var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
ప్ర. పంజాబ్లో వరి కురచ తెగులు చీడపీడలు, వ్యాధుల వ్యాప్తికి భారతీయ వ్యవసాయం గురవుతున్న తీవ్ర ప్రమాదాన్ని తెలియజేస్తోంది. ఇటువంటి పంట వ్యాధులను నిర్వహించడానికి అవసరమైన కారణాలు, ప్రభావాలు, నివారణ చర్యలను చర్చించండి.
Q. Paddy dwarfing disease in Punjab highlights the growing vulnerability of Indian agriculture to pest and disease outbreaks. Discuss the causes, impacts and preventive measures needed to manage such crop diseases.
(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III – ఆర్థిక వ్యవస్థ, వ్యవసాయం)
పరిచయం
భారతీయ వ్యవసాయం చీడపీడలు (Pests), వైరల్ వ్యాధులు (Viral diseases), మారుతున్న వ్యవసాయ పద్ధతుల నుంచి ఎక్కువగా ముప్పును ఎదుర్కొంటోంది. సదరన్ రైస్ బ్లాక్-స్ట్రీక్డ్ డ్వార్ఫ్ వైరస్ (Southern Rice Black-Streaked Dwarf Virus) కారణంగా పంజాబ్లో వరి కురచ తెగులు మళ్లీ ప్రబలుతోంది. దీనివల్ల బలమైన పంటల నిఘా (Crop surveillance), ముందస్తు వ్యవసాయ చర్యలు (Preventive agriculture) అవసరమని తెలుస్తోంది.
ప్రధాన భాగం
వరి కురచ తెగులు కారణాలు
వైట్-బ్యాక్డ్ ప్లాంట్ హాప్పర్ (White-backed plant hopper) అనే కీటం ద్వారా ఈ వ్యాధి వ్యాపిస్తుంది.
ఈ కీటం వ్యాధి సోకిన మొక్కల నుండి ఆరోగ్యకరమైన మొక్కలకు వైరస్ను చేరవేస్తుంది.
పంట లేని సమయాల్లో ఇది గడ్డి మొక్కలు, కలుపు మొక్కల (Weeds) పై ఆశ్రయం పొంది బతుకుతుంది.
విశాలమైన ప్రాంతాల్లో నిరంతరంగా వరి సాగు చేయడం వల్ల ఈ వ్యాధి వ్యాపించే అవకాశం పెరుగుతుంది.
ముందుస్తుగా నారు పోయడం వల్ల నారుమడులు (Nurseries) ఎక్కువ కాలం పాటు కీటకాల దాడికి గురవుతాయి.
గట్లు, నీటి కాలువల చుట్టూ పరిశుభ్రత లేకపోవడం వల్ల ఈ కీటకాలు సులభంగా జీవిస్తాయి.
రైతులు, వ్యవసాయంపై ప్రభావం
ఈ వ్యాధి మొక్కల ఎత్తును తగ్గిస్తుంది. మూలాల (వేర్ల) వృద్ధిని బలహీనపరుస్తుంది.
వ్యాధి తీవ్రంగా ఉంటే గింజలు సరిగ్గా ఏర్పడవు. లేదా పూర్తిగా రాకుండా పోతాయి.
వ్యాధి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని రైతులు సాధారణ వరి దిగుబడి కంటే చాలా తక్కువ దిగుబడి వస్తోందని తెలిపారు.
దీనివల్ల చిన్న, సన్నకారు రైతులకు భారీగా ఆదాయ నష్టం వాటిల్లుతుంది.
ఈ వ్యాధి లక్షణాలు ఆలస్యంగా కనిపిస్తాయి. దీనివల్ల పంటను తిరిగి నాటడానికి రైతులకు తగిన సమయం దొరకదు.
పంజాబ్ లాంటి ప్రధాన వరి సాగు ప్రాంతాల్లో ఇది వరి ఉత్పత్తిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది.
నివారణ చర్యలు
రైతులు నారుమడులను, లేత వరి పొలాలను క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షించాలి.
సాధారణ పొలం తనిఖీల ద్వారా వైట్-బ్యాక్డ్ ప్లాంట్ హాప్పర్ కీటకాన్ని రైతులు సులభంగా గుర్తించాలి.
కీటకాల కదలికలను గమనించడానికి రైతులు పసుపు రంగు కాంతి ఉచ్చులను (Yellow-light traps) ఉపయోగించవచ్చు.
పొలాలు, నీటి కాలువల సమీపంలో ఉన్న కలుపు మొక్కలు, గడ్డి మొక్కలను రైతులు తొలగించాలి.
అధికారికంగా సూచించిన సమయాల ప్రకారమే రైతులు నాట్లు వేయాలి.
కీటకాల దాడిని గుర్తించిన తర్వాత మాత్రమే పంజాబ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం (PAU) సిఫార్సు చేసిన పురుగుమందులను (Insecticides) వాడాలి.
వ్యవసాయ విస్తరణాధికారులు గ్రామ స్థాయిలో అవగాహన శిబిరాలను నిర్వహించాలి.
భవిష్యత్తు కార్యాచరణ
పంట వ్యాధులను ముందుగానే గుర్తించడానికి ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను (Early warning systems) అభివృద్ధి చేయాలి.
గ్రామ స్థాయిలో శాస్త్రీయంగా చీడపీడల నిఘాను ప్రోత్సహించాలి.
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాల ద్వారా రైతులకు శిక్షణను బలోపేతం చేయాలి.
ఒకే రకమైన పంటను (Monocropping) నిరంతరంగా సాగు చేయడం వల్ల కలిగే నష్టాలను తగ్గించాలి. దీని కోసం పంటల వైవిధ్యీకరణను (Crop diversification) ప్రోత్సహించాలి.
శాస్త్రవేత్తలు, వ్యవసాయ విస్తరణాధికారులు, రైతుల మధ్య సమన్వయాన్ని మెరుగుపరచాలి.
ముగింపు
వరి కురచ తెగులు అనేది కేవలం మొక్కల ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన సమస్య మాత్రమే కాదు. ఇది రైతుల జీవనోపాధికి సంబంధించిన సమస్య కూడా. వైరల్ వ్యాధులకు నివారణ మార్గాలు చాలా తక్కువ. కాబట్టి భారతదేశం ముందస్తు నివారణ, వ్యాధిని త్వరగా గుర్తించడం, శాస్త్రీయ పంట నిర్వహణపై దృష్టి పెట్టాలి. ఇది ఆహార భద్రతను (Food security) కాపాడటానికి సహాయపడుతుంది. అలాగే సుస్థిర వ్యవసాయానికి (Sustainable agriculture) అండగా నిలుస్తుంది.
ప్ర. జనాభా, ఆర్థిక, సంస్థాగత సవాళ్ల కారణంగా భారత సమాఖ్య వ్యవస్థ పెరుగుతున్న ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. పరిశీలించండి. భారతదేశంలో సహకార సమాఖ్య విధానాన్ని బలోపేతం చేయడానికి తగిన చర్యలను సూచించండి.
Q. Indian federalism is facing increasing stress due to demographic, fiscal and institutional challenges. Examine. Suggest measures to strengthen cooperative federalism in India.
(జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ II – పాలిటీ అండ్ గవర్నెన్స్, సమాఖ్య విధానం, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు, సహకార సమాఖ్య విధానం)
పరిచయం
భారత సమాఖ్య వ్యవస్థను అర్ధ-సమాఖ్య (Quasi-federal) అని వర్ణిస్తారు. ఎందుకంటే ఇది బలమైన కేంద్రంతో పాటు రాజ్యాంగబద్ధమైన గుర్తింపు ఉన్న రాష్ట్రాలను కలిపి ఉంచుతుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 1 (Article 1) భారతదేశాన్ని “రాష్ట్రాల యూనియన్” (Union of States) గా వివరిస్తుంది. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1994) కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఒక కీలక తీర్పునిచ్చింది. సమాఖ్య విధానం (Federalism) రాజ్యాంగ మౌలిక స్వరూపంలో (Basic Structure) భాగమని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఇటీవల నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation), నిధుల పంపిణీ (Fiscal sharing), గవర్నర్ పాత్ర, కేంద్రీకరణ (Centralisation) లాంటి అంశాలు కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలలో ఒత్తిడిని సృష్టిస్తున్నాయి.
ప్రధాన భాగం
భారత సమాఖ్య వ్యవస్థపై ప్రధాన ఒత్తిళ్లు
1. జనాభా, డీలిమిటేషన్ ఆందోళనలు
2026 తర్వాత ప్రతిపాదించిన డీలిమిటేషన్ (Delimitation) జనాభా ఆధారంగా పార్లమెంటు స్థానాలను సర్దుబాటు చేయవచ్చు. జనాభా వృద్ధిని విజయవంతంగా నియంత్రించిన రాష్ట్రాలు, ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతదేశ రాష్ట్రాలు, తమ రాజకీయ ప్రాతినిధ్యాన్ని (Political representation) కోల్పోతామని భయపడుతున్నాయి. ఇది డెమోగ్రాఫిక్ పెనాల్టీ (Demographic penalty) సమస్యను సృష్టిస్తుంది. దీనివల్ల మెరుగైన పనితీరు కనబరిచిన రాష్ట్రాలు పార్లమెంటులో తమ గొంతును కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.
2. ఒత్తిడిలో ఆర్థిక సమాఖ్య విధానం (Fiscal Federalism Under Pressure)
పన్నుల పంపిణీ (Tax devolution) కోసం రాష్ట్రాలు కేంద్రంపై ఆధారపడతాయి. అయితే, కేంద్రం సెస్సులు, సర్ఛార్జీల (Cesses and surcharges) వాడకాన్ని పెంచుతోంది. వీటిని రాష్ట్రాలతో పంచుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఇది పంచుకోదగిన నిధుల కొలనును (Divisible pool) తగ్గిస్తుంది. అధికారికంగా రాష్ట్రాల వాటా (Vertical devolution) 41 శాతంగా ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్రాలకు వాస్తవంగా దక్కే నిధులు తక్కువగానే ఉంటున్నాయి. ఇది సంక్షేమం, ఆరోగ్యం, విద్య, మౌలిక సదుపాయాలపై ఖర్చు చేసే రాష్ట్రాల సామర్థ్యాన్ని బలహీనపరుస్తుంది.
3. షరతులతో కూడిన రుణ పరిమితులు (Conditional Borrowing Limits)
అదనపు రుణ పరిమితులను (Borrowing limits) విద్యుత్ రంగ సంస్కరణల లాంటి అంశాలతో ముడిపెట్టడాన్ని రాష్ట్రాలు తప్పుబడుతున్నాయి. ఇది తమ ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తిని (Fiscal autonomy) ప్రభావితం చేస్తుందని వాదిస్తున్నాయి. ఇటువంటి షరతులు రాష్ట్ర-నిర్దిష్ట అభివృద్ధి ప్రాధాన్యతలను పరిమితం చేస్తాయి.
4. ఉమ్మడి జాబితా అంశాల్లో కేంద్రీకరణ (Centralisation in Concurrent List Subjects)
ఉమ్మడి జాబితాలోని (Concurrent List) అంశాలపై చట్టాలు చేసే అధికారం కేంద్రానికి ఉంది. కానీ, కేంద్రం తమను సరిగ్గా సంప్రదించడం లేదని రాష్ట్రాలు తరచుగా ఫిర్యాదు చేస్తున్నాయి. క్రిమినల్ చట్టం, వ్యవసాయం, కార్మిక రంగం, విద్య లాంటి రంగాల్లో కేంద్రం ప్రధాన సంస్కరణలు తీసుకువస్తోంది. ఈ నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రక్రియలో తమను పక్కన పెట్టారని రాష్ట్రాలు భావించినప్పుడు సమాఖ్య ఉద్రిక్తతలు ఏర్పడతాయి.
5. గవర్నర్-రాష్ట్రాల మధ్య ఘర్షణ (Governor-State Friction)
గవర్నర్ ఒక రాజ్యాంగ వారధిగా (Constitutional bridge) వ్యవహరించాలని అందరూ ఆశిస్తారు. అయితే, రాష్ట్ర శాసనసభలు ఆమోదించిన బిల్లులకు ఆమోదం తెలపడంలో గవర్నర్లు జాప్యం చేయడం వివాదాలకు దారి తీస్తోంది. స్టేట్ ఆఫ్ పంజాబ్ వర్సెస్ ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ టు ద గవర్నర్ (2023) కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఒక స్పష్టమైన తీర్పునిచ్చింది. బిల్లులను గవర్నర్లు నిరవధికంగా ఆలస్యం చేయకూడదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
6. బలహీనమైన అంతర్-రాష్ట్ర మండలి (Weak Inter-State Council)
ఆర్టికల్ 263 (Article 263) అంతర్-రాష్ట్ర మండలికి (Inter-State Council) అవకాశం కల్పిస్తుంది. కానీ, దీనిని పరిమితంగా ఉపయోగించడం వల్ల చర్చలు బలహీనపడుతున్నాయి. ఇది న్యాయపరమైన వివాదాలను (Litigation) పెంచుతుంది. సహకార నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశాన్ని తగ్గిస్తుంది.
సహకార సమాఖ్య విధానాన్ని బలోపేతం చేయడానికి చర్యలు
కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య క్రమం తప్పకుండా చర్చలు జరిపే వేదికగా అంతర్-రాష్ట్ర మండలికి పునరుజ్జీవం పోయాలి.
రాష్ట్రాల ఆర్థిక వాటాను రక్షించడానికి మితిమీరిన సెస్సులు, సర్ఛార్జీలను పరిమితం చేయాలి.
జనాభా, డెమోగ్రాఫిక్ పనితీరు (Demographic performance), మానవాభివృద్ధిని పరిగణనలోకి తీసుకునే సమతుల్య డీలిమిటేషన్ ఫార్ములాను (Balanced delimitation formula) అవలంబించాలి.
గవర్నర్ విచక్షణాధికారాలను (Discretionary powers) స్పష్టంగా నిర్వచించాలి. సర్కారియా (Sarkaria), పూంఛీ కమిషన్ (Punchhi Commission) సిఫార్సులను కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేయాలి.
ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List) అంశాలపై చట్టాలు చేసే ముందు కేంద్రం రాష్ట్రాలను సంప్రదించాలి.
రాజ్యసభను నిజమైన ‘రాష్ట్రాల మండలి’గా (Council of States) బలోపేతం చేయాలి.
ఆరోగ్యం, వాతావరణం, వలసలు, అంతర్గత భద్రత లాంటి ఉమ్మడి పరిపాలనా రంగాల కోసం జీఎస్టీ కౌన్సిల్ నమూనాను (GST Council model) ఉపయోగించాలి.
ముగింపు
భారత సమాఖ్య వ్యవస్థ కేవలం రాజ్యాంగ నిబంధనల ద్వారా మాత్రమే పనిచేయలేదు. దీనికి నమ్మకం, చర్చలు, ప్రజాస్వామ్యబద్ధమైన స్వీయ-నియంత్రణ (Democratic self-restraint) కూడా అవసరం. జాతీయ సమైక్యతకు (National unity) బలమైన కేంద్రం ఎంత అవసరమో, ప్రజాస్వామ్యం, అభివృద్ధికి బలమైన రాష్ట్రాలు కూడా అంతే ముఖ్యం. కాబట్టి న్యాయమైన ఆర్థిక పంపిణీ (Fair fiscal sharing), సంస్థాగత చర్చలు, ప్రాంతీయ వైవిధ్యం (Regional diversity) పట్ల గౌరవం ద్వారా సహకార సమాఖ్య విధానాన్ని తప్పనిసరిగా బలోపేతం చేయాలి.
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnTwitter":"Share on Twitter","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.1.1","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"e_pro_free_trial_popup":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"atomic_widgets_should_enforce_capabilities":true,"editor_mcp":true,"e_bc_migrations":true,"e_editor_design_system_panel":true,"e_classes":true,"global_classes_should_enforce_capabilities":true,"e_variables":true,"e_variables_manager":true,"e_opt_in_v4_page":true,"e_opt_in_v4":true,"e_components":true,"e_interactions":true,"e_widget_creation":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"mega-menu":true,"e_pro_variables":true,"e_pro_interactions":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"b428c9606e","atomicFormsSendForm":"e6b2ded2ab"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":4678,"title":"UPSC%20%E0%B0%A1%E0%B1%88%E0%B0%B2%E0%B1%80%20%E0%B0%AE%E0%B1%86%E0%B0%AF%E0%B0%BF%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E0%B0%86%E0%B0%A8%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B0%B0%E0%B1%8D%20%E0%B0%B0%E0%B1%88%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B1%8D%20%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B1%80%E0%B0%B8%E0%B1%8D%20%E2%80%93%2022th%20%E0%B0%AE%E0%B1%87%202026%20%7C%20KPIAS%20%E0%B0%85%E0%B0%95%E0%B0%BE%E0%B0%A1%E0%B0%AE%E0%B1%80","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/upsc-care-mains-22-may-2026-1024x512.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
document.addEventListener("click", function(e) {
let link = e.target.closest(".elementskit-megamenu-panel a");
if (link) {
e.preventDefault();
window.location.href = link.href;
}
});
