భారత్-ఫ్రాన్స్ ఆవిష్కరణల మార్గదర్శక పత్రం 2030 (India–France Innovation Roadmap 2030): నమ్మకమైన సాంకేతిక భాగస్వామ్య నిర్మాణం

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

కృత్రిమ మేధస్సు (AI), పరిశోధన, విద్య, ఆరోగ్యం, స్టార్టప్‌లు, అంతరిక్ష రంగాలలో సహకారాన్ని మరింత బలోపేతం చేసుకోవడానికి భారత్, ఫ్రాన్స్ దేశాలు ఆవిష్కరణల మార్గదర్శక పత్రం 2030 (Innovation Roadmap 2030) ని ఆమోదించాయి. 2026 ఫిబ్రవరి 17న ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను ప్రత్యేక ప్రపంచ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంగా (Special Global Strategic Partnership) ఉన్నతీకరించారు. దీని తర్వాత హొరైజన్ 2047 రోడ్‌మ్యాప్, భారత్-ఫ్రాన్స్ ఆవిష్కరణల సంవత్సరం 2026 ఆధారంగా రెండు దేశాలు ఈ కీలక అడుగులు వేస్తున్నాయి.

నేపథ్యం

భారతదేశానికి చెందిన వికసిత్ భారత్ 2047 (Viksit Bharat 2047) దృక్పథం, ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన ఫ్రాన్స్ 2030 (France 2030) వ్యూహం సరికొత్త ఆవిష్కరణలు, అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతలలో సహకారానికి బలమైన పునాది వేస్తాయి.

ఈ మార్గదర్శక పత్రం కింది లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకుంది:

• కీలకమైన, అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతల ఉమ్మడి అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం.
• నమ్మకమైన సాంకేతిక పర్యావరణ వ్యవస్థలను (Technology ecosystems) బలోపేతం చేయడం.
• విద్యా, పరిశోధనల చలనశీలతను (Academic and research mobility) పెంచడం.
• సాంకేతిక, పారిశ్రామిక సార్వభౌమాధికారానికి (Technological and industrial sovereignty) మద్దతు ఇవ్వడం.
• ప్రజలు, భూమి, ఉమ్మడి శ్రేయస్సు కోసం పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేయడం.

మార్గదర్శక పత్రం ప్రధాన స్తంభాలు

1. నమ్మకమైన కృత్రిమ మేధస్సు (AI) కోసం భాగస్వామ్యం

తమ ఆవిష్కరణల భాగస్వామ్యంలో నమ్మకమైన ఏఐ (Trusted AI) ని ఒక ప్రధాన స్తంభంగా మార్చాలని భారత్, ఫ్రాన్స్ అంగీకరించాయి.

ఈ సహకారం కింది వాటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది:

• కృత్రిమ మేధస్సుపై భారత్-ఫ్రాన్స్ ప్రకటన, 2025 (India–France Declaration on Artificial Intelligence, 2025)
• 2025లో ఫ్రాన్స్ నిర్వహించిన ఏఐ యాక్షన్ సమ్మిట్ (AI Action Summit)
• 2026లో భారతదేశం నిర్వహించిన ఏఐ ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ (AI Impact Summit)

ప్రధాన రంగాలు

• సురక్షితమైన, భద్రతతో కూడిన, నమ్మకమైన ఏఐ వ్యవస్థల అభివృద్ధి.
• ప్రజాస్వామ్య విలువలు, మానవ హక్కుల రక్షణ.
• వివక్ష, తప్పుడు సమాచారాన్ని (Misinformation) నివారించడం.
• నియంత్రణ సంస్థలు (Regulators), ప్రామాణిక సంస్థలు, సాంకేతిక నిపుణుల మధ్య సహకారం.
• అత్యాధునిక, ఉత్పాదక ఏఐ నమూనాలపై (Generative AI models) ప్రమాదాల ఆధారిత పరిపాలన (Risk-based governance).
• జాతీయ అభివృద్ధికి ఆటంకం కలగకుండా ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం.

ఆన్‌లైన్‌లో పిల్లల భద్రత

ఏఐ ఆధారిత డిజిటల్ సేవల్లో పిల్లల భద్రతకు భారత్, ఫ్రాన్స్ అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి.

ఈ సహకారంలో కింది అంశాలు ఉంటాయి:

• గోప్యతను కాపాడే వయసు నిర్ధారణ (Privacy-preserving age assurance).
• భద్రతకు పెద్దపీట వేసే నిర్మాణ రూపకల్పన (Safety-by-design architecture).
• ఫలితాల ఆధారిత భద్రతా ప్రమాణాలు.
• ఏఐ సంబంధిత ఆన్‌లైన్ ప్రమాదాల నుండి పిల్లలను రక్షించడం.

గోప్యతను కాపాడే డేటా మార్పిడి

భారతదేశానికి చెందిన డేటా సాధికారత, రక్షణ నిర్మాణం-డేపా (DEPA), ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన నమ్మకమైన డేటా స్పేస్‌లు, హెల్త్ డేటా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు కింది రంగాలలో సహకారానికి మద్దతు ఇస్తాయి:

• పరిశోధన
• ఆరోగ్య సంరక్షణ
• ప్రజా సేవలు
• ఏఐ ఆధారిత ఆవిష్కరణలు

2. విద్యా చలనశీలత, ప్రజల మధ్య సహకారం

కింది రంగాలలో భారత్, ఫ్రాన్స్ సహకారాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తాయి:

• స్టెమ్ విద్య (STEM education)
• పరిశోధన భాగస్వామ్యాలు
• విద్యార్థుల చలనశీలత (Student mobility)
• ప్రతిభావంతుల చలనశీలత (Talent mobility)
• సంస్థాగత సహకారం

2030 నాటికి 30,000 మంది భారతీయ విద్యార్థులను ఆహ్వానించాలని ఫ్రాన్స్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

విద్యా అర్హతల పరస్పర గుర్తింపు (Mutual Recognition of Qualifications)

2018లో భారతదేశంతో విద్యా అర్హతల పరస్పర గుర్తింపు ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్న తొలి దేశంగా ఫ్రాన్స్ నిలిచింది. ఇరు దేశాలు ఈ ఒప్పందాన్ని కింది వాటికి విస్తరించడానికి కలిసి పనిచేస్తాయి:

• మరిన్ని విద్యా విభాగాలు
• నియంత్రిత వృత్తులు (Regulated professions)
• అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతిక రంగాలు

ఈ విస్తృత ముసాయిదా కింది వాటికి మద్దతు ఇస్తుంది:

• విద్యార్థుల చలనశీలత
• జాయింట్ డిగ్రీ కార్యక్రమాలు (Dual-degree programmes)
• డాక్టోరల్ స్థాయి ఉమ్మడి పర్యవేక్షణ
• వృత్తిపరమైన చలనశీలత
• పరిశోధన సహకారం

విద్యార్థుల మార్పిడి, పరిశోధన భాగస్వామ్యాలను ప్రోత్సహించడానికి ఇరు దేశాల విద్యా సంస్థలు కూడా అంగీకరించాయి.

3. సాంకేతిక సార్వభౌమాధికారం, ఆవిష్కరణ ఆధారిత వృద్ధి

కింది వారి మధ్య సన్నిహిత సహకారాన్ని భారత్, ఫ్రాన్స్ ప్రోత్సహిస్తాయి:

• ప్రభుత్వాలు
• పరిశ్రమలు
• స్టార్టప్‌లు
• విశ్వవిద్యాలయాలు
• పరిశోధనా సంస్థలు

వ్యూహాత్మక రంగాలలో అవాంతరాలను తట్టుకునే, నమ్మకమైన సరఫరా గొలుసులను (Supply chains) నిర్మించడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

సెఫిప్రా (CEFIPRA)

అత్యాధునిక పరిశోధనల ప్రోత్సాహక ఇండో-ఫ్రెంచ్ కేంద్రం-సెఫిప్రా, శాస్త్రీయ సహకారానికి ప్రధాన వేదికగా కొనసాగుతుంది. దీని పాత్రను కింది అంశాల వైపు విస్తరిస్తారు:

• ఆవిష్కరణలు
• సాంకేతికతల ఉమ్మడి అభివృద్ధి
• వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన సాంకేతికతలను విస్తృతం చేయడం

భారత్-ఫ్రాన్స్ ఆవిష్కరణల నెట్‌వర్క్ (India–France Innovation Network)

• భారత్-ఫ్రాన్స్ ఇన్నోవేషన్ నెట్‌వర్క్-ఐఎఫ్ఐఎన్ (IFIN) ఇరు దేశాల ఆవిష్కరణల పర్యావరణ వ్యవస్థలను అనుసంధానిస్తుంది.
• దీని దీర్ఘకాలిక నిర్వహణ కోసం ఇండో-ఫ్రెంచ్ స్టీరింగ్ కమిటీని ఏర్పాటు చేసే అవకాశం ఉంది.

ఆరోగ్యం కోసం లైఫ్ సైన్సెస్ లో ఫ్రాంకో-ఇండియన్ క్యాంపస్

లైఫ్ సైన్సెస్ ఫర్ హెల్త్ లో ఫ్రాంకో-ఇండియన్ క్యాంపస్-ఎఫ్ఐసి-ఎల్ఎస్హెచ్ (FIC-LSH) కింది రంగాల్లో సహకారానికి మద్దతు ఇస్తుంది:

• జీవవైద్య శాస్త్రాలు (Biomedical sciences)
• ఆరోగ్య పరిశోధన
• విద్యాపరమైన సహకారం
• ఆరోగ్య ఆవిష్కరణలు

ఏరోనాటిక్స్ శిక్షణ, ఉద్యోగాల కోసం ఫ్రాంకో-ఇండియన్ క్యాంపస్

• భారత్, ఫ్రాన్స్ కలిసి కాన్పూర్‌లో ఏరోనాటికల్ శిక్షణా క్యాంపస్‌ను స్థాపిస్తాయి.
• నైపుణ్యాభివృద్ధి, వ్యవస్థాపకత మంత్రిత్వ శాఖ భాగస్వామ్యంతో ఈ క్యాంపస్‌ను అభివృద్ధి చేస్తారు.
• ఇది ఏరోనాటిక్స్ రంగంలో శిక్షణ, నైపుణ్యాభివృద్ధిని ప్రోత్సహిస్తుంది.

భారత్-ఫ్రాన్స్ ఇన్నోఎక్స్ఛేంజ్ బ్రిడ్జ్ (India–France InnoXchange Bridge)

• ప్రతిపాదిత భారత్-ఫ్రాన్స్ ఇన్నోఎక్స్ఛేంజ్ బ్రిడ్జ్ ఇరు దేశాల మధ్య పరిశోధన, వ్యవస్థాపకత (Entrepreneurship) కారిడార్‌ను సృష్టిస్తుంది.

ఇది స్టార్టప్‌లకు, ఆవిష్కర్తలకు కింది వాటిని అందుబాటులోకి తీసుకురావచ్చు:

• పరిశోధన ప్రయోగశాలలు
• సాంకేతిక వేదికలు (Technology platforms)
• ఆవిష్కరణల క్లస్టర్లు
• పెట్టుబడిదారులు
• స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థలు

ఇది కింది వాటికి కూడా మద్దతు ఇస్తుంది:

• పరిశోధన రెసిడెన్సీలు
• ఆవిష్కరణల కార్యక్రమాలు
• సహకార ప్రాజెక్టులు
• సాఫ్ట్-ల్యాండింగ్ అవకాశాలు (Soft-landing opportunities)

చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమల మధ్య సహకారం

రెండు దేశాలు తమ చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమల (SMEs) మధ్య మరింత పరస్పర చర్యను అన్వేషిస్తాయి. ఎస్ఎంఈ లను కింది వాటికి ముఖ్యమైన చోదక శక్తులుగా గుర్తిస్తారు:

• ఆవిష్కరణలు
• ఉపాధి
• సమ్మిళిత ఆర్థిక వృద్ధి (Inclusive economic growth)

భారత్-ఫ్రాన్స్ అంతరిక్ష సహకారం

భారత్, ఫ్రాన్స్ తమ ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ అంతరిక్ష సంస్థల మధ్య సహకారాన్ని బలోపేతం చేస్తాయి. ఒకే వారంలో రెండు అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు:

• బెంగళూరు స్పేస్ ఎక్స్‌పో: సెప్టెంబర్ 7–9, బెంగళూరు.
• అంతర్జాతీయ స్పేస్ సమ్మిట్: సెప్టెంబర్ 9–10, పారిస్.

కింది రంగాలలో రెండు దేశాలు సహకారాన్ని మరింత పెంచుతాయి:

• భూ పరిశీలన (Earth observation)
• మానవ అంతరిక్ష యాత్రలు
• ఫ్రెంచ్ జీరో-జి సామర్థ్యాలు (French Zero-G capabilities)
• లో ఎర్త్ ఆర్బిట్ (Low Earth Orbit) లో భారతదేశం ప్రతిపాదించిన భవిష్యత్ అంతరిక్ష కేంద్రం
• ప్రైవేట్ రంగ అంతరిక్ష సహకారం

4. ఏఐ, పరిశోధన ఆధారిత ఆరోగ్య పరిష్కారాలు

ఆరోగ్య డేటాను సురక్షితంగా పంచుకోవడానికి సమ్మతి ఆధారిత (Consent-based) వ్యవస్థలను భారత్, ఫ్రాన్స్ అభివృద్ధి చేస్తాయి. కింది సంస్థల భాగస్వామ్యంతో నడిచే పైలట్ ప్రాజెక్ట్ పై ఈ సహకారం ఆధారపడి ఉంటుంది:

• భారతదేశ వైద్య పరిశోధన మండలి-ఐసిఎంఆర్ (ICMR)
• ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన హెల్త్ డేటా హబ్-హెచ్డిహెచ్ (HDH)

రెండు దేశాలు కింది వారితో కలిసి పనిచేస్తాయి:

• డేటా మధ్యవర్తులు (Data intermediaries)
• సాంకేతిక ప్రామాణిక సంస్థలు
• నియంత్రణ సంస్థలు
• పరిశోధనా సంస్థలు

కింది వాటి కోసం పరస్పరం పనిచేసే (Interoperable), హక్కులను పరిరక్షించే డేటా వ్యవస్థలను రూపొందించడమే దీని లక్ష్యం:

• ఏఐ ఆవిష్కరణలు
• ఆరోగ్య సంరక్షణ పరిశోధన
• ప్రజోపయోగ పరిశోధన

ఈ నమూనాలను భవిష్యత్తులో ఇతర రంగాలకు విస్తరించవచ్చు. అలాగే గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలతో సహా ఆసక్తి ఉన్న ఇతర దేశాలతో కూడా వీటిని పంచుకోవచ్చు.

ముగింపు

భారత్-ఫ్రాన్స్ ఆవిష్కరణల మార్గదర్శక పత్రం 2030 (India–France Innovation Roadmap 2030), ఆవిష్కరణలను ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకు ఒక ప్రధాన స్తంభంగా మారుస్తుంది. పరస్పర విశ్వాసం, భాగస్వామ్య ప్రజాస్వామ్య విలువలు, వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి, అందరికీ అందుబాటులో ఉండే సమ్మిళిత ఆవిష్కరణలు, మానవ-కేంద్రీకృత సాంకేతిక అభివృద్ధి మార్గదర్శకంగా ఈ పత్రం పనిచేస్తుంది. కృత్రిమ మేధస్సు, విద్య, పరిశోధన, ఆరోగ్య సంరక్షణ, స్టార్టప్‌లు, ఏరోనాటిక్స్, అంతరిక్ష రంగాలలో ఉన్న ద్వైపాక్షిక సహకారాన్ని ఆచరణాత్మక ఫలితాలుగా మార్చాలని ఇది లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.