Menu

భారత్–దక్షిణ కొరియా నౌకానిర్మాణ భాగస్వామ్యం

India South Korea Shipbuilding Partnership infographic

టేబుల్ ఆఫ్ కంటెంట్

ఆధారం: యూపీఎస్సీ (UPSC) జీఎస్ (GS) పేపర్ II: భారతదేశం – దక్షిణ కొరియా సంబంధాలు, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలు (Strategic Partnerships)

ముఖ్యమైన కీలక పదాలు (Important Keywords)

ప్రిలిమ్స్ కోసం:

 మెరిటైమ్ ఇండియా విజన్ 2030 (Maritime India Vision 2030), మెరిటైమ్ అమృత్ కాల్ విజన్ 2047 (Maritime Amrit Kaal Vision 2047), ఓడల నిర్మాణ ఆర్థిక సహాయ పథకం (Shipbuilding Financial Assistance Scheme), ఓడల నిర్మాణ అభివృద్ధి పథకం (Shipbuilding Development Scheme), సముద్ర అభివృద్ధి నిధి (Maritime Development Fund), సాగర్‌మాల ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (Sagarmala Finance Corporation Limited), కొమెయా (KOMEA), హాంగ్ కాంగ్ కన్వెన్షన్ (Hong Kong Convention).

మెయిన్స్ కోసం:

ఓడల నిర్మాణ సముదాయాలు (Shipbuilding clusters), సాంకేతికతను గ్రహించడం (Technology absorption), సరఫరాదారుల స్థానికీకరణ (Supplier localisation), సముద్ర పారిశ్రామికీకరణ (Maritime industrialisation), హరిత నౌకా నిర్మాణం (Green shipbuilding), వృత్తాకార సముద్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ (Circular maritime economy), వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి (Strategic autonomy), దీర్ఘకాలిక సముద్ర ఆర్థిక సహాయం (Long-term maritime finance).

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

దక్షిణ కొరియా అధ్యక్షుడు లీ జే మ్యూంగ్ భారత పర్యటన, ఓడల నిర్మాణ రంగంలో ద్వైపాక్షిక సహకారానికి కొత్త ఊపునిచ్చింది. ప్రముఖ కొరియన్ కంపెనీలు భారతీయ షిప్‌యార్డులతో భాగస్వామ్యాలు, పెట్టుబడులు, సాంకేతిక సహకారాన్ని ప్రకటించాయి. ప్రపంచస్థాయి ఓడల నిర్మాణ దేశంగా ఎదగాలన్న భారతదేశ లక్ష్యాన్ని ఇది బలోపేతం చేస్తుంది.

భారతదేశ ఓడల నిర్మాణ రంగం

  • భారతదేశ సముద్ర సంప్రదాయం సింధు లోయ నాగరికత కాలం నాటిది. గుజరాత్‌లోని లోథాల్‌లో లభించిన పురావస్తు ఆధారాలు ప్రాచీన డాక్‌యార్డ్, వ్యవస్థీకృత సముద్ర వాణిజ్యం ఉనికిని సూచిస్తున్నాయి. లోథాల్ డాక్‌ను ప్రపంచంలోని అత్యంత పురాతన టైడల్ డాక్‌లలో (Tidal docks) ఒకటిగా పరిగణిస్తారు.
  • ఈ రంగానికి బలమైన గుణక ప్రభావం (Multiplier effect) ఉంది. ఓడల నిర్మాణంలో పెట్టే పెట్టుబడులు అనేక అనుబంధ పరిశ్రమలలో అదనపు ఉపాధిని, డిమాండ్‌ను సృష్టిస్తాయి. తీరప్రాంత, గ్రామీణ, మారుమూల ప్రాంతాల్లో భారీ స్థాయిలో జీవనోపాధి అవకాశాలను కూడా ఇవి కల్పిస్తాయి.
  • స్వాతంత్ర్యం తరువాత, భారతీయ ఓడల నిర్మాణ రంగం ప్రధానంగా కింది ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలపైనే కేంద్రీకృతమై ఉండేది:
    • మజాగాన్ డాక్ షిప్‌బిల్డర్స్ లిమిటెడ్, ముంబై
    • గార్డెన్ రీచ్ షిప్‌బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ లిమిటెడ్, కోల్‌కతా
    • హిందుస్థాన్ షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్, విశాఖపట్నం
  • ఇటీవల కాలంలో ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యం, సముద్ర రంగ సంస్కరణలు, ఓడరేవులు, అంతర్గత జలమార్గాలు, తీరప్రాంత షిప్పింగ్‌లో పెట్టుబడులు ఈ పరిశ్రమ పరిధిని విస్తరించాయి.
  • బలమైన ఓడల నిర్మాణ రంగం ఆత్మనిర్భర్ భారత్ (Atmanirbhar Bharat) కు అత్యంత కీలకం. ఇది విదేశీ నౌకలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది. దేశీయ తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది. అలాగే జాతీయ భద్రతను మెరుగుపరుస్తుంది.

భారతదేశానికి ఓడల నిర్మాణం ఎందుకు ముఖ్యం?

ఉక్కు, ఎలక్ట్రానిక్స్, యంత్రాలు, రవాణా (Logistics), సముద్ర పరికరాల వంటి పరిశ్రమలకు మద్దతు ఇస్తున్నందున ఓడల నిర్మాణ రంగాన్ని “భారీ ఇంజనీరింగ్ పరిశ్రమల తల్లి” (Mother of heavy engineering) అని పిలుస్తారు.

కింది కారణాల వల్ల దీనికి వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత ఉంది:

  • పరిమాణం పరంగా భారతదేశ వాణిజ్యంలో దాదాపు 95 శాతం సముద్ర మార్గాల గుండానే జరుగుతుంది.
  • దేశీయ ఓడల నిర్మాణం విదేశీ నౌకలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది.
  • ఇది నావికాదళ సన్నద్ధతకు, సముద్ర భద్రతకు మద్దతు ఇస్తుంది.
  • ఇది నైపుణ్యంతో కూడిన ఉపాధిని సృష్టిస్తుంది. తీరప్రాంత పారిశ్రామికీకరణను (Coastal industrialisation) ప్రోత్సహిస్తుంది.
  • ఇది సరఫరా గొలుసు సామర్థ్యాన్ని (Supply-chain resilience) బలపరుస్తుంది.
  • అధిక విలువ కలిగిన ప్రపంచ ఉత్పాదక నెట్‌వర్క్‌లలో భారతదేశం ప్రవేశించడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

భారతదేశ ఓడల నిర్మాణ లక్ష్యాలు

భారతదేశం ఇలా ఎదగాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది:

  • 2030 నాటికి ప్రపంచంలోని టాప్ 10 ఓడల నిర్మాణ దేశాలలో ఒకటిగా నిలవడం.
  • 2047 నాటికి ప్రపంచంలోని టాప్ 5 ఓడల నిర్మాణ దేశాలలో ఒకటిగా నిలవడం.

ఈ లక్ష్యాలు మెరిటైమ్ ఇండియా విజన్ 2030మెరిటైమ్ అమృత్ కాల్ విజన్ 2047 లో భాగంగా ఉన్నాయి.

అయితే, ప్రస్తుతం ప్రపంచ ఓడల నిర్మాణ ఉత్పత్తిలో భారతదేశ వాటా 1 శాతం కంటే తక్కువగా ఉంది. ఈ రంగంలో చైనా, దక్షిణ కొరియా, జపాన్‌ల కంటే భారతదేశం చాలా వెనుకబడి ఉంది.

దక్షిణ కొరియా భారతదేశానికి ఎలా మద్దతు ఇస్తుంది?

1. భారీ షిప్‌యార్డుల అభివృద్ధి

ఆధునిక డ్రై డాక్‌లు (Dry docks), ఆటోమేటెడ్ ఉత్పత్తి వ్యవస్థలు, అధునాతన నిర్మాణ సౌకర్యాలతో కూడిన భారీ గ్రీన్‌ఫీల్డ్ షిప్‌యార్డులను నిర్మించడంలో కొరియా భాగస్వామ్యం భారతదేశానికి సహాయపడుతుంది.

తమిళనాడులోని తూత్తుకుడిలో ప్రతిపాదించిన ప్రాజెక్టు భారీ నౌకల నిర్మాణానికి మద్దతు ఇస్తుంది. అంతేకాకుండా ప్రత్యక్ష ఉపాధిని భారీగా సృష్టిస్తుందని భావిస్తున్నారు.

2. సాంకేతిక బదిలీ (Technology Transfer)

హెచ్‌డీ హ్యుందాయ్, శామ్సంగ్ హెవీ ఇండస్ట్రీస్, హన్వా ఓషన్ వంటి కొరియన్ కంపెనీలకు కింది రంగాలలో విశేష నైపుణ్యం ఉంది:

  • ఓడల రూపకల్పన (Ship design)
  • యార్డ్ ఆటోమేషన్
  • మాడ్యులర్ నిర్మాణం (Modular construction)
  • హరిత ఇంధన చోదక వ్యవస్థలు (Green propulsion)
  • ఆఫ్‌షోర్ ఇంజనీరింగ్ (Offshore engineering)
  • అధిక విలువైన వాణిజ్య నౌకలు

ఇటువంటి సహకారం నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి, నిర్మాణ సమయాన్ని తగ్గించడానికి, అత్యుత్తమ నౌకలను నిర్మించడానికి భారతీయ యార్డులకు సహాయపడుతుంది.

3. స్థానిక సముద్ర సరఫరా గొలుసులు

300కు పైగా సంస్థలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే కొరియా మెరైన్ ఎక్విప్‌మెంట్ అసోసియేషన్ (KOMEA) ముంబైలో కార్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

ఇది కింది వాటి దేశీయ ఉత్పత్తికి మద్దతు ఇస్తుంది:

  • సముద్ర యంత్రాలు (Marine engines)
  • నావిగేషన్ పరికరాలు
  • ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థలు (Propulsion systems)
  • నౌకల నిర్మాణానికి వాడే ఉక్కు (Shipbuilding-grade steel)
  • విద్యుత్, నియంత్రణ వ్యవస్థలు

స్థానికంగా సరఫరాదారులను ప్రోత్సహించడం వల్ల దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. ఉత్పత్తి వ్యయం కూడా తగ్గుతుంది.

4. సముదాయాల ఆధారిత అభివృద్ధి (Cluster-Based Development)

భారతదేశం దక్షిణ కొరియాకు చెందిన ‘ఉల్సాన్ నమూనా’ను (Ulsan model) అనుసరించవచ్చు. ఇది కింది వాటిని సమీకృతం చేస్తుంది:

  • షిప్‌యార్డులు
  • అనుబంధ పరిశ్రమలు
  • ఓడరేవులు
  • శిక్షణా సంస్థలు
  • పరిశోధనా కేంద్రాలు
  • లాజిస్టిక్స్ నెట్‌వర్క్‌లు

ఇటువంటి సముదాయాలు భారీ స్థాయిలో ఆర్థిక ప్రయోజనాలను (Economies of scale) సృష్టిస్తాయి. మొత్తం వాల్యూ చైన్‌లో (Value chain) సమన్వయాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి.

5. నైపుణ్యాభివృద్ధి, పరిశోధన

భారతీయ, కొరియన్ సముద్ర సంస్థల భాగస్వామ్యాలు కింది రంగాలలో శిక్షణను బలోపేతం చేస్తాయి:

  • నావల్ ఆర్కిటెక్చర్
  • మెరైన్ ఇంజనీరింగ్
  • ఆటోమేటెడ్ నౌకా రూపకల్పన
  • అధునాతన వెల్డింగ్
  • హరిత చోదక వ్యవస్థలు (Green propulsion)
  • షిప్‌యార్డ్ నిర్వహణ

భారతదేశం విదేశీ నిపుణులపై ఆధారపడకుండా, బదిలీ చేసిన సాంకేతికతను గ్రహించడానికి ఇది ఎంతో అవసరం.

6. రక్షణ రంగ తయారీ

నావికాదళ, ఉభయచర నౌకల (Amphibious vessels) నిర్మాణంలో ఉమ్మడిగా పనిచేయడం వల్ల ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ కింద స్వదేశీ రక్షణ ఉత్పత్తి బలపడుతుంది. భారతదేశ సముద్ర భద్రతా సామర్థ్యాలు మెరుగుపడతాయి.

ప్రధాన ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు

సముద్ర అభివృద్ధి నిధి (Maritime Development Fund)

ప్రతిపాదిత రూ.25,000 కోట్ల సముద్ర అభివృద్ధి నిధి దీర్ఘకాలిక, తక్కువ వడ్డీతో కూడిన మూలధనాన్ని అందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఇందులో కిందివి ఉన్నాయి:

  • సముద్ర పెట్టుబడి నిధి (Maritime Investment Fund): సంస్థాగత, ప్రైవేట్ మూలధనాన్ని ఆకర్షించడానికి ఈక్విటీ మద్దతు.
  • వడ్డీ ప్రోత్సాహక నిధి (Interest Incentivisation Fund): దీర్ఘకాలిక రుణాలపై వడ్డీ రేట్లను తగ్గించడానికి మద్దతు.

ఓడల నిర్మాణ ప్రాజెక్టులకు భారీ మూలధనం, రుణ చెల్లింపులకు ఎక్కువ సమయం అవసరం కాబట్టి ఇది చాలా ముఖ్యం.

ఓడల నిర్మాణ ఆర్థిక సహాయ పథకం (Shipbuilding Financial Assistance Scheme)

విదేశీ పోటీదారులతో పోలిస్తే ఖర్చుల పరంగా ఉన్న ప్రతికూలతలను అధిగమించడానికి ఈ పథకం భారతీయ యార్డులకు సహాయం అందిస్తుంది. ఇది దేశీయ నౌకల నిర్మాణానికి మద్దతు ఇస్తుంది. టెండర్లలో పాల్గొనే పోటీతత్వాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది.

ఓడల నిర్మాణ అభివృద్ధి పథకం (Shipbuilding Development Scheme)

ఈ పథకం కింది వాటిపై దృష్టి సారిస్తుంది:

  • గ్రీన్‌ఫీల్డ్ షిప్‌బిల్డింగ్ సముదాయాలు
  • ఉన్న యార్డుల ఆధునికీకరణ
  • ఉమ్మడి మౌలిక సదుపాయాలు
  • రుణ ప్రమాదాల నిర్వహణకు మద్దతు (Credit-risk support)
  • ఇండియా షిప్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (India Ship Technology Centre) ఏర్పాటు

భారతదేశ వాణిజ్య నౌకల నిర్మాణ సామర్థ్యాన్ని విస్తరించడం, స్వదేశీ సాంకేతికతను ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం.

సాగర్‌మాల ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (Sagarmala Finance Corporation Limited)

సాగర్‌మాల ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ అనేది భారతదేశపు మొట్టమొదటి సముద్ర రంగ ప్రత్యేక ఎన్‌బీఎఫ్‌సీ (NBFC). షిప్పింగ్, ఓడరేవులు, ఓడల నిర్మాణం, సంబంధిత మౌలిక సదుపాయాలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడానికి దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.

గ్రీన్ టగ్ ట్రాన్సిషన్ ప్రోగ్రామ్ (Green Tug Transition Programme)

ఈ కార్యక్రమం కింది ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వ్యవస్థలను ప్రోత్సహిస్తుంది:

  • బ్యాటరీ-ఎలక్ట్రిక్
  • హైడ్రోజన్
  • మిథనాల్
  • ఎల్ఎన్‌జీ (LNG)
  • ఇతర తక్కువ ఉద్గార ఇంధనాలు

నౌకల రీసైక్లింగ్‌లో భారతదేశ ప్రయోజనం

గుజరాత్‌లోని అలాంగ్ షిప్ రీసైక్లింగ్ యార్డ్ (Alang Ship Recycling Yard) నేతృత్వంలో భారతదేశం ప్రపంచంలోనే ఒక ప్రధాన నౌకల రీసైక్లింగ్ కేంద్రంగా ఉంది.

2025లో నౌకల రీసైక్లింగ్‌లో దీని ప్రపంచ వాటా గణనీయంగా పెరిగింది.

విధానపరమైన మద్దతులో కిందివి ఉన్నాయి:

  • నౌకల రీసైక్లింగ్ చట్టం, 2019 (Recycling of Ships Act, 2019)
  • హాంగ్ కాంగ్ కన్వెన్షన్‌కు (Hong Kong Convention) అనుగుణంగా మారడం
  • రీసైక్లింగ్ యార్డుల ఆధునికీకరణ
  • అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా సదుపాయాల విస్తరణ

ప్రధాన సవాళ్లు

1. తక్కువ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం

ప్రపంచ స్థాయి దేశాలతో పోలిస్తే భారతదేశ ఓడల నిర్మాణ సామర్థ్యం ఇంకా తక్కువగానే ఉంది. కొత్త ఆర్డర్లన్నీ చైనా, దక్షిణ కొరియా, జపాన్‌లకు మాత్రమే వెళ్తుండటంతో మార్కెట్లోకి ప్రవేశించడం కష్టంగా మారింది.

2. అధిక ఆర్థిక వ్యయాలు

భారతీయ నౌకా నిర్మాతలు కింది సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు:

  • అధిక వడ్డీ రేట్లు
  • నిర్వహణ మూలధనం భారీగా అవసరం కావడం
  • పరిమిత దీర్ఘకాలిక రుణాలు
  • బలహీనమైన ప్రభుత్వ హామీ యంత్రాంగాలు (Sovereign guarantee mechanisms)

దీనివల్ల అంతర్జాతీయ టెండర్లలో పోటీతత్వం తగ్గుతుంది.

3. విడిభాగాల దిగుమతులపై ఆధారపడటం

భారతదేశం కీలకమైన సముద్ర పరికరాలను పెద్ద ఎత్తున దిగుమతి చేసుకుంటుంది. దీనివల్ల ఖర్చులు పెరుగుతాయి, ఉత్పత్తి ఆలస్యం అవుతుంది. అలాగే ప్రపంచ సరఫరా అంతరాయాల ప్రభావం షిప్‌యార్డులపై పడుతుంది.

4. మౌలిక సదుపాయాల అడ్డంకులు

అనేక భారతీయ షిప్‌యార్డులలో కింది సదుపాయాలు లేవు:

  • భారీ డ్రై డాక్‌లు
  • భారీ నిర్మాణ ప్రాంతాలు (Fabrication areas)
  • ఆటోమేటెడ్ వ్యవస్థలు
  • సమీకృత లాజిస్టిక్స్ (Integrated logistics)

దీనివల్ల వారు అత్యంత భారీ నౌకలను నిర్మించలేకపోతున్నారు.

5. బలహీనమైన దేశీయ డిమాండ్

భారతీయ షిప్పింగ్ కంపెనీలు తరచుగా దేశీయ యార్డులలో కొత్త నౌకలను ఆర్డర్ చేయడానికి బదులుగా, తక్కువ ధరకు వచ్చే సెకండ్ హ్యాండ్ విదేశీ నౌకలను కొనుగోలు చేస్తాయి. దేశీయంగా నిరంతర ఆర్డర్లు లేకుండా భారతీయ యార్డులు భారీ స్థాయిలో ఎదగలేవు.

6. అభివృద్ధి చెందని నౌకల మరమ్మత్తు మార్కెట్

ప్రపంచ నిర్వహణ, మరమ్మత్తు మార్కెట్‌లో (Maintenance and repair market) భారతదేశ వాటా చాలా తక్కువ. వేగవంతమైన, నమ్మకమైన సేవల కోసం భారతీయ నౌకలు తరచుగా సింగపూర్, దుబాయ్ లేదా కొలంబోలకు వెళుతుంటాయి.

7. నైపుణ్యాల కొరత

భారతదేశంలో కింది రంగాలలో తగినంత మంది నిపుణులు లేరు:

  • అధునాతన మెరైన్ ఇంజనీరింగ్
  • ఆటోమేటెడ్ డిజైన్
  • హరిత చోదక వ్యవస్థలు
  • షిప్‌యార్డ్ ప్లానింగ్
  • అత్యున్నత సాంకేతికతతో కూడిన నౌకల నిర్మాణం (High-end vessel construction)

8. నిబంధనల జాప్యం (Regulatory Delays)

భూసేకరణ, పర్యావరణ అనుమతులు, చట్టపరమైన అనిశ్చితి, అస్థిరమైన నిబంధనలు కొత్త ప్రాజెక్టులను (Greenfield projects) నెమ్మదింపజేస్తాయి. అలాగే ఇవి పెట్టుబడిదారులను నిరుత్సాహపరుస్తాయి.

ఈ రంగాన్ని భారతదేశం ఎలా బలోపేతం చేయగలదు?

సమీకృత ఓడల నిర్మాణ సముదాయాలను నిర్మించడం

ఖర్చులను తగ్గించడానికి, సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి షిప్‌యార్డులు, సరఫరాదారులు, పరిశోధనా సంస్థలు, ఓడరేవులు, శిక్షణా కేంద్రాలను ఒకే చోట అభివృద్ధి చేయాలి.

కీలకమైన విడిభాగాలను స్థానికంగా తయారు చేయడం

విదేశీ భాగస్వామ్యాలలో కింది వాటిని చేర్చాలి:

  • స్థానిక విలువ జోడింపు (Local value addition)
  • సాంకేతిక బదిలీ (Technology transfer)
  • ఉమ్మడి నౌకా రూపకల్పన సామర్థ్యం
  • దేశీయ సరఫరాదారుల అభివృద్ధి
  • నైపుణ్యాల సృష్టి

భారతదేశం కేవలం విడిభాగాలను కలిపే కేంద్రంగా (Assembly base) మాత్రమే కాకుండా, సాంకేతికతకు యజమానిగా (Technology owner) ఎదగాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోవాలి.

తయారీ రంగంతో రీసైక్లింగ్‌ను అనుసంధానించడం

పాత నౌకలను రీసైక్లింగ్ చేయడం ద్వారా పొందిన ఉక్కు, పరికరాలను దేశీయ ఓడల నిర్మాణ పరిశ్రమలకు సరఫరా చేయాలి. ఇది ఖర్చులను తగ్గిస్తుంది. అలాగే వనరులను సమర్థవంతంగా వినియోగించడానికి సహాయపడుతుంది.

స్థిరమైన దేశీయ ఆర్డర్లను సృష్టించడం

ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ రంగ కార్గో ఒప్పందాలలో భారతదేశంలో నిర్మించిన, భారతీయ జెండా కలిగిన నౌకలకు ‘రైట్ ఆఫ్ ఫస్ట్ రిఫ్యూజల్’ (Right of First Refusal) విధానాన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలి.

సముద్ర రంగానికి ఆర్థిక సహాయం విస్తరించడం

ఓడల నిర్మాణానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. కాబట్టి దీర్ఘకాలిక, తక్కువ వడ్డీతో కూడిన రుణాలు, రిస్క్ గ్యారంటీలు (Risk guarantees) ఎంతో అవసరం.

నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులను అభివృద్ధి చేయడం

నావల్ ఆర్కిటెక్చర్, హరిత చోదక వ్యవస్థలు (Green propulsion), షిప్ ఆటోమేషన్ (Ship automation) రంగాలలో సముద్ర విశ్వవిద్యాలయాలు, ఐఐటీలు, పరిశోధనా సంస్థలు, పరిశ్రమలు ఉమ్మడిగా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను రూపొందించాలి.

హరిత నౌకా నిర్మాణాన్ని (Green Shipbuilding) ప్రోత్సహించడం

భారతదేశం కేవలం సాంప్రదాయ ఓడల నిర్మాణంలో మాత్రమే పోటీ పడకూడదు. దీనికి బదులుగా హైడ్రోజన్, మిథనాల్, అమ్మోనియా, బ్యాటరీ వ్యవస్థలతో నడిచే నౌకల తయారీపై దృష్టి పెట్టాలి.

కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయాన్ని మెరుగుపరచడం

భారీ షిప్‌యార్డ్ ప్రాజెక్టులకు అవసరమైన భూమి, ఓడరేవు అనుసంధానం, విద్యుత్, నీరు, అనుమతులు, పెట్టుబడిదారుల మద్దతును రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సులభతరం చేయాలి.

భారతదేశం – దక్షిణ కొరియా సహకారం ప్రాముఖ్యత

  • పారిశ్రామిక సామర్థ్యం: కొరియన్ నిపుణుల నైపుణ్యం భారతీయ షిప్‌యార్డుల ఆధునికీకరణను వేగవంతం చేస్తుంది.
  • ఉపాధి: ఓడల నిర్మాణం ఉక్కు, ఇంజనీరింగ్, రవాణా (Logistics), సముద్ర సేవల రంగాలలో ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తుంది.
  • సాంకేతికతను గ్రహించడం: ఉమ్మడి సంస్థలు (Joint ventures) దేశీయ నౌకా రూపకల్పన, ఉత్పాదక సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తాయి.
  • సముద్ర భద్రత: బలమైన దేశీయ ఓడల నిర్మాణ కేంద్రం నావికాదళ, వాణిజ్య అవసరాలకు మద్దతు ఇస్తుంది.
  • ఎగుమతుల పోటీతత్వం: ప్రపంచ నౌకా, మరమ్మత్తు మార్కెట్లలో భారతదేశం ప్రవేశించడానికి ఆధునిక షిప్‌యార్డులు సహాయపడతాయి.
  • హరిత పరివర్తన: ఈ సహకారం అభివృద్ధి చెందుతున్న తక్కువ ఉద్గారాల షిప్పింగ్ పరిశ్రమలో భారతదేశాన్ని ఒక ముఖ్యమైన స్థానంలో నిలబెడుతుంది.

ముగింపు

ఓడల నిర్మాణ శక్తిగా దక్షిణ కొరియా వేగంగా ఎదగడం ఒక విషయాన్ని నిరూపిస్తుంది. కేవలం షిప్‌యార్డులను స్థాపిస్తే సరిపోదు. సమీకృత సముదాయాలు, తక్కువ వడ్డీతో కూడిన రుణాలు, నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులు, స్థానిక సరఫరాదారులు, నిరంతర విధానపరమైన మద్దతు ఎంతో అవసరం. ప్రపంచ స్థాయి సముద్ర ఉత్పాదక దేశంగా ఎదగడానికి అవసరమైన సుదీర్ఘ తీరరేఖ, మార్కెట్, కార్మిక శక్తి, వ్యూహాత్మక అవసరం భారతదేశానికి ఉన్నాయి.

కొరియా సహకారం ఈ ప్రక్రియను వేగవంతం చేస్తుంది. అయితే, దేశీయ సామర్థ్య నిర్మాణం, సాంకేతికతను గ్రహించడం, సరఫరాదారుల స్థానికీకరణపైనే దీర్ఘకాలిక విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది. విదేశీ సహకారాన్ని బలమైన, స్వావలంబనతో (Self-reliant) కూడిన సముద్ర పారిశ్రామిక వ్యవస్థగా మార్చుకున్నప్పుడే భారతదేశ ఓడల నిర్మాణ లక్ష్యాలు నెరవేరుతాయి.

యూపీఎస్సీ గత సంవత్సరాల ప్రశ్న (UPSC PYQ)

ప్రశ్న. కింది సింధు నాగరికత ప్రదేశాలలో డాక్‌యార్డ్ (Dockyard) కు సంబంధించిన ఆధారాలు ఎక్కడ లభించాయి? (2007)

A. హరప్పా

B. లోథాల్

C. మొహెంజోదారో

D. రాఖీగర్హీ

సమాధానం: B

వివరణ

ప్రస్తుత గుజరాత్‌లో ఉన్న లోథాల్‌లో సముద్ర వాణిజ్యానికి సంబంధించిన ఒక పెద్ద దీర్ఘచతురస్రాకారపు డాక్‌యార్డ్ నిర్మాణం ఆధారాలు లభించాయి. ఇది పురాతన నీటి కాలువ ద్వారా కాంబే సింధుశాఖతో (Gulf of Khambhat) అనుసంధానం అయి ఉండేది. ఇది ఒక ముఖ్యమైన హరప్పా వాణిజ్య కేంద్రంగా పనిచేసింది.

లోథాల్ కింది వాటికి కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది:

  • పూసల తయారీ పరిశ్రమ
  • గిడ్డంగి (Warehouse)
  • సముద్ర వాణిజ్యం
  • ప్రామాణిక తూనికలు, కొలతలు
  • అగ్ని వేదికలు (Fire-altars)

అందువల్ల, డాక్‌యార్డ్‌తో సంబంధం ఉన్న ప్రధాన హరప్పా ప్రదేశంగా లోథాల్‌ను పరిగణిస్తారు.

కేర్ ఎంసీక్యూ (CARE MCQ)

ప్రశ్న. భారతదేశ ఓడల నిర్మాణ రంగానికి సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:

  1. 2047 నాటికి ప్రపంచంలోని టాప్ 5 ఓడల నిర్మాణ దేశాలలో ఒకటిగా నిలవాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
  2. సముద్ర రంగానికి దీర్ఘకాలిక మూలధనాన్ని అందించాలని సముద్ర అభివృద్ధి నిధి (Maritime Development Fund) భావిస్తోంది.
  3. హాంగ్ కాంగ్ కన్వెన్షన్ (Hong Kong Convention) అనేది పర్యావరణపరంగా సురక్షితమైన నౌకల రీసైక్లింగ్‌కు సంబంధించినది.
  4. ప్రపంచంలోని కొత్త నౌకల నిర్మాణ ఆర్డర్లలో భారతదేశం ప్రస్తుతం ప్రధాన వాటాను కలిగి ఉంది.

పైన ఇచ్చిన వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?

A. 1, 2 మాత్రమే

B. 1, 2, 3 మాత్రమే

C. 2, 3, 4 మాత్రమే

D. 1, 2, 3, 4

సమాధానం: B

వివరణ

  • వాక్యం 1 సరైనది: 2047 నాటికి నౌకా నిర్మాణంలో ప్రపంచంలో టాప్ 5 స్థానాల్లో నిలవాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
  • వాక్యం 2 సరైనది: సముద్ర అభివృద్ధి నిధి (Maritime Development Fund) దీర్ఘకాలిక, తక్కువ వడ్డీతో కూడిన మూలధనాన్ని అందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
  • వాక్యం 3 సరైనది: హాంగ్ కాంగ్ కన్వెన్షన్ సురక్షితమైన, పర్యావరణ అనుకూలమైన నౌకల రీసైక్లింగ్ గురించి వివరిస్తుంది.
  • వాక్యం 4 సరైనది కాదు: ప్రస్తుతం ప్రపంచ ఓడల నిర్మాణ ఉత్పత్తిలో భారతదేశ వాటా 1 శాతం కంటే తక్కువగా ఉంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. భారతదేశ ఓడల నిర్మాణ రంగానికి దక్షిణ కొరియా ఎందుకు ముఖ్యం?

దక్షిణ కొరియా మూలధనం, సాంకేతికత, నౌకా రూపకల్పన నైపుణ్యం, ఆటోమేషన్ వ్యవస్థలు, సరఫరా గొలుసు మద్దతును అందించగలదు.

2. భారతదేశ ఓడల నిర్మాణ లక్ష్యాలు ఏమిటి?

2030 నాటికి ప్రపంచంలోని టాప్ 10 లో, 2047 నాటికి టాప్ 5 లో నిలవాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

3. ఉల్సాన్ నమూనా (Ulsan model) అంటే ఏమిటి?

ఇది షిప్‌యార్డులు, సరఫరాదారులు, ఓడరేవులు, శిక్షణా సంస్థలు, పరిశోధనా కేంద్రాలను ఒకే చోట కలిపే సమీకృత సముదాయ నమూనా.

4. సముద్ర అభివృద్ధి నిధి (Maritime Development Fund) అంటే ఏమిటి?

ఇది దీర్ఘకాలిక మూలధనాన్ని అందించడానికి, రుణ వ్యయాలను తగ్గించడానికి ప్రతిపాదించిన రూ.25,000 కోట్ల యంత్రాంగం.

5. సాగర్‌మాల ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ అంటే ఏమిటి?

ఇది ఓడరేవులు, షిప్పింగ్, ఓడల నిర్మాణం, సంబంధిత మౌలిక సదుపాయాలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడానికి ఏర్పాటు చేసిన సముద్ర రంగ ప్రత్యేక ఎన్‌బీఎఫ్‌సీ (NBFC).

6. నౌకల రీసైక్లింగ్ ఓడల నిర్మాణానికి ఎలా మద్దతు ఇస్తుంది?

పాత నౌకల నుండి సేకరించిన ఉక్కు, ఇతర పదార్థాలను మళ్లీ ఉపయోగించవచ్చు. క్రెడిట్ ప్రోత్సాహకాలు యజమానులను భారతీయ యార్డుల నుండి కొత్త నౌకలను ఆర్డర్ చేసేలా ప్రోత్సహిస్తాయి.

7. హాంగ్ కాంగ్ కన్వెన్షన్ అంటే ఏమిటి?

ఇది సురక్షితమైన, పర్యావరణ అనుకూలమైన పద్ధతిలో నౌకలను రీసైక్లింగ్ చేయడానికి రూపొందించిన ఒక అంతర్జాతీయ ముసాయిదా.

ఆధారం: ద హిందూ

Enroll Now for Unlimited UPSC Utsav

Start Date

22/03/2026

Timings

08 AM – 4 PM

    Scroll to Top