. ఫీడర్ ఛానల్స్, నీటి నిర్మాణాల ద్వారా నిల్వ పునరుద్ధరణ

ఫీడర్ ఛానల్స్, నీటి సంరక్షణ నిర్మాణాల పునరుద్ధరణ ద్వారా 3.27 టీఎంసీల (TMC) చెరువుల నిల్వ సామర్థ్యాన్ని తిరిగి పొందవచ్చని అధికారులు అంచనా వేశారు.

2. కొత్త నిర్మాణాల ద్వారా నిల్వ

కొత్తగా సృష్టించిన నీటి సంరక్షణ నిర్మాణాలు అదనంగా 0.03 టీఎంసీల నీటి నిల్వను అందిస్తాయి.

ఈ చర్యలన్నీ కలిసి రుతుపవనాల నీటి ప్రవాహాన్ని (Monsoon runoff) పట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి. వ్యవసాయం, జీవనోపాధి, స్థానిక ప్రజల కోసం నీటిని నిల్వ చేస్తాయి.

ముగింపు

శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, ప్రజల భాగస్వామ్యం, వివిధ శాఖల సమన్వయం నీటి సంరక్షణ మౌలిక సదుపాయాలను ఎలా బలోపేతం చేయగలవో నంద్యాల జిల్లాలోని క్యాచ్ ద రెయిన్ ప్రచారం నిరూపిస్తోంది. ఫీడర్ ఛానల్స్‌ను పునరుద్ధరించడం, చెరువులకు జీవం పోయడం, వర్షపు నీటి నిల్వ నిర్మాణాలను విస్తరించడం ద్వారా జిల్లా అధికారులు తమ నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకుంటున్నారు. ఈ విధానం “వర్షపు నీటిని, ఎక్కడ పడితే అక్కడ, ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు ఒడిసిపట్టండి” అనే దార్శనికతను ముందుకు తీసుకువెళుతుంది. ఇది దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రత, వాతావరణ స్థితిస్థాపకతకు (Climate resilience) దోహదపడుతుంది.