APPSC కరెంట్ అఫైర్స్ జూలై 22nd 2026

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

13వ గ్లోబల్ టెర్రరిజం ఇండెక్స్ 2026 నివేదిక ప్రకారం, 2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉగ్రవాదం తగ్గింది. ఉగ్రవాద సంబంధిత మరణాలు 28% పడిపోగా, ఉగ్రవాద ఘటనలు 22% తగ్గాయి. అయితే ఉగ్రవాదం అంతం కాలేదని, అది కేంద్రీకృతం, వికేంద్రీకృతం అవుతూ కొత్త పరిస్థితులకు అలవాటు పడుతోందని, డిజిటల్ పద్ధతుల్లో విస్తరిస్తోందని ఈ నివేదిక హెచ్చరించింది. ఇది ప్రపంచ, ప్రాంతీయ భద్రతకు కొత్త సవాళ్లను విసురుతోంది.

ఇటీవలి ప్రపంచ ఉగ్రవాద ధోరణి (2025)

• 2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉగ్రవాద మరణాలు సుమారు 5,582 కు తగ్గాయి.
• ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 2,944 ఉగ్రవాద ఘటనలు నమోదయ్యాయి.
• 81 దేశాలు తమ దేశీయ భద్రతా పరిస్థితిలో గణనీయమైన మెరుగుదల సాధించాయి.
• మొత్తంగా చూస్తే, తక్కువ ఉగ్రదాడులు, మరణాలతో ప్రపంచ గణాంకాలు సానుకూల ధోరణిని చూపుతున్నాయి.

అయినప్పటికీ, ముప్పు ఇంకా పొంచి ఉంది

• ఉగ్రవాద దాడులు తగ్గినంత మాత్రాన, ఉగ్రవాదాన్ని ఓడించినట్లు కాదు.
• ఉగ్రవాద సంస్థలు (Terrorist groups) కొత్త పరిస్థితులకు అలవాటు పడుతున్నాయి. తమ పద్ధతులు, వ్యూహాలను మార్చుకుంటున్నాయి.
• ఉగ్రవాదం భౌగోళికంగా కేంద్రీకృతం (Geographically concentrated) అవుతోంది. హింస ఎక్కువగా అస్థిరమైన, ఘర్షణలు జరిగే ప్రాంతాలకే పరిమితమవుతోంది.
• ఫలితంగా, ప్రపంచంలో భద్రత అసమానంగా (Unevenly unsafe) మారుతోంది:

   

  • అనేక స్థిరమైన దేశాల్లో భద్రత మెరుగుపడింది.
  • కానీ, ఘర్షణలు, రాజకీయ అస్థిరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో భద్రత మరింత క్షీణించింది.

ఉగ్రవాదం అంటే ఏమిటి?

ఉగ్రవాదానికి సంబంధించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆమోదించబడిన ఒకే ఒక్క చట్టపరమైన నిర్వచనం లేదు. ఎందుకంటే ఉగ్రవాదాన్ని ఎలా నిర్వచించాలనే దానిపై వివిధ దేశాల మధ్య రాజకీయ, వ్యూహాత్మక భేదాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.

అయితే, చాలా నిర్వచనాల్లో కింది మూడు సాధారణ అంశాలు ఉంటాయి:

• హింసను ఉపయోగించడం లేదా బెదిరించడం.
• ప్రజల్లో భయం సృష్టించడానికి పౌరులను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం.
• రాజకీయ, సైద్ధాంతిక లేదా మతపరమైన లక్ష్యాలను సాధించడానికి ప్రయత్నించడం.

ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ఉగ్రవాదాన్ని కింది విధంగా వివరిస్తుంది:

ప్రాణనష్టం లేదా తీవ్రమైన గాయాలు కలిగించడానికి, ప్రజల్లో భయాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి, లేదా ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలను ఏదైనా చర్య తీసుకునేలా బలవంతం చేయడానికి ఉద్దేశించిన నేరపూరిత చర్యలే ఉగ్రవాదం.

భారతదేశంలో, చట్టవ్యతిరేక కార్యకలాపాల (నివారణ) చట్టం (UAPA), 1967లోని సెక్షన్ 15 కింద ఉగ్రవాద చర్యను నిర్వచించారు. అలాగే భారతదేశ సార్వభౌమాధికారం, ఐక్యత, సమగ్రత, భద్రత, లేదా ఆర్థిక స్థిరత్వానికి ముప్పు కలిగించే చర్యలను ఉగ్రవాద చర్యలుగా భారతీయ న్యాయ సంహిత, 2023 (BNS 2023) కూడా నిర్వచిస్తోంది.

దాడులు తగ్గినంత మాత్రాన ప్రపంచం సురక్షితంగా ఎందుకు ఉన్నట్లు కాదు?

మొత్తం ఉగ్రవాద ఘటనలు తగ్గడం అనేది లోతైన నిర్మాణాత్మక ప్రమాదాలను దాచిపెడుతోంది.

నిర్లక్ష్యం (Complacency Trap)

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉగ్రవాద సంబంధిత మరణాల్లో దాదాపు 70% పాకిస్థాన్, బుర్కినా ఫాసో, నైజీరియా, నైజర్, డెమొక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో దేశాల్లోనే నమోదవుతున్నాయి. ప్రపంచ ఉగ్రవాద మరణాల్లో సగానికి పైగా సబ్-సహారా ఆఫ్రికాలోని సాహెల్ (Sahel) ప్రాంతం లోనే జరుగుతున్నాయి. ఇలా ఉగ్రవాదం ఒకే ప్రాంతంలో కేంద్రీకృతం కావడం వల్ల మిగతా స్థిరమైన ప్రాంతాల్లో ఉన్న ప్రజలు తాము సురక్షితంగా ఉన్నామనే భ్రమలో పడే ప్రమాదం ఉంది.

ఘర్షణలు, పరిపాలన మధ్య సంబంధం (Conflict-Governance Nexus)

సాయుధ పోరాటాలు లేదా రాజకీయ అస్థిరత ఉన్న దేశాల్లోనే దాదాపు 99% ఉగ్రవాద సంబంధిత మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ పాలన బలహీనంగా ఉన్న చోట, వ్యవస్థలు కుప్పకూలిన చోట భద్రతా శూన్యత ఏర్పడుతుంది. ఆ లోటును భర్తీ చేసుకుంటూ తీవ్రవాద సంస్థలు వేగంగా వృద్ధి చెందుతాయి.

వికేంద్రీకృత ముప్పులు (Decentralised Threats)

ఉగ్రవాద సంస్థలు ఇప్పుడు ఒంటరి దాడులు (Lone-wolf attacks), చిన్న చిన్న స్వతంత్ర బృందాలు, ఆన్‌లైన్ రాడికలైజేషన్‌పై (Online radicalisation) ఎక్కువగా ఆధారపడుతున్నాయి. పశ్చిమ దేశాల్లో గత ఐదేళ్లలో జరిగిన ప్రాణాంతక ఉగ్రదాడుల్లో 93% ఒంటరి వ్యక్తులే చేశారని నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

డిజిటల్ రాడికలైజేషన్ (Digital Radicalisation)

సోషల్ మీడియా, ఎన్‌క్రిప్టెడ్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు (Encrypted platforms), అల్గారిథమ్-ఆధారిత ఆన్‌లైన్ ప్రదేశాలు (Algorithm-driven online spaces) తీవ్రవాదుల నియామకానికి, స్వీయ-రాడికలైజేషన్‌కు ప్రధాన సాధనాలుగా మారాయి.

ప్రపంచ ఉగ్రవాదంలో వస్తున్న కొత్త మార్పులు (Emerging Trends in Global Terrorism)

1. భౌగోళిక కేంద్రీకరణ (Geographical Concentration)

ఉగ్రవాదం ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా సమానంగా వ్యాపించడం లేదు. అస్థిరమైన దేశాలు (Fragile states), ఘర్షణలు జరుగుతున్న ప్రాంతాల్లోనే ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమవుతోంది.

2. సరిహద్దు ఆధారిత ఉగ్రవాదం (Border-Centric Terrorism)

ఉగ్రదాడుల్లో 60 శాతానికి పైగా దాడులు అంతర్జాతీయ సరిహద్దులకు 100 కిలోమీటర్ల లోపలే జరుగుతున్నాయి. ఇలాంటి ప్రాంతాల్లో సరిహద్దులు దాటి చొరబడటం, ఆయుధాల అక్రమ రవాణా, ఉగ్రవాద నిధుల సేకరణ, నియామకాలు సులభంగా జరుగుతాయి.

3. మారుతున్న ఉగ్రవాద నెట్‌వర్క్‌లు (Adaptive Terror Networks)

ఆధునిక ఉగ్రవాద సంస్థలు చిన్న చిన్న బృందాలుగా విడిపోతున్నాయి. స్థానిక సమస్యలను తమకు అనుకూలంగా వాడుకుంటున్నాయి. ఉగ్రవాద నిరోధక ఒత్తిళ్లకు వేగంగా అలవాటు పడుతున్నాయి.

4. ప్రధాన నెట్‌వర్క్‌ల ఆధిపత్యం (Dominance of Major Networks)

ప్రపంచ ఉగ్రవాద ముఖచిత్రం ఇప్పుడు ఇస్లామిక్ స్టేట్ (IS), జేఎన్‌ఐఎం (JNIM), టీటీపీ (TTP), లష్కరే తొయిబా, అల్-షబాబ్ లాంటి కొన్ని ప్రధాన సంస్థల ఆధిపత్యంలోకి వెళుతోంది.

5. ఉత్ప్రేరకాలుగా భౌగోళిక-రాజకీయ ఘర్షణలు (Geopolitical Conflicts as Catalysts)

పశ్చిమాసియాలో (West Asia) జరుగుతున్న ఘర్షణలు, కొనసాగుతున్న ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు తీవ్రవాదులు మళ్లీ పుంజుకోవడానికి సహాయపడతాయి. కొత్త రాడికల్ బృందాలు పుట్టుకురావడానికి అనుకూల పరిస్థితులను సృష్టిస్తాయి.

ఉగ్రవాదం – భారతదేశ అంతర్గత భద్రత

భౌగోళిక పరిస్థితులు, పొరుగు దేశాల శత్రుత్వం (Cross-border hostility), సైబర్ దుర్బలత్వాలు (Cyber vulnerabilities), దేశీయ సమస్యల వల్ల భారతదేశం సంక్లిష్టమైన ఉగ్రవాద ముప్పులను ఎదుర్కొంటోంది.

సరిహద్దు ఉగ్రవాదం, ప్రాక్సీ యుద్ధం (Cross-Border Terrorism and Proxy Warfare)

పాకిస్థాన్ ప్రేరేపిత సరిహద్దు ఉగ్రవాదం భారతదేశ భద్రతకు ప్రధాన సవాలుగా కొనసాగుతోంది. 2001 పార్లమెంట్ దాడి, 2016 ఉరీ దాడి, 2025 పహల్గాం దాడి లాంటి ప్రధాన ఘటనలకు లష్కరే తొయిబా, జైషే మహ్మద్ లాంటి సంస్థలతో సంబంధాలు ఉన్నాయి.

పట్టణ ఉగ్రవాదం (Urban Terrorism)

భారతీయ నగరాలు ఇప్పటికీ తీవ్ర దాడుల ముప్పులో ఉన్నాయి. భారీ ప్రాణనష్టం కలిగించే దాడులు, ఒంటరి వ్యక్తుల హింస, పేలుడు పదార్థాల వినియోగం, రద్దీగా ఉండే బహిరంగ ప్రదేశాలపై దాడులు జరిగే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.

దేశీయ తిరుగుబాట్లు (Internal Insurgencies)

జమ్మూ కాశ్మీర్, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, వామపక్ష తీవ్రవాద (LWE) ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో భద్రతా సవాళ్లు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో తీవ్రవాద సంస్థలు స్థానిక సమస్యలను తమకు అనుకూలంగా వాడుకుంటున్నాయి.

సైబర్ ఉగ్రవాదం (Cyber Terrorism)

ఉగ్రవాద సంస్థలు ప్రచారానికి (Propaganda), నియామకాలకు, నిధుల సేకరణకు, కార్యకలాపాల ప్రణాళిక కోసం ఇంటర్నెట్‌ను వాడుకుంటున్నాయి. క్రిప్టోకరెన్సీలు, డార్క్ వెబ్ (Dark web) వల్ల ఉగ్రవాద నిధులను (Terror financing) గుర్తించడం మరింత కష్టంగా మారింది.

ఉగ్రవాద నిధులు, వ్యవస్థీకృత నేరాలు (Terror Financing and Organised Crime)

మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా (Drug trafficking), నకిలీ కరెన్సీ, హవాలా నెట్‌వర్క్‌లు, ఆయుధాల స్మగ్లింగ్ ఉగ్రవాద వ్యవస్థలకు ఆసరా ఇస్తున్నాయి.

సముద్ర భద్రతా ముప్పులు (Maritime Security Threats)

భారతదేశం 7,500 కిలోమీటర్ల సుదీర్ఘ తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. దీని ద్వారా చొరబాట్లు, ఆయుధాల స్మగ్లింగ్, సముద్ర ఉగ్రవాదం జరిగే ప్రమాదం ఉంది. అందువల్ల మెరుగైన తీరప్రాంత నిఘా (Coastal surveillance) అవసరం.

భారతదేశ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం (India’s Counter-Terrorism Doctrine)

భారతదేశ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానం జీరో టాలరెన్స్ (Zero tolerance), నిఘా ఆధారిత నివారణ (Intelligence-led prevention), ఖచ్చితమైన ప్రతిస్పందనపై (Calibrated response) ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.

జీరో-టాలరెన్స్ విధానం (Zero-Tolerance Policy)

ఉగ్రవాదులు, వారికి మద్దతు ఇచ్చే వారి మధ్య భారతదేశం ఎలాంటి వ్యత్యాసం చూపదు. ఉగ్రవాదాన్ని ఏ కారణంతోనూ సమర్థించలేమని భారతదేశం స్పష్టం చేస్తుంది.

చురుకైన, ముందస్తు ప్రతిస్పందన (Proactive and Pre-emptive Response)

భారతదేశ విధానం ఇప్పుడు ముందస్తు నిఘా (Preventive intelligence), ఖచ్చితమైన ఆపరేషన్లు (Precision operations), తగిన ప్రతీకార చర్యలకు (Calibrated retaliation) ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది.

ప్రహార్ ముసాయిదా (PRAHAAR Framework)

ప్రహార్ ముసాయిదా ద్వారా భారతదేశం ఒక కీలక మార్పును తీసుకొచ్చింది. దాడి జరిగిన తర్వాత స్పందించే విధానం నుంచి నిఘా ఆధారిత ముందస్తు నిరోధక (Pre-emptive deterrence) విధానం వైపు మళ్లింది. ఇది ఉగ్రవాదాన్ని మతం, జాతి లేదా సంస్కృతి నుండి వేరు చేస్తుంది. ఉగ్రవాదాన్ని ఒక సామాజిక గుర్తింపు సమస్యగా కాకుండా, ఒక భద్రతా ముప్పుగా (Security threat) ఇది పరిగణిస్తుంది.

భారతదేశ ఉగ్రవాద నిరోధక విధానంలోని నాలుగు మూలస్తంభాలు (Four Pillars of India’s Counter-Terror Policy)

మొదటి మూలస్తంభం: చట్టబద్ధమైన సాధికారత (Pillar 1: Legislative Empowerment)

ఉగ్రవాదంపై దర్యాప్తు చేయడానికి, విచారించడానికి, శిక్షించడానికి భారతదేశం తన చట్టపరమైన వ్యవస్థను బలోపేతం చేసింది.

ముఖ్యమైన సంస్కరణలు ఇవే:

• ఉపా (UAPA) సవరణ చట్టం, 2019: వ్యక్తులను ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటించడానికి ఇది వీలు కల్పించింది. దర్యాప్తు అధికారుల అధికారాలను విస్తరించింది.
• ఎన్ఐఏ (NIA) సవరణ చట్టం, 2019: ఇది ఎన్ఐఏ పరిధిని విస్తరించింది. భారతదేశ ప్రయోజనాలను దెబ్బతీసేలా విదేశాల్లో జరిగే నేరాలను కూడా దర్యాప్తు చేయడానికి ఇది అవకాశం కల్పించింది.
• పీఎంఎల్ఏ (PMLA) సవరణలు: హవాలా, క్రిప్టోకరెన్సీలు, అక్రమ ఆస్తుల ద్వారా ఉగ్రవాదులకు అందే నిధులపై (Terror financing) కఠిన చర్యలు తీసుకునేలా ప్రభుత్వం ఈ చట్టాన్ని బలోపేతం చేసింది.
• బీఎన్ఎస్ (BNS), 2023: ఇది ఉగ్రవాదం, వ్యవస్థీకృత నేరాలను (Organised crime) స్పష్టంగా నిర్వచించింది. ఉగ్రవాద చర్యలు, నియామకాలు, శిక్షణ, ఆశ్రయం కల్పించడం, నిధులు సమకూర్చడం లాంటి నేరాలకు ఇది కఠిన శిక్షలు విధిస్తుంది.
• ఆయుధాల సవరణ చట్టం (Arms Amendment Act), 2019: అక్రమ ఆయుధ రవాణాకు (Illegal arms trafficking) ఇది జరిమానాలను పెంచింది. అలాగే ఆయుధాలను సులభంగా గుర్తించే (Traceability) విధానాన్ని మెరుగుపరిచింది.

రెండవ మూలస్తంభం: సంస్థాగత బలోపేతం (Pillar 2: Institutional Strengthening)

భారతదేశం తన ఉగ్రవాద నిరోధక సంస్థలను, నిఘా వ్యవస్థలను ఆధునికీకరించింది.

కీలకమైన సంస్థాగత యంత్రాంగాలు ఇవే:

• జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA): ఇది భారతదేశపు అత్యున్నత ఉగ్రవాద నిరోధక దర్యాప్తు సంస్థ. ప్రత్యేక కోర్టులు, ప్రాంతీయ కార్యాలయాలు, మెరుగైన నిధుల ద్వారా ప్రభుత్వం దీనిని బలోపేతం చేసింది.
• 53 ప్రత్యేక ఎన్ఐఏ కోర్టులు: ఉగ్రవాద సంబంధిత కేసులను వేగంగా విచారించడానికి ప్రభుత్వం వీటిని ఏర్పాటు చేసింది.
• నేషనల్ టెర్రర్ డేటాబేస్ ఫ్యూజన్ అండ్ అనాలసిస్ సెంటర్: ఉగ్రవాద సమాచారాన్ని మెరుగ్గా విశ్లేషించడానికి ఇది పనిచేస్తుంది.
• మల్టీ-ఏజెన్సీ సెంటర్ (MAC): ఇది 28 ఏజెన్సీలను అనుసంధానించే అత్యున్నత నిఘా సమాచార మార్పిడి వేదిక (Intelligence-sharing platform).
• సైబర్ మల్టీ-ఏజెన్సీ సెంటర్: సైబర్ ముప్పులను నిరంతరం పర్యవేక్షించడానికి (Cyber threat monitoring) అధికారులు దీనిని ప్రారంభించారు.
• నాట్‌గ్రిడ్ (NATGRID): ఇది ఇమ్మిగ్రేషన్, బ్యాంకింగ్, టెలికాం, ప్రయాణ డేటాబేస్‌లను ఒకచోట అనుసంధానిస్తుంది.
• సీసీటీఎన్ఎస్ (CCTNS) 2.0: ఇది ఏఐ (AI) ఆధారిత పోలీసుల సమాచార మార్పిడి వేదిక.
• పోలీసుల ఆధునికీకరణ: ఆయుధాలు, నిఘా పరికరాలు, ఫోరెన్సిక్ మౌలిక సదుపాయాలు (Forensic infrastructure), సురక్షిత కమ్యూనికేషన్ కోసం 2021-2026 మధ్య కాలంలో ప్రభుత్వం ₹6,300 కోట్లకు పైగా నిధులను కేటాయించింది.
• 

మూడవ మూలస్తంభం: సరిహద్దు ఉగ్రవాదంపై దాడులు (Pillar 3: Operations Against Cross-Border Terrorism)

సరిహద్దు ఆవల ఉన్న ఉగ్రవాద మౌలిక సదుపాయాలపై భారతదేశం ఖచ్చితమైన దాడుల విధానాన్ని (Calibrated operational responses) అవలంబించింది.

ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు:

• 2016 లో సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ (Surgical Strikes, 2016)
• 2019 లో బాలాకోట్ ఎయిర్ స్ట్రైక్ (Balakot Air Strike, 2019)
• 2025 లో ఆపరేషన్ సింధూర్ (Operation Sindoor, 2025)

సరిహద్దు ఉగ్రవాదంపై వేగవంతమైన, ఖచ్చితమైన, తగిన ప్రతీకార చర్యలు తీసుకునే దిశగా భారతదేశం మారుతోందని ఈ దాడులు సూచిస్తున్నాయి.

నాల్గవ మూలస్తంభం: బహుపాక్షిక, దౌత్యపరమైన ఉగ్రవాద నిరోధక నిర్మాణం (Pillar 4: Multilateral and Diplomatic Counter-Terror Architecture)

ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా భారతదేశం అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని విస్తరించింది.

ఇందులో కీలక చర్యలు ఇవే:

• ఉగ్రవాద నిధులను అడ్డుకోవడానికి 2010 నుండి భారతదేశం ఎఫ్ఏటీఎఫ్ (FATF) లో సభ్యత్వం తీసుకుంది.
• 2022లో ‘నో మనీ ఫర్ టెర్రర్ కాన్ఫరెన్స్’ (No Money for Terror Conference) కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది.
• 1996లో ఐక్యరాజ్యసమితిలో కాంప్రహెన్సివ్ కన్వెన్షన్ ఆన్ ఇంటర్నేషనల్ టెర్రరిజం (CCIT) ముసాయిదాను ప్రతిపాదించింది.
• అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదులను ప్రకటించడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC) యంత్రాంగాలను భారతదేశం సమర్థవంతంగా ఉపయోగిస్తోంది.
• 27 దేశాలు, 5 బహుపాక్షిక వేదికలతో ఉగ్రవాద నిరోధక జాయింట్ వర్కింగ్ గ్రూపులను (Joint Working Groups) ఏర్పాటు చేసింది.
• భారతీయ చట్ట అమలు సంస్థలను ఇంటర్‌పోల్‌తో (INTERPOL) అనుసంధానించే భారత్‌పోల్ (BHARATPOL), 2025 ప్రాజెక్టును అమలు చేసింది.
• డ్రోన్లు, డిజిటల్ టెక్నాలజీలు, సోషల్ మీడియా, ఆన్‌లైన్ ద్వారా ఉగ్రవాద నిధుల దుర్వినియోగాన్ని అడ్డుకోవడంపై దృష్టి సారించిన ఢిల్లీ డిక్లరేషన్ (Delhi Declaration), 2022 ను ఆమోదించింది.

ఉగ్రవాద నిరోధక సంస్కరణల ఫలితాలు (Outcomes of Counter-Terrorism Reforms)

భారతదేశ ఉగ్రవాద నిరోధక సంస్కరణలు భద్రతా నిర్వహణలో కంటికి కనిపించే అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇచ్చాయి.

• జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో ఉగ్రవాదులు చేసిన దాడులు 2018లో 228 ఉండగా, 2025 నాటికి అవి 12కు తగ్గాయి.
• పౌరులు, భద్రతా బలగాల ప్రాణనష్టం భారీగా తగ్గింది.
• 2022 నుండి రాళ్లు రువ్వే (Stone-pelting) ఘటనలు దాదాపు సున్నాకి పడిపోయాయి.
• సమ్మెలు, బంద్‌లు దాదాపుగా కనుమరుగయ్యాయి. దీంతో ప్రజాజీవితం, పరిపాలన మెరుగుపడింది.
• భద్రత మెరుగుపడటం వల్ల జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో మౌలిక సదుపాయాలు, పర్యాటకం, ఉపాధి, పెట్టుబడులు పెరిగాయి.
• మెరుగైన నిఘా, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో కూడిన పర్యవేక్షణ (Technology-driven surveillance) వల్ల అధికారులు ఉగ్రవాద దాడుల కుట్రలను అమలుకు ముందే భగ్నం చేశారు.
• 2013 హైదరాబాద్ పేలుళ్ల తర్వాత, భారతదేశ నగరాల్లో పెద్ద ఉగ్రదాడులు దాదాపుగా జరగలేదు.

అవసరమైన విధానపరమైన చర్యలు (Policy Measures Needed)

1. ప్రతిస్పందన నుండి నివారణ వైపు మళ్లడం (Shift from Reaction to Prevention)

దాడులు జరగకముందే ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేయడం, నిఘా సమాచారాన్ని పంచుకోవడం (Intelligence fusion), డిజిటల్ పర్యవేక్షణ, ఉగ్రవాద నిధులను నిరోధించడంపై ఉగ్రవాద వ్యతిరేక దళాలు దృష్టి పెట్టాలి.

2. సరిహద్దు ప్రాంతాల పరిపాలనను బలోపేతం చేయడం (Strengthen Borderland Governance)

చాలా దాడులు సరిహద్దుల సమీపంలోనే జరుగుతున్నాయి. కాబట్టి సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో మెరుగైన రోడ్లు, పోలీసింగ్, నిఘా, పరిపాలనను అందించాలి. స్థానిక అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయాలి.

3. డిజిటల్ రాడికలైజేషన్‌ను అడ్డుకోవడం (Counter Digital Radicalisation)

చట్టబద్ధమైన, హక్కుల ఆధారిత సైబర్ సామర్థ్యాల ద్వారా అధికారులు సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు, ఎన్‌క్రిప్టెడ్ నెట్‌వర్క్‌లు, డార్క్ వెబ్ ఛానెళ్లు, ఏఐ ఆధారిత ప్రచారాలను (AI-driven propaganda) నిరంతరం పర్యవేక్షించాలి.

4. ఉగ్రవాద నిధులను అడ్డుకోవడం (Disrupt Terror Financing)

హవాలా, నకిలీ కరెన్సీ, మాదకద్రవ్యాలు, ఆయుధాల స్మగ్లింగ్, క్రిప్టోకరెన్సీలు, వ్యవస్థీకృత నేరాల నెట్‌వర్క్‌లపై (Organised crime networks) భారతదేశం కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి.

5. సముద్ర, తీరప్రాంత భద్రతను మెరుగుపరచడం (Improve Maritime and Coastal Security)

కోస్టల్ రాడార్ చైన్స్ (Coastal radar chains), ఓడరేవుల భద్రత, మత్స్యకారుల సమాచార వ్యవస్థ, సముద్ర డొమైన్ అవగాహనను (Maritime domain awareness) అధికారులు మరింత ఆధునికీకరించాలి.

6. అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని పెంపొందించడం (Deepen International Cooperation)

ఉగ్రవాదానికి దేశాల సరిహద్దులు లేవు. అందువల్ల దేశాల మధ్య నిఘా సమాచార మార్పిడి (Intelligence sharing), నేరస్తుల అప్పగింత (Extradition), ఉమ్మడి దర్యాప్తు, ఎఫ్ఏటీఎఫ్ (FATF) ఆధారిత ఆర్థిక పర్యవేక్షణను మరింత బలోపేతం చేయాలి.

ముగింపు (Conclusion)

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉగ్రవాద దాడుల సంఖ్య తగ్గినంత మాత్రాన మనం నిర్లక్ష్యంగా ఉండకూడదు. ఉగ్రవాదం ఒకే చోట కేంద్రీకృతమై ఉంటూనే, బృందాలుగా విడిపోతోంది. డిజిటల్ పద్ధతులను వాడుకుంటూ, సరిహద్దులను లక్ష్యంగా చేసుకుంటోంది. సరిహద్దు ఉగ్రవాదం, సైబర్ రాడికలైజేషన్, వ్యవస్థీకృత నేరాల సంబంధాలు, తీరప్రాంత భద్రతా లోపాల కారణంగా భారతదేశానికి ఈ ముప్పు ఇంకా తీవ్రంగానే ఉంది. జీరో టాలరెన్స్, చట్టాల బలోపేతం, సంస్థాగత సమన్వయం, ఖచ్చితమైన ప్రతిస్పందన, అంతర్జాతీయ సహకారం వైపు భారతదేశం మారడం వల్ల దేశ అంతర్గత భద్రత మెరుగుపడింది. అయితే, ఈ ఉగ్రవాదానికి మూలకారణాలైన ఘర్షణలు, బలహీనమైన పరిపాలన, సులభంగా చొరబడే సరిహద్దులు (Porous borders), ఆన్‌లైన్ రాడికలైజేషన్, ఉగ్రవాద నిధులను పూర్తిగా నిర్మూలిస్తేనే దీర్ఘకాలిక విజయం సాధ్యమవుతుంది.