భారతదేశ సౌర విద్యుత్ వృద్ధి ఒక కొత్త శకంలోకి ప్రవేశించింది: స్వచ్ఛమైన ఇంధన పరివర్తన కోసం విధానపరమైన ప్రోత్సాహం

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది? (Why in News?)

2026 జూలై 31న ప్రభుత్వం ‘ప్రధానమంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన’కు ఆమోదం తెలపడంతో, భారతదేశ సౌర విద్యుత్ రంగం ఒక కొత్త దశలోకి ప్రవేశించింది. ఈ పథకం ద్వారా బ్యాటరీ నిల్వ వ్యవస్థలతో (Energy storage systems) కూడిన 5,000 మెగావాట్ల ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ఫోటోవోల్టాయిక్ (Floating solar photovoltaic) ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది భారతదేశ స్వచ్ఛమైన ఇంధన పరివర్తనను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది.

భారతదేశ సౌర విద్యుత్ వృద్ధి: సామర్థ్య విస్తరణ (India’s Solar Rise: Capacity Expansion)

• 2014లో సుమారు 3 గిగావాట్లు (GW) ఉన్న భారతదేశ సౌర విద్యుత్ సామర్థ్యం, 2026 జూన్ 30 నాటికి 162.15 గిగావాట్లకు విస్తరించింది. ఈ వేగవంతమైన వృద్ధి కారణంగా భారతదేశ పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో సౌర విద్యుత్ అత్యంత బలమైన స్తంభంగా మారింది.
• ప్రభుత్వ విధానపరమైన మద్దతు, మౌలిక సదుపాయాల సృష్టి, పోటీ ఆధారిత బిడ్డింగ్ (Competitive bidding), రూఫ్‌టాప్ సోలార్ వినియోగం, వ్యవసాయ రంగంలో సౌర విద్యుత్ వినియోగం, దేశీయ తయారీ రంగం ఈ సౌర విద్యుత్ విస్తరణను నడిపిస్తున్నాయి.

సౌర విద్యుత్ సామర్థ్య కూర్పు

రాజస్థాన్, గుజరాత్, కర్ణాటక, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రాలు సౌర విద్యుత్‌లో ప్రధాన స్థానంలో ఉన్నాయి.

భారతదేశ సౌర విద్యుత్ ప్రయాణం: కాలానుక్రమం (India’s Solar Journey: Chronology)

ప్రధానమంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన (Pradhan Mantri Surya Sarovar Yojana)

భారతదేశ సౌర విద్యుత్ ప్రయాణంలో ప్రధానమంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన అనేది తాజా, అతిపెద్ద ముందడుగు.

ముఖ్య లక్షణాలు

• 2026 జూలై 31న ప్రభుత్వం దీనికి ఆమోదం తెలిపింది.
• 5,000 మెగావాట్ల ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ఫోటోవోల్టాయిక్ ప్రాజెక్టులకు ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.
• బ్యాటరీ నిల్వ వ్యవస్థలను (Energy Storage Systems) కూడా ప్రాజెక్ట్ ఉన్న చోటే ఏర్పాటు చేస్తారు.
• కనీస నిల్వ సామర్థ్యం: 2 గంటలు / 10,000 మెగావాట్ అవర్లు (MWh).
• కేటాయింపులు: రూ.5,070 కోట్లు.
• అమలు కాలం: 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం నుంచి 2030-31 వరకు.
• రిజర్వాయర్లు, పారిశ్రామిక చెరువులను (Industrial ponds) ఈ పథకం కింద ఉపయోగిస్తారు.
• అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు దీనికి అర్హులే.

ప్రాముఖ్యత (Significance)

ఈ పథకం భూమి కొరత సమస్యను తగ్గిస్తుంది. గ్రిడ్ విశ్వసనీయతను మెరుగుపరుస్తుంది. అలాగే రాష్ట్రాలు తమ గరిష్ట విద్యుత్ డిమాండ్‌ను (Peak power demand) నిర్వహించడానికి సహాయపడుతుంది. నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోలార్ ఎనర్జీ (National Institute of Solar Energy) అంచనాల ఆధారంగా ప్రభుత్వం దీనిని రూపొందించింది. భారతదేశంలో ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం సుమారు 102.18 గిగావాట్ పీక్ (GWp) ఉంటుందని ఈ సంస్థ అంచనా వేసింది.

ఈ పథకం ద్వారా ఏటా సుమారు 10 మిలియన్ టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂) ఉద్గారాలు తగ్గుతాయని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది. ఇది 16,000 నుంచి 17,000 వరకు పూర్తిస్థాయి ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తుంది. అలాగే ఫ్లోటేషన్ సిస్టమ్స్ (Floatation systems), పీవీ సెల్స్ (PV cells), మాడ్యూల్స్, బ్యాటరీ నిల్వ వ్యవస్థల దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహిస్తుంది.

ప్రధాన సౌర విద్యుత్ పథకాలు, విధానపరమైన నిర్మాణం (Major Solar Schemes and Policy Architecture)

భారతదేశ సౌర విద్యుత్ విస్తరణకు ఐదు ప్రధాన విధానపరమైన స్తంభాలు మద్దతు ఇస్తున్నాయి.

1. విజన్: పంచామృత్, మిషన్ లైఫ్ (Vision: Panchamrit and Mission LiFE)

కాప్26 (COP26) సదస్సులో భారతదేశం ‘పంచామృత్’ లక్ష్యాలను ప్రకటించింది. 2030 నాటికి 500 గిగావాట్ల శిలాజేతర ఇంధన సామర్థ్యాన్ని (Non-fossil fuel capacity) సాధించడం, 2070 నాటికి నెట్-జీరో ఉద్గారాలను (Net-zero emissions) చేరుకోవడం ఇందులో భాగం. ‘మిషన్ లైఫ్’ (Mission LiFE) అనేది సుస్థిరమైన వినియోగాన్ని, వాతావరణ మార్పులపై పోరులో పౌరుల భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

2. డిమాండ్ సృష్టి: నేషనల్ సోలార్ మిషన్, ఆర్‌పీఓలు (Demand Creation: National Solar Mission and RPOs)

‘నేషనల్ సోలార్ మిషన్’ సౌర విద్యుత్ విస్తరణ కోసం ఒక దీర్ఘకాలిక విధానపరమైన దిశానిర్దేశం చేసింది. పునరుత్పాదక ఇంధన కొనుగోలు బాధ్యతల (Renewable Purchase Obligations – RPOs) కింద, సంబంధిత సంస్థలు తమ మొత్తం విద్యుత్‌లో కొంత శాతాన్ని తప్పనిసరిగా పునరుత్పాదక వనరుల నుంచి కొనుగోలు చేయాలి. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఆర్‌పీఓ లక్ష్యాన్ని ప్రభుత్వం 35.95%గా నిర్ణయించింది.

3. వ్యయ తగ్గింపు: పోటీ ఆధారిత బిడ్డింగ్ (Cost Reduction: Competitive Bidding)

పారదర్శకమైన పోటీ ఆధారిత బిడ్డింగ్, ఈ-రివర్స్ వేలం (E-reverse auctions) విధానాల వల్ల సౌర విద్యుత్ ధరలు భారీగా తగ్గాయి. 2010లో యూనిట్‌కు సుమారు రూ.18 ఉన్న టారిఫ్, 2017 నాటికి భద్లాలో రూ.2.44కి పడిపోయింది. దీనివల్ల భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యంత తక్కువ ధరకు సౌర విద్యుత్‌ను అందించే మార్కెట్‌లలో ఒకటిగా నిలిచింది.

4. మౌలిక సదుపాయాల మద్దతు (Infrastructure Support)

సోలార్ పార్కులు, గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ (Green Energy Corridor) లాంటి ప్రాజెక్టులు భారీ స్థాయిలో సౌర విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేయడానికి అవసరమైన భూమి, విద్యుత్ ప్రసార (Transmission), తరలింపు మౌలిక సదుపాయాలను అందిస్తున్నాయి.

5. తయారీ రంగానికి మద్దతు (Manufacturing Support)

హై-ఎఫిషియెన్సీ సోలార్ పీవీ మాడ్యూల్స్ (High-Efficiency Solar PV Modules) కోసం ప్రవేశపెట్టిన పీఎల్ఐ (PLI) పథకం, అలాగే ఏఎల్ఎంఎం (ALMM – Approved List of Models and Manufacturers) విధానం దేశీయ తయారీని, నాణ్యతా ప్రమాణాలను బలోపేతం చేస్తున్నాయి.

సోలార్ పార్కులు, గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్, మౌలిక సదుపాయాల మద్దతు

• ప్రభుత్వం సోలార్ పార్క్స్ పథకాన్ని (Solar Parks Scheme) డిసెంబర్ 2014లో ప్రారంభించింది. మొదట 20 గిగావాట్ల (GW) లక్ష్యంతో దీనిని ప్రారంభించి, తరువాత ఆ లక్ష్యాన్ని 40 గిగావాట్లకు పెంచారు.
• ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి, 39,188 మెగావాట్ల (MW) సామర్థ్యం ఉన్న 54 సోలార్ పార్కులకు ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది.

ఉదాహరణలు

• భద్లా సోలార్ పార్క్, రాజస్థాన్ – 2,245 మెగావాట్లు (ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సౌర విద్యుత్ కేంద్రాల్లో ఒకటి).
• పావగడ సోలార్ పార్క్, కర్ణాటక.
• రేవా అల్ట్రా మెగా సోలార్ పార్క్, మధ్యప్రదేశ్.

ఆంధ్రప్రదేశ్

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 4,200 మెగావాట్ల ఆమోదిత సామర్థ్యంతో 5 సోలార్ పార్కులు ఉన్నాయి. దీంతో సౌర విద్యుత్ రంగంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన రాష్ట్రంగా మారింది.

గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ (Green Energy Corridor)

ఉత్పత్తి కేంద్రాల నుంచి డిమాండ్ ఉన్న ప్రాంతాలకు పునరుత్పాదక ఇంధనాన్ని (Renewable energy) సరఫరా చేయడానికి గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ ప్రోగ్రామ్ మద్దతు ఇస్తుంది. దీని ద్వారా ఇప్పటికే 24,567.8 మెగావాట్ల పునరుత్పాదక విద్యుత్‌ను అధికారులు తరలించారు. పది రాష్ట్రాల్లో సుమారు 44 గిగావాట్ల విద్యుత్‌ను తరలించేలా దీనిని ప్రణాళిక చేశారు.

పీఎల్ఐ (PLI), ఏఎల్ఎంఎం (ALMM), దేశీయ సోలార్ తయారీ

సోలార్ పీవీ కోసం ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకం (PLI)

దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించడం, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం హై-ఎఫిషియెన్సీ సోలార్ పీవీ మాడ్యూల్స్ (High-Efficiency Solar PV Modules) పీఎల్ఐ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం.

ముఖ్య వాస్తవాలు

• మొత్తం కేటాయింపు: రూ.24,000 కోట్లు
• మొదటి విడత: రూ.4,500 కోట్లు, 2021లో ఆమోదించారు.
• రెండవ విడత: రూ.19,500 కోట్లు, 2022లో ఆమోదించారు.
• 48,337 మెగావాట్ల తయారీ సామర్థ్యం కోసం ప్రభుత్వం అవార్డు లేఖలను (Letters of Award) జారీ చేసింది.
• అమ్మకాలు, సామర్థ్యం, స్థానిక పరికరాల వినియోగం (Local content) ఆధారంగా ప్రోత్సాహకాలు అందిస్తారు.

సెప్టెంబర్ 2025 నాటికి, ఈ పథకం దాదాపు రూ.52,900 కోట్ల పెట్టుబడులను ఆకర్షించింది. అలాగే సుమారు 44,400 ఉద్యోగాలను సృష్టించింది.

ఆమోదిత నమూనాలు, తయారీదారుల జాబితా (ALMM)

• సోలార్ పీవీ మాడ్యూల్స్, సెల్స్ నాణ్యతను నిర్ధారించడానికి ప్రభుత్వం 2019లో ఏఎల్ఎంఎం (ALMM) విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. అర్హత ఉన్న సోలార్ ప్రాజెక్టులలో కేవలం ప్రభుత్వం ఆమోదించిన నమూనాలు, తయారీదారుల వస్తువులను మాత్రమే ఉపయోగించేలా ఇది నిర్ధారిస్తుంది.
• పీఎల్ఐ, ఏఎల్ఎంఎం విధానాలు రెండూ కలిసి భారతదేశ దేశీయ సౌర విద్యుత్ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తున్నాయి. దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తూ, డెవలపర్లు, వినియోగదారుల్లో నాణ్యతపై నమ్మకాన్ని పెంచుతున్నాయి.

గృహాలు, రైతుల కోసం సౌర విద్యుత్

పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన

2024 ఫిబ్రవరి 13న ప్రారంభమైన పీఎం సూర్య ఘర్, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గృహ రూఫ్‌టాప్ సోలార్ (Rooftop solar) కార్యక్రమం.

ముఖ్య లక్షణాలు

• కేటాయింపులు: రూ.75,021 కోట్లు
• లక్ష్యం: ఒక కోటి గృహాలు
• నెలకు 300 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్
• రూఫ్‌టాప్ సోలార్ కోసం సబ్సిడీ మద్దతు
• పూచీకత్తు లేని రుణాలు (Collateral-free loans)
• రిజిస్ట్రేషన్, ఇన్‌స్టాలేషన్, సబ్సిడీ పంపిణీ కోసం ప్రత్యేక జాతీయ పోర్టల్

పీఎం-కుసుమ్ పథకం (PM-KUSUM Scheme)

వ్యవసాయంలో సౌర విద్యుత్ వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ప్రభుత్వం 2019లో ప్రధానమంత్రి కిసాన్ ఊర్జా సురక్ష ఏవం ఉత్థాన్ మహాభియాన్ (PM-KUSUM) ను ప్రారంభించింది.

విభాగాలు (Components)

• విభాగం ఎ: బంజరు లేదా ఖాళీ భూములలో వికేంద్రీకృత సౌర విద్యుత్ ప్లాంట్లు.
• విభాగం బి: గ్రిడ్‌తో సంబంధం లేని (Standalone/Off-grid) సోలార్ వ్యవసాయ పంపులు.
• విభాగం సి: గ్రిడ్‌కు అనుసంధానించిన వ్యవసాయ పంపుల సోలరైజేషన్ (Solarisation).

ముఖ్యమైన విజయాలు

• దాదాపు 11.49 లక్షల ఆఫ్-గ్రిడ్ (Off-grid) సోలార్ పంపులను ఏర్పాటు చేశారు.
• ఫీడర్-స్థాయి సోలరైజేషన్ ద్వారా 15.89 లక్షల కంటే ఎక్కువ వ్యవసాయ పంపులను కవర్ చేశారు.
• రైతుల భూములలో సుమారు 1,726 మెగావాట్ల వికేంద్రీకృత సౌర సామర్థ్యాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చారు.
• 21.77 లక్షలకు పైగా రైతులు లబ్ధి పొందారు.

పీఎం-కుసుమ్ పగటి పూట నమ్మకమైన విద్యుత్‌ను అందిస్తుంది. డీజిల్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది. అర్హత ఉన్న చోట మిగులు విద్యుత్‌ను విక్రయించడం ద్వారా రైతులు అదనపు ఆదాయం పొందేందుకు అనుమతిస్తుంది.

వికేంద్రీకృత సౌర వృద్ధి (Distributed Solar Growth)

భారతదేశ సౌర విద్యుత్ పరివర్తన కేవలం భారీ సోలార్ పార్కులకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. రూఫ్‌టాప్ సోలార్, వ్యవసాయ పంపుల సోలరైజేషన్ కూడా చాలా ముఖ్యమైనవిగా మారుతున్నాయి.

2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో కొత్తగా జతచేసిన 44.61 గిగావాట్ల సౌర సామర్థ్యంలో, వికేంద్రీకృత సౌర పరిష్కారాలు 16.3 గిగావాట్ల (లేదా 36%) వాటాను అందించాయి.

ఇందులో:

• పీఎం-కుసుమ్ ద్వారా 7.6 గిగావాట్లు వచ్చాయి.
• రూఫ్‌టాప్ సోలార్ ద్వారా 8.7 గిగావాట్లు వచ్చాయి.

గృహ వినియోగదారులు, రైతులు కూడా క్రియాశీలక ఇంధన ఉత్పత్తిదారులుగా మారుతున్నారని ఇది స్పష్టం చేస్తోంది.

సౌర విద్యుత్‌లో భారతదేశ ప్రపంచ నాయకత్వం

అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి (International Solar Alliance – ISA)

2015లో పారిస్‌లో జరిగిన కాప్21 (COP21) సదస్సులో భారతదేశం, ఫ్రాన్స్ కలిసి ‘అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి’ని స్థాపించాయి. ఇది సభ్య దేశాల మధ్య సౌర విద్యుత్ విస్తరణ, ఆర్థిక సహాయం, సాంకేతికత భాగస్వామ్యం, సామర్థ్య పెంపుదలను ప్రోత్సహిస్తుంది.

8వ ఐఎస్ఏ అసెంబ్లీ

8వ ఐఎస్ఏ అసెంబ్లీ 2025 అక్టోబర్‌లో న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. ఇందులో 125కు పైగా దేశాల నుంచి మంత్రులు, ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. సౌర విద్యుత్ ఆర్థిక సహాయం, స్థిరమైన సరఫరా గొలుసులు, అందరికీ విద్యుత్ లభ్యత, సాంకేతిక సహకారం లాంటి అంశాలపై వీరు చర్చించారు.

ఒక సూర్యుడు ఒక ప్రపంచం ఒక గ్రిడ్ (One Sun One World One Grid – OSOWOG)

‘ఒక సూర్యుడు ఒక ప్రపంచం ఒక గ్రిడ్’ విధానాన్ని భారతదేశం 2018లో ప్రతిపాదించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనుసంధానమైన పునరుత్పాదక ఇంధన గ్రిడ్‌ను సృష్టించడం దీని లక్ష్యం. దేశాల సరిహద్దుల మధ్య పునరుత్పాదక ఇంధన వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సహించడానికి కాప్26 (COP26) వద్ద భారతదేశం, యూకే (UK) కలిసి ‘గ్రీన్ గ్రిడ్స్ ఇనిషియేటివ్-ఒసోవాగ్’ (Green Grids Initiative-OSOWOG) ను ప్రారంభించాయి.

2030 నాటికి ప్రపంచ పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యాన్ని మూడు రెట్లు పెంచాలనే విషయంలో, తన జి20 (G20) అధ్యక్ష కాలంలో ఏకాభిప్రాయం సాధించడానికి కూడా భారతదేశం సహాయపడింది.

భారతదేశ సౌర విద్యుత్ ప్రోత్సాహక ప్రాముఖ్యత

1. ఇంధన భద్రత (Energy Security)

సౌర విద్యుత్ వల్ల దిగుమతి చేసుకునే శిలాజ ఇంధనాలపై (Fossil fuels) ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. దేశీయంగా ఇంధన లభ్యత బలోపేతం అవుతుంది.

2. వాతావరణ మార్పులపై చర్యలు (Climate Action)

సౌర విద్యుత్ విస్తరణ భారతదేశ ఎన్డీసీ (NDCs), పంచామృత్ కట్టుబాట్లు, నెట్-జీరో లక్ష్యాలకు మద్దతు ఇస్తుంది.

3. తయారీ, ఉద్యోగాలు

పీఎల్ఐ, ఏఎల్ఎంఎం, పీఎం సూర్య సరోవర్ పథకాలు దేశీయ తయారీ, విలువ జోడింపు, స్వచ్ఛమైన ఇంధన రంగంలో ఉపాధిని ప్రోత్సహిస్తాయి.

4. గ్రామీణ పరివర్తన (Rural Transformation)

పీఎం-కుసుమ్ నమ్మకమైన విద్యుత్‌ను అందించడం ద్వారా రైతులకు అండగా నిలుస్తోంది. డీజిల్ వినియోగాన్ని తగ్గించి అదనపు ఆదాయవనరులను కల్పిస్తోంది.

5. గృహ పొదుపు (Household Savings)

పీఎం సూర్య ఘర్ విద్యుత్ బిల్లులను తగ్గిస్తుంది, రూఫ్‌టాప్ సోలార్ వినియోగాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

6. ప్రపంచ నాయకత్వం (Global Leadership)

ప్రపంచ స్థాయి స్వచ్ఛమైన ఇంధన దౌత్యంలో (Clean energy diplomacy) భారతదేశ పాత్రను ఐఎస్ఏ (ISA), ఒసోవాగ్ (OSOWOG) బలోపేతం చేస్తున్నాయి.

సవాళ్లు (Challenges)

1. గ్రిడ్ అనుసంధానం (Grid Integration)

భారీ సౌర విద్యుత్ సామర్థ్యానికి మరింత బలమైన ట్రాన్స్‌మిషన్ (Transmission), నిల్వ, బ్యాలెన్సింగ్ వ్యవస్థలు అవసరం.

2. నిల్వ వ్యయం (Storage Cost)

సౌర విద్యుత్ నిరంతరాయంగా అందదు కాబట్టి, చౌకైన బ్యాటరీలు, నిల్వ వ్యవస్థలు (Energy storage systems) అత్యంత అవసరం.

3. భూమి కొరత (Land Pressure)

నేలపై ఏర్పాటు చేసే భారీ సోలార్ ప్రాజెక్టులకు విశాలమైన భూమి అవసరం. ఫ్లోటింగ్ సోలార్ ప్రాజెక్టులు ఈ ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి సహాయపడతాయి.

4. దిగుమతులపై ఆధారపడటం

వేఫర్లు, సెల్స్, మాడ్యూల్స్, నిల్వ సాంకేతికతల దేశీయ ఉత్పత్తిని భారతదేశం బలోపేతం చేసుకోవాలి.

5. డిస్కమ్‌ల సన్నద్ధత (DISCOM Readiness)

రూఫ్‌టాప్ సోలార్, ఆర్‌పీఓ (RPO) అమలుకు విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థల (Distribution companies) నుంచి బలమైన సహకారం అవసరం.

ముందున్న మార్గం (Way Forward)

1. నిల్వతో కూడిన ఫ్లోటింగ్ సోలార్ విస్తరణ

భూమి కొరతను తగ్గించడానికి, గ్రిడ్ విశ్వసనీయతను మెరుగుపరచడానికి పీఎం సూర్య సరోవర్ పథకాన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలి.

2. గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ల బలోపేతం

పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా విద్యుత్ ప్రసార నెట్‌వర్క్‌లను విస్తరించాలి.

3. దేశీయ తయారీ పెంపు

పూర్తిస్థాయి సోలార్ వ్యాల్యూ చైన్‌ను (Solar value chain) నిర్మించడానికి పీఎల్ఐ, ఏఎల్ఎంఎం విధానాలను ఉపయోగించాలి.

4. రూఫ్‌టాప్ సోలార్ లభ్యత పెంపు

సబ్సిడీలు, రుణాలు, డిజిటల్ పోర్టల్‌ల వినియోగం చాలా సులభంగా, పౌరులకు అనుకూలంగా ఉండాలి.

5. సుస్థిర పద్ధతిలో వ్యవసాయ పంపుల సోలరైజేషన్

పీఎం-కుసుమ్‌ను సమర్థవంతమైన నీటిపారుదల, ఫీడర్ నిర్వహణ, రైతుల ఆదాయ వృద్ధితో అనుసంధానించాలి.

6. ప్రపంచ సౌర సహకారాన్ని ప్రోత్సహించడం

సౌర విద్యుత్ కోసం ఆర్థిక సహాయం, సాంకేతిక బదిలీ (Technology transfer), గ్లోబల్ సౌత్ (Global South) సహకారాన్ని విస్తరించడానికి భారతదేశం ఐఎస్ఏ (ISA), ఒసోవాగ్ (OSOWOG) లను ఉపయోగించుకోవాలి.

ముగింపు

ఒక కొత్త సాంకేతికతను సమన్వయ విధానాల ద్వారా ప్రధాన ఇంధన వనరుగా ఎలా మార్చవచ్చో భారతదేశ సౌర విద్యుత్ వృద్ధి చూపుతోంది. సోలార్ పార్కులు, రూఫ్‌టాప్ సిస్టమ్స్ నుంచి ఫ్లోటింగ్ సోలార్, వ్యవసాయ పంపులు, దేశీయ తయారీ, అంతర్జాతీయ కూటముల వరకు, భారతదేశం ఒక పూర్తిస్థాయి సోలార్ పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మిస్తోంది. తదుపరి దశలో నిల్వ సామర్థ్యం, గ్రిడ్ విశ్వసనీయత, స్థానిక తయారీ, అందరికీ ఇంధనం చేరవేయడంపై దృష్టి పెట్టాలి. అప్పుడే భారతదేశ స్వచ్ఛమైన ఇంధన పరివర్తనకు సౌర విద్యుత్ కేంద్ర బిందువుగా మారుతుంది.