యూపీఎస్సీ మెయిన్స్ (UPSC CARE MAINS)
- ప్రశ్న: భారతదేశ ఫార్మాస్యూటికల్ రంగం జెనెరిక్ తయారీ నుంచి ఆవిష్కరణల ఆధారిత వృద్ధి వైపు మారుతోంది. ఈ పరివర్తనలోని అవకాశాలు, సవాళ్లను చర్చించండి. 2030 నాటికి ఫార్మా రంగంలో భారతదేశాన్ని ప్రపంచ అగ్రగామిగా మార్చేందుకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలను సూచించండి.
- ప్రశ్న: 21వ శతాబ్దపు ప్రధాన ప్రజారోగ్య సవాలుగా జూనోటిక్ వ్యాధులు (జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపించే వ్యాధులు) మారుతున్నాయి. పర్యావరణ విచ్ఛిన్నం, వాతావరణ మార్పు, వన్ హెల్త్ విధానం ఆవశ్యకత నేపథ్యంలో దీనిని చర్చించండి.
ప్రశ్న: భారతదేశ ఫార్మాస్యూటికల్ రంగం జెనెరిక్ తయారీ నుంచి ఆవిష్కరణల ఆధారిత వృద్ధి వైపు మారుతోంది. ఈ పరివర్తనలోని అవకాశాలు, సవాళ్లను చర్చించండి. 2030 నాటికి ఫార్మా రంగంలో భారతదేశాన్ని ప్రపంచ అగ్రగామిగా మార్చేందుకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలను సూచించండి.
Q. India’s pharmaceutical sector is shifting from generic manufacturing to innovation-led growth. Discuss the opportunities and challenges in this transition. Suggest measures to make India a global pharmaceutical leader by 2030.
(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III: సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, పారిశ్రామిక వృద్ధి, ఆరోగ్య భద్రత)
భారత ఫార్మా రంగ పరివర్తన: అవకాశాలు, సవాళ్లు, ముందున్న మార్గం
పరిచయం
భారత ఫార్మాస్యూటికల్ రంగం (Pharmaceutical sector) తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన జెనెరిక్ ఔషధాల తయారీ నమూనా (Model) నుంచి సైన్స్ ఆధారిత ఆవిష్కరణల నమూనా (Innovation model) వైపు మారుతోంది. ఈ రంగం విలువ దాదాపు $65 బిలియన్లు. ప్రపంచంలోని జెనెరిక్ ఔషధాలలో సుమారు 20% మన దేశం నుంచే సరఫరా అవుతున్నాయి. 2030 నాటికి భారత ఫార్మా మార్కెట్ విలువను $130 బిలియన్లకు చేర్చాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆరోగ్య భద్రత, పారిశ్రామిక వృద్ధి, ఎగుమతుల పోటీతత్వం (Export competitiveness), సాంకేతిక స్వయం సమృద్ధికి (Technological self-reliance) ఈ పరివర్తన చాలా కీలకం.
ప్రధాన భాగం
పరివర్తనలో అవకాశాలు (Opportunities in the Transition)
- అధిక విలువ కలిగిన ఆవిష్కరణల వైపు మళ్లడం (Shift towards high-value innovation):
భారతదేశం కేవలం తక్కువ లాభాలు వచ్చే జెనెరిక్ ఔషధాలకే (Generic medicines) పరిమితం కాకుండా బయోసిమిలర్స్ (Biosimilars), బయోలాజిక్స్ (Biologics), నవల అణువులు (Novel molecules), mRNA ప్లాట్ఫారమ్లు, సెల్ థెరపీలు, జీన్ థెరపీల (Gene therapies) వైపు వెళ్లవచ్చు. ఇవి మెరుగైన ఆర్థిక విలువను సృష్టించి, ప్రపంచస్థాయిలో భారతదేశ స్థానాన్ని (Global position) మెరుగుపరుస్తాయి.
- బయోసిమిలర్స్, సంక్లిష్ట చికిత్సల వృద్ధి (Growth of biosimilars and complex therapies):
భారతదేశం ఇప్పటికే 100కు పైగా ఆమోదించబడిన బయోసిమిలర్స్ను (Biosimilars) కలిగి ఉంది. క్యాన్సర్, ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధులు (Autoimmune diseases), మధుమేహం వంటి ఖరీదైన చికిత్సలకు సరసమైన ప్రత్యామ్నాయాలను అందించడానికి ఇది ఒక గొప్ప అవకాశం.
- రెగ్యులేటరీ వ్యవస్థ ఆధునీకరణ (Regulatory modernisation):
రిస్క్ ఆధారిత ఆమోదాలు (Risk-based approvals), పత్రాల ఆధారిత లైసెన్సింగ్ (Dossier-based licensing), సుగమ్ (SUGAM) పోర్టల్ లాంటి డిజిటల్ సిస్టమ్స్ ద్వారా సెంట్రల్ డ్రగ్స్ స్టాండర్డ్ కంట్రోల్ ఆర్గనైజేషన్ (CDSCO) లో సంస్కరణలు వచ్చాయి. ఇవి లైసెన్సింగ్ జాప్యాన్ని తగ్గించి, భారతీయ ఔషధాలపై ప్రపంచ విశ్వాసాన్ని (Global trust) పెంచుతాయి.
- PLI పథకం ద్వారా సప్లై చైన్ (Supply chain) బలోపేతం:
ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకం.. యాక్టివ్ ఫార్మాస్యూటికల్ ఇంగ్రీడియంట్స్ (APIs), కీ స్టార్టింగ్ మెటీరియల్స్ (KSMs) దిగుమతులపై మన ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఇది ఫార్మా రంగ స్వయం సమృద్ధికి (Pharmaceutical sovereignty) అత్యంత అవసరం.
- AI ఆధారిత ఔషధ ఆవిష్కరణ (AI-driven drug discovery):
భారతదేశం వద్ద ఉన్న బలమైన డిజిటల్ నైపుణ్యం (Digital talent base).. ఏఐ (AI) ద్వారా కొత్త డ్రగ్స్ కనిపెట్టడంలో, క్లినికల్ డేటా విశ్లేషణలో (Clinical data analysis), మాలిక్యులర్ డిజైన్ను (Molecular design) వేగవంతం చేయడంలో సహాయపడుతుంది. దీని ద్వారా కొత్త ఔషధాలను అభివృద్ధి చేయడానికి పట్టే సమయం, ఖర్చు తగ్గుతాయి.
- ఎగుమతి సామర్థ్యం (Export potential):
భారతదేశం దాదాపు 191 దేశాలకు మందులను ఎగుమతి చేస్తోంది. మెరుగైన నాణ్యత, గ్లోబల్ రెగ్యులేటరీ హార్మోనైజేషన్ (Global regulatory harmonisation) ద్వారా అమెరికా, ఐరోపా (Europe) లాంటి దేశాల మార్కెట్లలో మన వాటాను పెంచుకోవచ్చు.
పరివర్తనలో సవాళ్లు (Challenges in the Transition)
- API, KSM లపై ఆధారపడటం:
అనేక కీలకమైన ఏపీఐ (API) ల కోసం, ముఖ్యంగా కిణ్వ ప్రక్రియ (Fermentation-based) ఉత్పత్తులు, యాంటీబయాటిక్స్ కోసం భారతదేశం ఇప్పటికీ దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. ప్రపంచస్థాయిలో ఏవైనా ఆటంకాలు ఎదురైనప్పుడు మన సప్లై చైన్కు ఇది పెద్ద ముప్పు (Vulnerability) గా మారుతుంది.
- తక్కువ R&D (పరిశోధన, అభివృద్ధి) పెట్టుబడులు:
ప్రపంచస్థాయి ఆవిష్కర్తలతో పోలిస్తే, భారతీయ ఫార్మా కంపెనీలు పరిశోధన (Research) కోసం ఖర్చు చేసే మొత్తం చాలా తక్కువ. ఇది నూతన రసాయన అణువుల (New Chemical Entities – NCEs), అధునాతన చికిత్సల అభివృద్ధిని పరిమితం చేస్తోంది.
- నాణ్యత, నిబంధనల ఉల్లంఘన సమస్యలు (Quality and compliance concerns):
ఇతర దేశాల నుంచి వచ్చే దిగుమతి హెచ్చరికలు, వార్నింగ్ లెటర్లు (Warning letters), ఔషధాల కలుషిత (Contamination) సంఘటనలు “ప్రపంచ ఫార్మసీ” (Pharmacy of the World) గా ఉన్న భారతదేశ ప్రతిష్టను దెబ్బతీస్తున్నాయి. కచ్చితమైన నాణ్యతను పాటించడం (Strong quality assurance) ఈ రంగానికి అత్యంత అవసరం.
- ధరల నియంత్రణ ఒత్తిళ్లు (Price control pressures):
నేషనల్ ఫార్మాస్యూటికల్ ప్రైసింగ్ అథారిటీ (NPPA) మందులు సరసమైన ధరల్లో అందేలా చేస్తుంది. కానీ ముడిసరుకు (Raw material) ధరలు పెరుగుతున్నప్పుడు ఈ కఠినమైన ధరల నియంత్రణ (Rigid price controls) ఎంఎస్ఎంఈ (MSME) లపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ఆవిష్కరణలను నిరుత్సాహపరుస్తుంది.
- పర్యావరణ నిబంధనల వ్యయం (Environmental compliance costs):
సుస్థిరత (Sustainability) కోసం జీరో లిక్విడ్ డిశ్చార్జ్ (ZLD) లాంటి పర్యావరణ నిబంధనలు ముఖ్యమే. అయితే, బల్క్ డ్రగ్ (Bulk drug) తయారీదారులకు, ముఖ్యంగా పాత పారిశ్రామిక క్లస్టర్లకు ఇవి ఉత్పత్తి ఖర్చులను విపరీతంగా పెంచుతున్నాయి.
- నైపుణ్యాల కొరత (Skill gap):
బయోప్రాసెసింగ్, జెనోమిక్స్, క్లినికల్ బయోఇన్ఫర్మేటిక్స్, ఎంఆర్ఎన్ఏ (mRNA) టెక్నాలజీ, రెగ్యులేటరీ సైన్స్లలో సరైన నైపుణ్యం కలిగిన నిపుణులు (Skilled professionals) భారతదేశంలో తగినంత లేరు.
2030 నాటికి అవసరమైన చర్యలు (Measures Needed by 2030)
- CAR-T, CRISPR, mRNA ప్లాట్ఫారమ్ల వంటి అధునాతన చికిత్సల (Advanced therapies) కోసం రెగ్యులేటరీ శాండ్బాక్స్లను (Regulatory sandboxes) సృష్టించాలి.
- IoT ఆధారిత ఉత్పాదక వ్యవస్థలు (IoT-based manufacturing systems), పటిష్టమైన తనిఖీ విధానాల ద్వారా నిరంతర నాణ్యత పర్యవేక్షణను (Continuous quality monitoring) అవలంబించాలి.
- ఎన్సీఈ (NCE) లు, బయోసిమిలర్స్ (Biosimilars), ప్లాట్ఫారమ్ టెక్నాలజీలకు సంబంధించి పరిశోధన, అభివృద్ధిపై (R&D) ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు పెట్టుబడులను పెంచాలి.
- ప్రభుత్వం, పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థలు, వెంచర్ క్యాపిటల్ భాగస్వామ్యంతో ఒక క్వాడ్-హెలిక్స్ ఎకోసిస్టమ్ను (Quad-Helix ecosystem) నిర్మించాలి.
- ఫార్మా పార్కుల్లో (Pharma parks) గ్రీన్ కెమిస్ట్రీ, ఫ్లో కెమిస్ట్రీ, సాల్వెంట్ రికవరీ (Solvent recovery), ఉమ్మడి మురుగునీటి శుద్ధి కర్మాగారాలను (Common effluent treatment plants) ప్రోత్సహించాలి.
- పరిశ్రమలతో ముడిపడిన (Industry-linked) కోర్సులు, ఫెలోషిప్ల ద్వారా ప్రత్యేక ‘ఫార్మా-బయో-డేటా’ టాలెంట్ను అభివృద్ధి చేయాలి.
- ఎగుమతుల ప్రాప్యతను (Export access) మెరుగుపరచడానికి నమ్మకమైన ప్రపంచ రెగ్యులేటర్లతో ఉమ్మడి గుర్తింపు ఒప్పందాలను (Mutual Recognition Agreements) కుదుర్చుకోవాలి.
ముగింపు
భారతదేశ ఫార్మా రంగ భవిష్యత్తు.. ఔషధాలను సరసమైన ధరల్లో అందించడం (Affordability), కొత్త ఆవిష్కరణల (Innovation) కలయికపై ఆధారపడి ఉంటుంది. R&D (పరిశోధన, అభివృద్ధి), నియంత్రణ (Regulation), నాణ్యత వ్యవస్థలు (Quality systems), ఏపీఐ స్వయం సమృద్ధి (API self-reliance), నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులను (Skilled human resources) బలోపేతం చేస్తే.. 2030 నాటికి భారతదేశం ప్రపంచస్థాయిలో ఫార్మా అగ్రగామిగా (Pharmaceutical leader) మారుతుంది. ఇది జాతీయ ఆరోగ్య భద్రతకు (National health security), అందరికీ మందులు అందడానికి, దేశ సమగ్ర స్వయం సమృద్ధి (Self-reliant development) లక్ష్యానికి సహాయపడుతుంది.
ప్రశ్న: 21వ శతాబ్దపు ప్రధాన ప్రజారోగ్య సవాలుగా జూనోటిక్ వ్యాధులు (జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపించే వ్యాధులు) మారుతున్నాయి. పర్యావరణ విచ్ఛిన్నం, వాతావరణ మార్పు, వన్ హెల్త్ విధానం ఆవశ్యకత నేపథ్యంలో దీనిని చర్చించండి.
Q. Zoonotic diseases are emerging as a defining public health challenge of the twenty-first century. Discuss in the context of ecological disruption, climate change and the need for a One Health approach. (GS Paper II –Governance, Public Health Systems, International Health Regulations)
(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ II – పాలన, పబ్లిక్ హెల్త్ సిస్టమ్స్, ఇంటర్నేషనల్ హెల్త్ రెగ్యులేషన్స్)
పరిచయం
జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపించే ఇన్ఫెక్షన్లనే జూనోటిక్ వ్యాధులు (Zoonotic diseases) అంటారు. కరోనా (COVID-19), నిపా (Nipah), ఎబోలా (Ebola) వంటి ఉదాహరణలతో పాటు ఇటీవల విజృంభిస్తున్న హంటా వైరస్ (hantavirus) లాంటివి జంతువుల నుంచి పుట్టే వ్యాధులు ప్రజారోగ్యానికి పెద్ద ముప్పుగా (Major public health concern) మారుతున్నాయని సూచిస్తున్నాయి. మనుషులు, జంతువులు, పర్యావరణం మధ్య ఉన్న సంబంధంలో పెరుగుతున్న ఆటంకాల వల్లే (Disturbance in the relationship) ఈ పరిస్థితి తలెత్తుతోంది.
ప్రధాన భాగం
పర్యావరణ విచ్ఛిన్నం, జూనోటిక్ ముప్పు (Ecological Disruption and Zoonotic Risk)
జూనోటిక్ వ్యాధులు మనుషులకు వ్యాపించడానికి పర్యావరణ విచ్ఛిన్నం ప్రధాన కారణం.
- అటవీ నిర్మూలన (Deforestation) వల్ల గబ్బిలాలు, ఎలుకలు (Bat and rodent) లాంటి వన్యప్రాణులకు మనుషులు చాలా దగ్గరవుతున్నారు.
- వ్యవసాయ విస్తరణ (Agricultural expansion), ప్రణాళిక లేని పట్టణీకరణ (Unplanned urbanisation) వల్ల మనుషులు, పశువులు, అడవి జంతువుల మధ్య సంబంధం పెరుగుతోంది.
- జంతువుల ఆవాసాలు విచ్ఛిన్నం (Habitat fragmentation) కావడం వల్ల అవి మానవ నివాస ప్రాంతాలు, పొలాలు, మార్కెట్లలోకి ప్రవేశిస్తున్నాయి.
- పారిశ్రామిక పశుపోషణ (Industrial livestock farming) వల్ల ఒకే జన్యుపరమైన లక్షణాలున్న జంతువులు భారీ సంఖ్యలో ఒకేచోట పెరుగుతున్నాయి. దీనివల్ల వ్యాధికారక క్రిములు (Pathogens) వేగంగా వృద్ధి చెందే ప్రమాదం ఉంది.
నిపా, ఎబోలా లాంటి వ్యాధులు.. ఆవాసాలు కోల్పోవడం వల్ల మనుషులకు, వ్యాధులను మోసుకొచ్చే జంతువులకు (Disease-carrying animals) మధ్య సంబంధాన్ని ఎలా పెంచుతాయో చూపుతున్నాయి.
వాతావరణ మార్పు, వ్యాధుల వ్యాప్తి (Climate Change and Disease Spread)
వాతావరణ మార్పులు అంటు వ్యాధుల (Infectious diseases) భౌగోళిక స్వరూపాన్ని (Geography) మార్చేస్తున్నాయి.
- పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు (Rising temperatures), మారుతున్న వర్షపాత విధానాలు.. జంతువుల కదలికలు, వాటి సంతానోత్పత్తిపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
- దోమలు, పేలు (Mosquitoes and ticks) కొత్త ప్రాంతాలకు, ముఖ్యంగా ఎత్తైన ప్రాంతాలు, అక్షాంశాలకు విస్తరిస్తున్నాయి.
- వ్యవసాయం (Agriculture), భూమి ఉత్పాదకతలో (Land productivity) వచ్చే మార్పులు ఎలుకల జనాభాను ప్రభావితం చేస్తాయి.
- బలహీనమైన ఆరోగ్య వ్యవస్థల (Fragile health systems) వల్ల కొత్త వ్యాధులను ముందుగా గుర్తించలేకపోవచ్చు.
ఈ విధంగా వాతావరణ మార్పులు జూనోటిక్ వ్యాధులకు ఒక రిస్క్ మల్టిప్లైయర్గా (Risk multiplier – ప్రమాదాన్ని రెట్టింపు చేసేవిగా) పనిచేస్తాయి.
వన్ హెల్త్ (One Health) విధానం ఆవశ్యకత
మనుషుల ఆరోగ్యం, జంతువుల ఆరోగ్యం, పర్యావరణ ఆరోగ్యం ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయని వన్ హెల్త్ (One Health) విధానం గుర్తిస్తుంది.
దీనికి కిందివి అవసరం:
- మనుషులు, పశువులు, వన్యప్రాణులపై సమగ్ర నిఘా (Integrated surveillance).
- పర్యావరణ శాంప్లింగ్ (Environmental sampling), ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు (Early warning systems).
- రియల్ టైమ్ డేటా షేరింగ్ (Real-time data sharing).
- బలమైన పశువైద్య (Veterinary), ప్రజారోగ్య వ్యవస్థలు.
- అధిక ప్రమాదం ఉన్న పశువుల పెంపకంలో నిబంధనలు (Regulation of high-risk livestock practices).
- అడవులు, జీవవైవిధ్యం (Biodiversity) పరిరక్షణ.
ముగింపు
జూనోటిక్ వ్యాధులు కేవలం ప్రమాదవశాత్తు వస్తున్నవి కావు (Not isolated accidents). పర్యావరణ నష్టం, వాతావరణ మార్పులు, బలహీనమైన నిఘా వ్యవస్థలతో (Weak surveillance) ఇవి ముడిపడి ఉన్నాయి. 21వ శతాబ్దానికి.. వన్ హెల్త్ (One Health), పర్యావరణ సమతుల్యత (Ecological balance), వాతావరణ మార్పుల పట్ల తట్టుకునే సామర్థ్యం (Climate resilience), ప్రపంచ సహకారం (Global cooperation) పై ఆధారపడిన ఒక నివారణాత్మక (Preventive) పబ్లిక్ హెల్త్ మోడల్ అవసరం. ఇలాంటి సమీకృత విధానం (Integrated approach) మాత్రమే భవిష్యత్తులో మహమ్మారుల (Future pandemics) ప్రమాదాన్ని తగ్గించగలదు.
