Menu

భారతదేశ ఇథనాల్ ప్రోత్సాహంపై సుస్థిరత కోణంలో పునరాలోచన అవసరం

Ethanol Policy UPSC biofuel image

టేబుల్ ఆఫ్ కంటెంట్

సంబంధిత అంశాలు: యూపీఎస్సీ (UPSC) జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ III – ఇంధన భద్రత, వ్యవసాయం, జీవ ఇంధనాలు, జల వనరులు, పర్యావరణం, మౌలిక సదుపాయాలు, సుస్థిర అభివృద్ధి.

ముఖ్యమైన కీలక పదాలు (Important Keywords)

ప్రిలిమ్స్ కోసం:

ఈ20 (E20), ఇథనాల్ బ్లెండెడ్ పెట్రోల్ ప్రోగ్రామ్, 1జీ ఇథనాల్ (1G Ethanol), 2జీ ఇథనాల్ (2G Ethanol), ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలు (Flex-Fuel Vehicles), ముడిసరుకు (Feedstock), వడ్డీ రాయితీ (Interest Subvention), డిస్టిలరీ సామర్థ్యం (Distillery Capacity).

మెయిన్స్ కోసం:

వాటర్ ఫుట్‌ప్రింట్ (Water Footprint), ఆహారం-ఇంధనం మధ్య పోటీ (Food–Fuel Competition), దిగుమతి ప్రత్యామ్నాయ వైరుధ్యం (Import-Substitution Paradox), ఇంధన సాంద్రత (Energy Density), జీవిత చక్ర ఉద్గారాలు (Life-Cycle Emissions), నిరుపయోగ ఆస్తులు (Stranded Assets).

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

భారతదేశం ఇథనాల్ ఉత్పత్తిని వేగంగా విస్తరించింది. అలాగే ఈ20 (E20) బ్లెండింగ్ లక్ష్యాన్ని సాధించింది. ఈ కార్యక్రమం రైతులు, చక్కెర మిల్లులకు మద్దతు ఇచ్చింది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పెట్టుబడులను పెంచింది. ఇంధన వైవిధ్యీకరణకు (Fuel diversification) సహాయపడింది.

అయితే, ప్రస్తుత ఇథనాల్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం ఈ20 అవసరాలకు మించిపోయింది. దీనివల్ల మిగులు సామర్థ్యం (Surplus capacity), అధిక నీటి వినియోగం (Water intensity), ధాన్యాల మళ్లింపు, వాహనాల అనుకూలత (Vehicle compatibility), పరోక్ష దిగుమతులు, జీవిత చక్ర ఉద్గారాలపై (Life-cycle emissions) ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

అందువల్ల, ఈ చర్చ ఇప్పుడు “ఇథనాల్‌ను మరింతగా ఎలా ఉత్పత్తి చేయాలి?” అనే దశ నుంచి, “ఈ కార్యక్రమాన్ని ఆర్థికంగా, పర్యావరణపరంగా ఎలా సుస్థిరంగా (Sustainable) మార్చాలి?” అనే వైపు మళ్లుతోంది.

ఇథనాల్ బ్లెండింగ్ (Ethanol Blending) అంటే ఏమిటి?

ఇథనాల్ అనేది మొక్కల ఆధారిత జీవ ఇంధనం (Plant-based biofuel). దీనిని పెట్రోల్‌లో కలపడాన్నే ఇథనాల్ బ్లెండింగ్ అంటారు.

బ్లెండ్ (మిశ్రమం)కూర్పు (Composition)
ఈ10 (E10)10% ఇథనాల్, 90% పెట్రోల్
ఈ15 (E15)15% ఇథనాల్, 85% పెట్రోల్
ఈ20 (E20)20% ఇథనాల్, 80% పెట్రోల్
ఈ85 (E85)51–83% ఇథనాల్. దీనికి ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనం (Flex-fuel vehicle) అవసరం.
ఈ100 (E100)స్వచ్ఛమైన ఇథనాల్ ఇంధనం

వేర్వేరు ఇథనాల్ సాంద్రతలకు (Concentrations) అనుగుణంగా వేర్వేరు ఇంజిన్లను డిజైన్ చేస్తారు. ఎక్కువ ఇథనాల్ మిశ్రమాన్ని వాడాలంటే, ఫ్యూయల్ లైన్లు (Fuel lines), సీల్స్, ఇంజిన్ కాలిబ్రేషన్, సెన్సార్లలో మార్పులు చేయాల్సి ఉంటుంది.

ఇథనాల్‌ను ఎలా ఉత్పత్తి చేస్తారు?

మొదటి తరం ఇథనాల్ (1G Ethanol)

చక్కెర, పిండిపదార్థాలు (Starch) ఉండే ముడిసరుకుల నుంచి వన్‌జీ (1G) ఇథనాల్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తారు. వీటిలో కిందివి ఉంటాయి:

  • చెరకు రసం, మొలాసిస్, మొక్కజొన్న, బియ్యం

ఈ ప్రక్రియలో కింది దశలు ఉంటాయి:

ముడిసరుకు తయారీ (Feedstock preparation) → పులియబెట్టడం (Fermentation) → స్వేదనం (Distillation) → డీహైడ్రేషన్ (Dehydration).

ఈస్ట్ (Yeast) పులియబెట్టే చక్కెరలను ఇథనాల్‌గా మారుస్తుంది. ఆ తర్వాత, పెట్రోల్‌లో కలపడానికి వీలుగా ఇందులోని నీటిని తొలగించి నిర్జల ఇథనాల్‌ను (Anhydrous ethanol) పొందుతారు.

రెండవ తరం ఇథనాల్ (2G Ethanol)

లిగ్నోసెల్యులోసిక్ బయోమాస్ (Lignocellulosic biomass) నుంచి టూజీ (2G) ఇథనాల్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తారు. వీటిలో కిందివి ఉంటాయి:

  • వరి గడ్డి, గోధుమ గడ్డి, పిప్పి (Bagasse), వెదురు.

పులియబెట్టే ముందు గట్టి మొక్కల ఫైబర్‌లను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి దీనిలో అదనంగా ప్రీ-ట్రీట్‌మెంట్ (Pre-treatment) దశ అవసరం అవుతుంది.

ఇది ఆహార పంటలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది. వ్యవసాయ వ్యర్థాలను ఇంధనంగా మారుస్తుంది.

నియంత్రణ చట్రం (Regulatory Framework)

జాతీయ జీవ ఇంధనాల విధానం, 2018 (National Policy on Biofuels, 2018)

ఇది ఇథనాల్ ఉత్పత్తి, ముడిసరుకు వాడకం, ధరల నిర్ణయం, పంపిణీకి ప్రధాన మార్గదర్శకంగా పనిచేస్తుంది.

ఇథనాల్ బ్లెండింగ్ మార్గదర్శి, 2020–25

దీని ద్వారా భారతదేశం ఈ20 లక్ష్యాన్ని 2030 నుంచి 2025 కి ముందుకు తీసుకువచ్చింది.

ఆర్థిక మద్దతు (Financial Support)

ఇథనాల్ విస్తరణకు ప్రభుత్వం కింది మార్గాల ద్వారా మద్దతు ఇస్తోంది:

  • సులభమైన రుణాలు (Soft loans)
  • వడ్డీ రాయితీ పథకాలు (Interest-subvention schemes)
  • నిర్వహణ సేకరణ ధరలు (Administered procurement prices)
  • మొలాసిస్, ధాన్యాలు, డ్యూయల్ ఫీడ్ డిస్టిలరీలకు మద్దతు.

భవిష్యత్తులో వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, ఎక్కువ ఇథనాల్ ఉన్న ఇంధనాలకు పన్ను మద్దతును కూడా ప్రభుత్వం అందిస్తోంది.

ఇథనాల్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం విస్తరణ

ఈ20 బ్లెండింగ్ నిబంధనలను చేరుకోవడానికి భారతదేశానికి సుమారు 10-11 బిలియన్ లీటర్ల ఇథనాల్ అవసరం.

అయితే:

  • 2025 నవంబర్ నాటికి వ్యవస్థాపిత ఉత్పత్తి సామర్థ్యం (Installed production capacity) దాదాపు 20 బిలియన్ లీటర్లకు చేరుకుంది.
  • కొత్త ప్రాజెక్టులు అందుబాటులోకి వస్తే ఈ సామర్థ్యం మరో 15% పెరగవచ్చు.
  • ప్రస్తుత ఈ20 డిమాండ్ కేవలం సగం ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని మాత్రమే ఉపయోగించుకుంటోంది.
  • భారతదేశంలో ప్రస్తుతం 500 కి పైగా ఇథనాల్ డిస్టిలరీలు (Ethanol distilleries) ఉన్నాయి.

ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ₹40,000 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడి అవకాశాలు వచ్చాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

  • ఇది ఒక కొత్త విధానపరమైన సవాలును సృష్టిస్తోంది: డిస్టిలరీలను పూర్తిగా ఉపయోగించకపోవడం వల్ల, వాటికి స్థిర ఖర్చులు (Fixed costs) పెరుగుతాయి. రాబడి తగ్గుతుంది. అవి నిరుపయోగ ఆస్తులుగా (Stranded assets) మారే ప్రమాదం ఉంది.
  • అందువల్ల, ఇప్పటికే సృష్టించిన సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించుకోవాలనే అవసరం కూడా బ్లెండింగ్ లక్ష్యాలను పెంచడానికి ఒక కారణం కావచ్చు.

ఇథనాల్ కార్యక్రమం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు

1. ముడి చమురుపై ఆధారపడటం తగ్గడం (Reduction in Crude-Oil Dependence):

భారతదేశం తన ముడి చమురు అవసరాలలో 85% పైగా దిగుమతి చేసుకుంటోంది. పెట్రోల్ వాడకానికి బదులుగా ఇథనాల్ కలపడం వల్ల కింది ప్రమాదాలు తగ్గుతాయి:

  • అంతర్జాతీయ చమురు ధరల అస్థిరత
  • ఒపెక్ (OPEC) ఉత్పత్తి నిర్ణయాలు
  • భౌగోళిక రాజకీయ సరఫరా అంతరాయాలు (Geopolitical supply disruptions)

నివేదికల ప్రకారం ఈ కార్యక్రమం వల్ల:

  • సుమారు ₹1.84 లక్షల కోట్ల విదేశీ మారకద్రవ్యం (Foreign exchange) ఆదా అయింది.
  • ముడి చమురు దిగుమతులు 302 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులకు పైగా తగ్గాయి.

2. రైతులకు మద్దతు:

చెరకు, మొక్కజొన్న, బియ్యం వంటి పంటలకు డిమాండ్ పెరగడం వల్ల రైతులకు కచ్చితమైన మార్కెట్ లభిస్తోంది.

వ్యవసాయ వర్గానికి ఇది ₹1.58 లక్షల కోట్లకు పైగా ప్రత్యక్ష ఆదాయాన్ని సృష్టించిందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. రైతులను అన్నదాతల నుంచి ఊర్జాదాతలుగా (Urjadatas – ఇంధన ప్రదాతలు) మార్చాలన్న లక్ష్యాన్ని ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది.

3. చక్కెర మిల్లులకు మద్దతు:

గత దశాబ్దంలో ఇథనాల్ అమ్మకాల ద్వారా చక్కెర మిల్లులు ₹1.29 లక్షల కోట్లకు పైగా ఆదాయాన్ని పొందాయి.

ఇది కింది వాటికి సహాయపడింది:

  • మిగులు చక్కెరను (Sugar surpluses) నిర్వహించడం
  • మిల్లుల ఆర్థిక స్థితిగతులను మెరుగుపరచడం
  • చెరకు బకాయిలను చెల్లించడం
  • ఆదాయ వనరులను వైవిధ్యపరచడం (Diversify revenue)

4. గ్రామీణ పెట్టుబడులు, ఉపాధి:

డిస్టిలరీల విస్తరణ వల్ల గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో పెట్టుబడులు, ఉపాధి అవకాశాలు పెరిగాయి.

5. ఇంధన వైవిధ్యీకరణ (Fuel Diversification):

ఇథనాల్ భారతదేశ రవాణా-ఇంధన బాస్కెట్‌ను విస్తరిస్తుంది. కేవలం పెట్రోల్‌పై మాత్రమే ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది.

6. ఉద్గారాల తగ్గింపు (Emission Reduction):

ఇథనాల్ సాధారణంగా పెట్రోల్ కంటే స్వచ్ఛంగా మండుతుంది. ఇది కార్బన్ మోనాక్సైడ్, హైడ్రోకార్బన్‌ల వంటి టెయిల్‌పైప్ ఉద్గారాలను (Tailpipe emissions) తగ్గిస్తుంది.

ఈ కార్యక్రమం 909 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉద్గారాలను నివారించిందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

7. వ్యర్థాల నుంచి సంపద (Waste-to-Wealth):

టూజీ (2G) ఇథనాల్ పంట వ్యర్థాలను ఇంధనంగా మారుస్తుంది. ఇది పంట వ్యర్థాలను కాల్చడాన్ని (Stubble burning) తగ్గిస్తుంది. వృత్తాకార బయో-ఎకానమీకి (Circular bio-economy) మద్దతు ఇస్తుంది.

అస్సాంలోని గోలక్‌గంజ్/గోలాఘాట్‌లో ఏర్పాటు చేసిన వెదురు ఆధారిత బయోఇథనాల్ ప్లాంట్ (Bamboo-based bioethanol plant) ఆహారేతర ముడిసరుకుల వైపు మనం సాధిస్తున్న పురోగతిని చూపుతుంది.

ప్రధాన ఆందోళనలు (Major Concerns)

1. సరఫరా-డిమాండ్ మధ్య అంతరం (Supply–Demand Mismatch):

భారతదేశం ఈ20 కి అవసరమైన దానికంటే చాలా ఎక్కువ ఇథనాల్ సామర్థ్యాన్ని నిర్మించింది.

దీని అర్థం:

  • విధానం అనేది “సరఫరాను పెంచడం” నుంచి “డిమాండ్‌ను సృష్టించడం” వైపు మారింది.
  • సామర్థ్యాన్ని తక్కువగా ఉపయోగించడం వల్ల ఆర్థిక సాధ్యత (Financial viability) దెబ్బతింటుంది.
  • బ్లెండింగ్ లక్ష్యాలను పెంచాలన్న ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.
  • ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు వనరుల సమర్థత (Resource efficiency) కంటే డిస్టిలరీల ఆర్థిక ప్రయోజనాలకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వవచ్చు.

2. దిగుమతి ప్రత్యామ్నాయ వైరుధ్యం (Import-Substitution Paradox):

ఇథనాల్ వల్ల ముడి చమురు డిమాండ్ తగ్గుతుంది. కానీ దీని పూర్తి ఉత్పత్తి గొలుసుకు కిందివి అవసరం:

  • ఎరువులు
  • సహజ వాయువు (Natural gas), పొటాష్ (Potash), ఫాస్ఫాటిక్ ముడిసరుకులు, విద్యుత్, నీటిపారుదల.

వీటిలో చాలా ముడిపదార్థాలను విదేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకుంటున్నారు.

అలాగే చెరకు, మొక్కజొన్న, వరి సాగు పెరగడం వల్ల పప్పుధాన్యాలు (Pulses), నూనెగింజలు (Oilseeds) పండించే భూమి విస్తీర్ణం తగ్గుతుంది. భారతదేశం ఇప్పటికే వీటి దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతోంది.

అందువల్ల, ముడి చమురు దిగుమతులు తగ్గినా, కింది వాటి దిగుమతులు పెరగవచ్చు:

  • ఎరువుల ముడిపదార్థాలు, సహజ వాయువు, వంటనూనెలు (Edible oils), పప్పుధాన్యాలు, ధాన్యపు ముడిసరుకులు.

ఈ కార్యక్రమం విదేశాలపై ఆధారపడటాన్ని తొలగించదు. బదులుగా ఆధారపడే రంగాలను మాత్రమే మారుస్తుంది.

3. ఆహారం-పశుగ్రాసం-ఇంధనం మధ్య పోటీ (Food–Feed–Fuel Competition):

మొక్కజొన్న, బియ్యాన్ని ఆహారంగా, జంతువుల మేతగా, పరిశ్రమలలో ఉపయోగిస్తారు. మొక్కజొన్న ఆధారిత ఇథనాల్ వేగంగా పెరగడం పౌల్ట్రీ, పశుసంవర్ధక రంగాలపై తీవ్ర ఒత్తిడిని పెంచింది.

  • భారతదేశ మొక్కజొన్నలో దాదాపు 60% పౌల్ట్రీ రంగం ఉపయోగిస్తుంది.
  • మొక్కజొన్న ధరలు కిలోకు ₹26 నుంచి ₹30 కి పెరిగాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
  • డిస్టిలరీలు దాదాపు 17 మిలియన్ టన్నుల మొక్కజొన్న కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయని అంచనా.
  • మొక్కజొన్నను ఎగుమతి చేసే స్థాయి నుంచి, కొరతను నిర్వహించడానికి దిగుమతి చేసుకునే స్థాయికి భారతదేశం చేరుకుంది.

పంటల దిగుబడి తగ్గినప్పుడు, కచ్చితమైన బ్లెండింగ్ నిబంధనలు ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని (Food inflation) పెంచవచ్చు. లేదా ఇథనాల్, ముడిసరుకులను దిగుమతి చేసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని సృష్టించవచ్చు.

4. పంటల విధానంలో మార్పులు (Cropping-Pattern Distortion):

కచ్చితమైన సేకరణ, ఇథనాల్ నిర్ణీత ధరల వల్ల రైతులు కింది పంటల వైపు మళ్లుతున్నారు:

  • చెరకు, మొక్కజొన్న, వరి.

దీనివల్ల కింది పంటల సాగు తగ్గుతుంది:

  • పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, తక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటలు.

స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులు, పోషకాహార అవసరాలు, నీటి లభ్యత ఆధారంగా కాకుండా ఇథనాల్ ప్రోత్సాహకాల ఆధారంగా రైతులు ఏ పంట వేయాలో నిర్ణయించుకుంటారు.

5. అధిక నీటి వినియోగం (Water Intensity):

ఇథనాల్ వల్ల తలెత్తే పర్యావరణ సమస్యల్లో అధిక నీటి వినియోగం (Water footprint) అత్యంత తీవ్రమైనది.

ముడిసరుకు (Feedstock)లీటరు ఇథనాల్‌కు అంచనా వేసిన నీటి వినియోగం
చెరకుసుమారు 2,860 లీటర్లు
మొక్కజొన్నసుమారు 4,093 లీటర్లు
బియ్యం10,790 లీటర్ల వరకు

ఈ అంచనాలలో పంట సాగు, ప్రాసెసింగ్ రెండూ కలిసి ఉన్నాయి. వర్షపాతం, నీటిపారుదల సామర్థ్యం, దిగుబడి, ప్రాంతం ఆధారంగా కచ్చితమైన నీటి వినియోగం మారుతుంది. అయితే ధాన్యాల ఆధారిత ఇథనాల్‌కు తక్కువ నీరు అవసరం అవుతుందన్న భ్రమలు ఈ గణాంకాల ద్వారా తొలగిపోతాయి.

మహారాష్ట్రలో చెరకు సాగు 10% కంటే తక్కువ భూమిలోనే జరుగుతోంది. కానీ అది నీటిపారుదల వనరులలో చాలా ఎక్కువ భాగాన్ని వినియోగిస్తోంది. ఇథనాల్ అనుసంధాన పంటలను విస్తరించడం వల్ల ప్రాంతీయ నీటి కొరత (Water stress) తీవ్రమవుతుంది.

6. తక్కువ ఇంధన సామర్థ్యం (Lower Fuel Efficiency):

పెట్రోల్ కంటే ఇథనాల్ ఇంధన సాంద్రత (Energy density) తక్కువగా ఉంటుంది.

అందువల్ల:

  • ఒకే దూరం ప్రయాణించడానికి ఎక్కువ ఇంధనం అవసరం కావచ్చు.
  • వాహన మైలేజ్ (Mileage) తగ్గుతుంది.
  • ఇంధనం ఆదా అయినప్పటికీ, ఎక్కువ వాడకం వల్ల ఆ ప్రయోజనం పోతుంది.
  • వినియోగదారులకు నిర్వహణ ఖర్చులు (Operating costs) పెరుగుతాయి.

7. వాహనాల అనుకూలత (Vehicle Compatibility):

ఎక్కువ ఇథనాల్ మిశ్రమం పాత వాహనాలు, అనుకూలత లేని (Non-compatible) వాహనాలపై ప్రభావం చూపుతుంది. కింది ఆందోళనలు ఉన్నాయి:

  • ఫ్యూయల్ సిస్టమ్ విడిభాగాలకు తుప్పు పట్టడం (Corrosion).
  • రబ్బర్ సీల్s, ఫ్యూయల్ లైన్లు దెబ్బతినడం.
  • ఇంజిన్ మన్నిక తగ్గడం.
  • నిర్వహణ ఖర్చులు పెరగడం.
  • తక్కువ మైలేజ్.

ఇంధన గ్రేడ్‌లు, వాహనాల అనుకూలత గురించి స్పష్టంగా తెలియజేయకపోతే వినియోగదారుల్లో గందరగోళం పెరుగుతుంది.

8. టూజీ (2G) ఇథనాల్ సాంకేతిక సవాళ్లు:

టూజీ (2G) ఇథనాల్ వల్ల ఆహార పంటలతో పోటీ ఉండదు. కానీ, మొక్కల వ్యర్థాలు త్వరగా విచ్ఛిన్నం కావు కాబట్టి దీని ఉత్పత్తి చాలా కష్టం.

ప్రధాన సవాళ్లు:

  • ఖరీదైన ప్రీ-ట్రీట్‌మెంట్ (Pre-treatment) ప్రక్రియ.
  • సంక్లిష్టమైన ఎంజైమ్‌లు (Complex enzymes).
  • అధిక మూలధన వ్యయం (Capital costs).
  • బయోమాస్ సేకరణ, నిల్వ చేయడం.
  • సీజనల్ (కాలానుగుణ) ముడిసరుకు సరఫరా.
  • ఎక్కువ శక్తి అవసరం కావడం.

టూజీ ఉత్పత్తిలో ఉపయోగించే మొత్తం శక్తిలో ఎక్కువ భాగం స్వేదనం (Distillation) ప్రక్రియకే సరిపోతుంది.

9. అప్‌స్ట్రీమ్ ఉద్గారాలు (Upstream Emissions):

ఇథనాల్ టెయిల్‌పైప్ ఉద్గారాలను తగ్గించినా, దాని పూర్తి కార్బన్ ఫుట్‌ప్రింట్‌లో కింది వాటి నుంచి వచ్చే ఉద్గారాలు కూడా ఉంటాయి:

  • ఎరువుల ఉత్పత్తి, నీటిపారుదల.
  • వ్యవసాయ యంత్రాలు.
  • ముడిసరుకు రవాణా.
  • పులియబెట్టడం, స్వేదనం ప్రక్రియలు.
  • బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ (Coal-based electricity).
  • భూ వినియోగ మార్పులు (Land-use changes).

10. నిల్వ, లాజిస్టిక్స్ (Storage and Logistics):

ఇథనాల్ అనేది హైగ్రోస్కోపిక్ (Hygroscopic). అంటే వాతావరణం నుంచి ఇది తేమను గ్రహిస్తుంది.

అందువల్ల దీనికి కిందివి అవసరం:

  • సీల్ చేయబడిన రవాణా వ్యవస్థ.
  • తేమను నియంత్రించే నిల్వ కేంద్రాలు.
  • ప్రత్యేక లాజిస్టిక్స్.
  • నాణ్యత పరీక్షలు.
  • రిటైల్ అవుట్‌లెట్లలో సరైన నిర్వహణ.

నిల్వ వ్యవస్థ సరిగా లేకపోతే ఇంధన నాణ్యత తగ్గి, ఇంజిన్లు దెబ్బతింటాయి.

ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలు (Flex-Fuel Vehicles)

ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలు (FFVs) పెట్రోల్, ఇథనాల్ వివిధ మిశ్రమాలతో (ఈ20, ఈ85, అప్పుడప్పుడు ఈ100) పనిచేస్తాయి.

ప్రయోజనాలు:

  • వినియోగదారులకు ఫ్లెక్సిబిలిటీ (Flexibility).
  • ఇథనాల్‌కు అధిక డిమాండ్.
  • పెట్రోల్‌పై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
  • అధిక బ్లెండ్ ఇంధనాల వైపు మారడం సులభం.

అయితే, ఎఫ్‌ఎఫ్‌వీ (FFV) లకు కిందివి అవసరం:

  • తుప్పు పట్టని పదార్థాలు (Corrosion-resistant materials).
  • మార్పులు చేసిన ఫ్యూయల్ వ్యవస్థలు.
  • అధునాతన సెన్సార్లు (Advanced sensors).
  • ఇంజిన్ రీకాలిబ్రేషన్ (Engine recalibration).

తగిన ప్రోత్సాహకాలు లేకపోతే, ఇవి సాధారణ వాహనాల కంటే ఖరీదైనవిగా మిగిలిపోతాయి.

తీసుకోవాల్సిన చర్యలు

  • టూజీ (2G) ఇథనాల్‌కు ప్రాధాన్యత: ఆహారం-ఇంధనం మధ్య పోటీని, పంట వ్యర్థాలను కాల్చడాన్ని తగ్గించడానికి ఆహార ఆధారిత ముడిసరుకుల కంటే పంట వ్యర్థాలకు (Crop residues) ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వాలి.
  • ప్రాంతీయ ముడిసరుకు ప్రణాళికను అమలు చేయడం: నీటి లభ్యత, నేల స్వభావం, వర్షపాతం, స్థానిక ఆహార అవసరాల ఆధారంగా పంటలను ఎంపిక చేయాలి.
  • జీవిత చక్ర అంచనా (Life-cycle assessment) నిర్వహించడం: నీటి వినియోగం, ఉద్గారాలు, ఎరువులు, భూ వినియోగం, దిగుమతులు, ఆహార ధరలపై చూపే ప్రభావాలను అంచనా వేయాలి.
  • బయోమాస్ హబ్‌ల (Biomass hubs) ఏర్పాటు: రైతులకు ఆదాయం వచ్చేలా చూస్తూనే, టూజీ ప్లాంట్ల కోసం పంట వ్యర్థాలను సేకరించి, నిల్వ చేసి, ప్రీ-ట్రీట్‌మెంట్ చేయాలి.
  • మల్టీ-గ్రేడ్ ఫ్యూయల్ మౌలిక సదుపాయాల (Multi-grade fuel infrastructure) నిర్మాణం: ఈ20, ఈ25, ఈ85, ఈ100 పంపులను స్పష్టమైన గుర్తింపుతో అందుబాటులో ఉంచాలి.
  • ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాల (Flex-fuel vehicles) ప్రోత్సాహం: ఇథనాల్‌కు అనువైన ఇంజిన్లు, ఫ్యూయల్ లైన్లు, సెన్సార్లు, కాలిబ్రేషన్ వ్యవస్థలకు మద్దతు ఇవ్వాలి.
  • రెట్రోఫిట్ టెక్నాలజీ (Retrofit technology) అభివృద్ధి: పాత వాహనాల కోసం అందుబాటు ధరలో సర్టిఫైడ్ కిట్లను (Certified kits) సృష్టించాలి.
  • ఇథనాల్ ధరల సంస్కరణ: రైతుల రక్షణ, ముడి చమురు ధరలు, సుస్థిరత ఆధారిత ప్రోత్సాహకాలను కలిపి ధరలను నిర్ణయించాలి.
  • నిల్వ, రవాణాను మెరుగుపరచడం: తేమను నియంత్రించే ట్యాంకులు, ప్రత్యేక ట్యాంకర్లు, నాణ్యతా పరీక్షా వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయాలి.
  • పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజల రక్షణ: ఇథనాల్ ప్రోత్సాహకాల వల్ల ఆహార, వంటనూనెల భద్రత దెబ్బతినకుండా చూడాలి.
  • స్వచ్ఛమైన రవాణాను వైవిధ్యపరచడం (Diversify clean transport): ఇథనాల్‌తో పాటు ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ, ప్రజా రవాణా, రైలు రవాణా (Rail freight), గ్రీన్ హైడ్రోజన్ (Green hydrogen) ను సమాంతరంగా ఉపయోగించాలి.

ముగింపు

ఇంధన వైవిధ్యీకరణ, రైతుల ఆదాయం, చక్కెర మిల్లుల మనుగడ, గ్రామీణ పెట్టుబడులు, విదేశీ మారకద్రవ్య ఆదా వంటి అంశాలలో భారతదేశ ఇథనాల్ కార్యక్రమం ముఖ్యమైన లాభాలను అందించింది.

అయితే, ఈ కార్యక్రమం ఇప్పుడు ఒక కొత్త దశలోకి ప్రవేశించింది. తగినంత సరఫరా లేకపోవడం అనేది ఇప్పుడు సమస్య కాదు, నిర్మించిన అదనపు సామర్థ్యమే ఇప్పుడు ప్రధాన ఆందోళనగా మారింది. మిగులు సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగించుకోవాలనే ఉద్దేశంతో మాత్రమే బ్లెండింగ్‌ను పెంచితే నీటి కొరత తీవ్రమవుతుంది. పంటల విధానం (Cropping patterns) దెబ్బతింటుంది. అలాగే ముడి చమురుకు బదులు ఎరువులు, ధాన్యాలు, వంటనూనెలపై దిగుమతుల ఆధారపడటం పెరుగుతుంది.

అందువల్ల, భవిష్యత్తు వ్యూహంలో టూజీ (2G) ఇథనాల్, వనరుల సమర్థత గల ముడిసరుకులు, జీవిత చక్ర అంచనా (Life-cycle assessment), ఫ్లెక్సిబుల్ ధరలు, అనుకూలమైన వాహనాలు, ప్రాంతాల వారీ ప్రణాళికలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. ఇథనాల్ ఉత్పత్తిని ఆహారం, నీరు, పర్యావరణం, ఆర్థిక భద్రతతో (Fiscal security) సమన్వయం చేసినప్పుడు మాత్రమే అది భారతదేశ ఇంధన పరివర్తనకు (Energy transition) నిజమైన సహకారం అందిస్తుంది.

యూపీఎస్సీ గత సంవత్సరాల ప్రశ్నలు (UPSC PYQ)

ప్ర. భారతదేశ జాతీయ జీవ ఇంధనాల విధానం ప్రకారం, జీవ ఇంధనాల ఉత్పత్తికి కింది వాటిలో వేటిని ముడిపదార్థాలుగా ఉపయోగించవచ్చు? (2020)

  1. కసావా (Cassava)
  2. పాడైన గోధుమ గింజలు
  3. వేరుశెనగ గింజలు
  4. ఉలవలు (Horse gram)
  5. కుళ్లిపోయిన బంగాళదుంపలు
  6. షుగర్ బీట్ (Sugar beet)

ఆప్షన్లు:

ఎ. (A) 1, 2, 5, 6 మాత్రమే

బి. (B) 1, 3, 4, 6 మాత్రమే

సి. (C) 2, 3, 4, 5 మాత్రమే

డి. (D) 1, 2, 3, 4, 5, 6

జవాబు: ఎ (A)

వివరణ: కసావా, పాడైన గోధుమ గింజలు, కుళ్లిపోయిన బంగాళదుంపలు, షుగర్ బీట్‌లో చక్కెర లేదా స్టార్చ్ (Starch) ఉంటాయి. వీటిని ఇథనాల్‌గా మార్చవచ్చు. జాతీయ జీవ ఇంధనాల విధానం కింద ఆమోదించిన ఇథనాల్ ముడిసరుకుల జాబితాలో వేరుశెనగ గింజలు, ఉలవలు లేవు.

కేర్ ఎంసీక్యూలు (CARE MCQs)

ప్ర. ఈ85 (E85) ఇంధన ప్రయోజనాల సందర్భంలో కింది వాటిని పరిశీలించండి:

  1. సాధారణ పెట్రోల్ కంటే తక్కువ ధర.
  2. జీవిత చక్ర గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాల (Lifecycle greenhouse gas emissions) తగ్గింపు.
  3. అధిక ఆక్టేన్ నంబర్ (Octane number) కారణంగా మెరుగైన నాక్ రెసిస్టెన్స్ (Knock resistance).
  4. దాదాపు సున్నా పర్టిక్యులేట్ మ్యాటర్ ఉద్గారాలతో (Particulate matter emissions) స్వచ్ఛమైన దహనం (Cleaner combustion).

పై వాటిలో ఈ85 ఇంధనం ప్రయోజనాలు ఏవి?

ఎ. (A) 1, 2 మాత్రమే

బి. (B) 1, 2, 3 మాత్రమే

సి. (C) 2, 3, 4 మాత్రమే

డి. (D) 1, 2, 3, 4

జవాబు: డి (D)

వివరణ:

  • సాధారణ పెట్రోల్ కంటే తక్కువ ధర – సరైనది. ఈ85 ధర సాధారణ పెట్రోల్ కంటే లీటరుకు దాదాపు ₹20 తక్కువగా ఉంటుంది.
  • జీవిత చక్ర గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాల తగ్గింపు – సరైనది. ఈ85 వాడే ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలు జీవిత చక్ర గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను దాదాపు 61 శాతం మేర తగ్గిస్తాయి.
  • అధిక ఆక్టేన్ నంబర్ కారణంగా మెరుగైన నాక్ రెసిస్టెన్స్ – సరైనది. ఇథనాల్ రీసెర్చ్ ఆక్టేన్ నంబర్ దాదాపు 108 ఉంటుంది. ఇది మెరుగైన నాక్ రెసిస్టెన్స్‌ను ఇస్తుంది.
  • దాదాపు సున్నా పర్టిక్యులేట్ మ్యాటర్ ఉద్గారాలతో స్వచ్ఛమైన దహనం – సరైనది. ఎక్కువ ఇథనాల్ మిశ్రమాలు స్వచ్ఛమైన, పూర్తి దహనానికి (Complete combustion) సహాయపడతాయి.

అదనపు సమాచారం:

ఈ85 విస్తృత వినియోగం కింది వాటికి సహాయపడుతుందని ఈ సమాచారం తెలుపుతోంది:

  • ముడి చమురు దిగుమతుల తగ్గింపు
  • విదేశీ మారకద్రవ్యం ఆదా
  • రైతులకు ఆదాయ ప్రవాహం పెరుగుదల
  • పట్టణాల్లో గాలి నాణ్యత మెరుగుదల
  • CO₂ ఉద్గారాల తగ్గింపు

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. ఈ20 (E20) అంటే ఏమిటి?

ఈ20 అంటే 20% ఇథనాల్, 80% పెట్రోల్ కలిసిన మిశ్రమం.

2. 1జీ (1G), 2జీ (2G) ఇథనాల్ మధ్య తేడా ఏమిటి?

1జీ ఇథనాల్ చక్కెర, పిండిపదార్థాలు (Starch) ఆధారిత పంటల నుంచి తయారవుతుంది. 2జీ ఇథనాల్ పంటల వ్యర్థాలు, ఇతర బయోమాస్ (Biomass) నుంచి తయారవుతుంది.

3. ఇథనాల్ వల్ల నీటి కొరత ఎందుకు పెరుగుతుంది?

దీనికి ప్రధాన ముడిసరుకులైన చెరకు, మొక్కజొన్న, వరి సాగుకు, ప్రాసెసింగ్ చేయడానికి ఎక్కువ నీరు అవసరం అవుతుంది.

4. మిగులు ఉత్పత్తి సామర్థ్యం ఎందుకు ఆందోళన కలిగిస్తోంది?

భారతదేశంలో ఏర్పాటైన ఇథనాల్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం ఈ20 డిమాండ్ కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంది. దీనివల్ల ప్లాంట్లను తక్కువగా వినియోగించడం జరుగుతుంది. ఇవి నిరుపయోగ ఆస్తులుగా (Stranded investment) మారే ప్రమాదం ఉంది.

5. ఇథనాల్ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని పూర్తిగా తొలగిస్తుందా?

తొలగించదు. ఇది ముడి చమురు దిగుమతులను తగ్గిస్తుంది. కానీ అదే సమయంలో ఎరువులు, సహజ వాయువు, వంటనూనెలు లేదా ధాన్యాల దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని పెంచుతుంది.

6. భారతదేశ భవిష్యత్తు ప్రాధాన్యత ఏమిటి?

భారతదేశం 2జీ ఇథనాల్, తక్కువ నీరు అవసరమయ్యే ముడిసరుకులు, ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలు, జీవిత చక్ర అంచనా (Life-cycle assessment), ప్రాంతీయ ఆధారిత ప్రణాళికలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

మూలం: ది హిందూ (The Hindu)

Enroll Now for Unlimited UPSC Utsav

Start Date

22/03/2026

Timings

08 AM – 4 PM

    Scroll to Top