var breakpoints = [{"label":"Desktop","slug":"Desktop","value":"base","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Tablet","slug":"Tablet","value":"1024","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true},{"label":"Mobile","slug":"Mobile","value":"767","direction":"max","isActive":true,"isRequired":true}];
ప్రాముఖ్యత: GS పేపర్ II – గిరిజన సంక్షేమం, ఆరోగ్యం, విద్య | GS పేపర్ III – సమ్మిళిత వృద్ధి (Inclusive Growth)
ముఖ్యమైన కీలక పదాలు (Important Keywords)
ప్రిలిమ్స్: సంజీవని కార్యక్రమం (Sanjeevani Programme), ఆదివాసితల్లి బాట (Adivathalli Bata), ఏఎస్ఆర్ (ASR) జిల్లా, తల్లి బిడ్డ ఎక్స్ప్రెస్ (Talli Bidda Express), జన్ ఔషధి కేంద్రాలు (Jan Aushadhi Kendras).
మెయిన్స్: గిరిజనాభివృద్ధి (Tribal Development), స్థానిక ఉపాధి (Local Employment), చివరి మైలు వరకు వైద్య సేవలు (Last-Mile Healthcare), డిజిటల్ సమ్మిళితం (Digital Inclusion), సుస్థిర జీవనోపాధి (Sustainable Livelihoods).
వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా అరకు లోయలోని గన్నెలి వద్ద ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు ‘సంజీవని’ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లో పేదరికాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలించే ప్రభుత్వ లక్ష్యంలో భాగంగా, మారుమూల గిరిజన కుటుంబాలకు నాణ్యమైన వైద్యాన్ని అందించడమే ఈ కార్యక్రమ ప్రధాన ఉద్దేశం.
పంచముఖ వ్యూహం (Five-Pronged Strategy)
రాష్ట్ర గిరిజనాభివృద్ధి విధానం కింది ఐదు ప్రధాన రంగాలపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది:
మౌలిక సదుపాయాలు (Infrastructure)
ఆరోగ్య సంరక్షణ (Healthcare)
విద్య (Education)
ఉపాధి (Employment)
సంక్షేమం (Welfare)
ఇది గిరిజన పేదరికాన్ని బహుముఖ సమస్యగా గుర్తిస్తూ, ప్రభుత్వ సేవలను స్థిరమైన జీవనోపాధులతో అనుసంధానం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ప్రధాన కార్యక్రమాలు
మౌలిక సదుపాయాలు, కనెక్టివిటీ
‘ఆదివాసితల్లి బాట’ ప్రాజెక్ట్ కింద ₹1,000 కోట్ల వ్యయంతో 900 కి.మీ రోడ్లను నిర్మించారు.
1.60 లక్షల ఇళ్లకు కుళాయి నీరు, రూఫ్టాప్ సోలార్ వ్యవస్థలను (Rooftop solar systems) అందించాలని ప్రణాళిక చేశారు.
డిజిటల్ కనెక్టివిటీని మెరుగుపరచడానికి సెల్ టవర్లను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు.
ఆరోగ్య సంరక్షణ
సంజీవని కార్యక్రమం: మారుమూల గిరిజన కుటుంబాలకు నాణ్యమైన వైద్య సేవలు అందించడం.
ఎమర్జెన్సీ నెట్వర్క్: ఏఎస్ఆర్ జిల్లాలో 150 అత్యవసర వాహనాల ఏర్పాటు.
గిరిజన ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాల మిషన్: ₹250 కోట్ల నిధుల కేటాయింపు.
104 అంబులెన్స్లు: 42 రకాల రోగ నిర్ధారణ పరీక్షలను అందించే మొబైల్ సేవలు.
తల్లి బిడ్డ ఎక్స్ప్రెస్: గర్భిణులకు రవాణా సదుపాయం కల్పించడం.
డ్రోన్ సేవలు: మారుమూల ఆరోగ్య కేంద్రాల నుంచి ప్రధాన ఆసుపత్రులకు రక్త నమూనాలను (Blood samples) వేగంగా చేరవేయడం.
వైద్య సహాయం: సికిల్ సెల్ వ్యాధి, తలసేమియా బాధితులకు నెలకు ₹10,000 పింఛను.
జన్ ఔషధి కేంద్రాలు: సరసమైన ధరలకే మందులు అందించడానికి అన్ని మండలాల్లో వీటిని ఏర్పాటు చేసే ప్రతిపాదన.
విద్య, నైపుణ్యాలు
గిరిజన విద్యను మెరుగుపరచడానికి, ఐఐటీ (IIT), నీట్ (NEET) వంటి పోటీ పరీక్షలకు కోచింగ్ ఇవ్వడానికి ఐఐటీ మద్రాస్తో ఒప్పందం.
అభివృద్ధి చెందుతున్న పరిశ్రమల్లో ఉద్యోగాల కోసం మూడేళ్లలో లక్ష మంది గిరిజన యువతకు శిక్షణ ఇవ్వాలనే లక్ష్యం.
స్థానిక ఉపాధి
గిరిజన ప్రాంతాల్లో స్థానిక అభ్యర్థులకే ఉద్యోగాలను కేటాయించే జీవో 3 ని సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసినందున, దానికి బదులుగా చట్టబద్ధమైన కొత్త ప్రత్యామ్నాయాన్ని ప్రభుత్వం ప్రతిపాదిస్తుంది.
సుస్థిర జీవనోపాధి
కాఫీ సాగును అదనంగా లక్ష ఎకరాలకు విస్తరించడం.
ప్రత్యామ్నాయ పంటలుగా కాఫీ, మిరియాల సాగును ప్రోత్సహించడం.
గిరిజన ఉత్పత్తులను ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉన్న బ్రాండ్లుగా (Brands) తీర్చిదిద్దడం.
అరకు పర్యాటకం ద్వారా ఆదాయం పొందేలా హోమ్స్టేలను (Homestays) ప్రోత్సహించడం.
సంక్షేమ పథకాల అనుసంధానం
లబ్ధిదారు కుటుంబాలకు తల్లికి వందనం, అన్నదాత సుఖీభవ, స్త్రీ శక్తి, ఆటో డ్రైవర్ సేవ వంటి పథకాలను వర్తింపజేస్తున్నారు.
ముగింపు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ఈ సమగ్ర వ్యూహం ఆరోగ్యం, విద్య, మౌలిక సదుపాయాలు, ఉపాధి, జీవనోపాధి ద్వారా గిరిజన పేదరికాన్ని పరిష్కరిస్తుంది. దీని విజయం సమర్థవంతమైన అమలు, స్థానికుల భాగస్వామ్యం, గిరిజన హక్కుల పరిరక్షణపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
కేర్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్న (CARE MCQ)
ప్రశ్న. కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
సంజీవని కార్యక్రమం మారుమూల గిరిజన ప్రాంతాల్లో వైద్య సంరక్షణను మెరుగుపరచడానికి ఉద్దేశించినది.
‘ఆదివాసితల్లి బాట’ అనేది రోడ్డు కనెక్టివిటీకి సంబంధించినది.
కాఫీ సాగును లక్ష ఎకరాలకు విస్తరించాలని ప్రతిపాదించారు.
పైన ఇచ్చిన వాక్యాలలో ఏవి సరైనవి?
(a) 1, 2 మాత్రమే
(b) 2, 3 మాత్రమే
(c) 1, 3 మాత్రమే
(d) 1, 2, 3
సమాధానం: (d) 1, 2, 3
వివరణ:
సంజీవని కార్యక్రమం గిరిజన ఆరోగ్యంపై దృష్టి పెడుతుంది, ఆదివాసితల్లి బాట రోడ్డు సౌకర్యాలను మెరుగుపరుస్తుంది, కాఫీ సాగును అదనంగా లక్ష ఎకరాలకు విస్తరించాలని ప్రతిపాదించారు. కాబట్టి ఇచ్చిన అన్ని వాక్యాలూ సరైనవే.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
సంజీవని కార్యక్రమం అంటే ఏమిటి? ఏఎస్ఆర్ (ASR) జిల్లాలోని మారుమూల ప్రాంతాల్లో నివసించే గిరిజన కుటుంబాలకు నాణ్యమైన వైద్య సంరక్షణను అందించే కార్యక్రమం ఇది.
ఆదివాసితల్లి బాట అంటే ఏమిటి? ఇది గిరిజన రోడ్డు కనెక్టివిటీ ప్రాజెక్ట్. దీని కింద దాదాపు 900 కి.మీ రోడ్లను నిర్మించారు.
నైపుణ్యాభివృద్ధి లక్ష్యం ఏమిటి? మూడేళ్ల కాలంలో లక్ష మంది గిరిజన యువతకు నైపుణ్య శిక్షణ ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
డ్రోన్లను ఎలా ఉపయోగిస్తున్నారు? రోగ నిర్ధారణ వేగంగా జరగడానికి మారుమూల ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల నుంచి పెద్ద ఆసుపత్రులకు రక్త నమూనాలను రవాణా చేయడానికి డ్రోన్లను ఉపయోగిస్తున్నారు.
5. ఏయే జీవనోపాధులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు? కాఫీ, మిరియాల సాగుతో పాటు గిరిజన బ్రాండ్ ఉత్పత్తులు, కమ్యూనిటీ ఆధారిత హోమ్స్టేలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు
var elementorFrontendConfig = {"environmentMode":{"edit":false,"wpPreview":false,"isScriptDebug":false},"i18n":{"shareOnFacebook":"Share on Facebook","shareOnX":"Share on X","pinIt":"Pin it","download":"Download","downloadImage":"Download image","fullscreen":"Fullscreen","zoom":"Zoom","share":"Share","playVideo":"Play Video","previous":"Previous","next":"Next","close":"Close","a11yCarouselPrevSlideMessage":"Previous slide","a11yCarouselNextSlideMessage":"Next slide","a11yCarouselFirstSlideMessage":"This is the first slide","a11yCarouselLastSlideMessage":"This is the last slide","a11yCarouselPaginationBulletMessage":"Go to slide"},"is_rtl":false,"breakpoints":{"xs":0,"sm":480,"md":768,"lg":1025,"xl":1440,"xxl":1600},"responsive":{"breakpoints":{"mobile":{"label":"Mobile Portrait","value":767,"default_value":767,"direction":"max","is_enabled":true},"mobile_extra":{"label":"Mobile Landscape","value":880,"default_value":880,"direction":"max","is_enabled":false},"tablet":{"label":"Tablet Portrait","value":1024,"default_value":1024,"direction":"max","is_enabled":true},"tablet_extra":{"label":"Tablet Landscape","value":1200,"default_value":1200,"direction":"max","is_enabled":false},"laptop":{"label":"Laptop","value":1366,"default_value":1366,"direction":"max","is_enabled":false},"widescreen":{"label":"Widescreen","value":2400,"default_value":2400,"direction":"min","is_enabled":false}},"hasCustomBreakpoints":false},"version":"4.3.2","is_static":false,"experimentalFeatures":{"e_font_icon_svg":true,"additional_custom_breakpoints":true,"container":true,"e_optimized_markup":true,"theme_builder_v2":true,"nested-elements":true,"e_atomic_elements":true,"e_opt_in_v4":true,"import-export-customization":true,"e_pro_atomic_form":true,"e_pro_collection_loop":true,"mega-menu":true},"urls":{"assets":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/plugins\/elementor\/assets\/","ajaxurl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-admin\/admin-ajax.php","uploadUrl":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads"},"nonces":{"floatingButtonsClickTracking":"cacea8019c","atomicFormsSendForm":"263f6f1e1f"},"swiperClass":"swiper","settings":{"page":[],"editorPreferences":[]},"kit":{"active_breakpoints":["viewport_mobile","viewport_tablet"],"global_image_lightbox":"yes","lightbox_enable_counter":"yes","lightbox_enable_fullscreen":"yes","lightbox_enable_zoom":"yes","lightbox_enable_share":"yes","lightbox_title_src":"title","lightbox_description_src":"description"},"post":{"id":10682,"title":"%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%A6%E0%B1%87%E0%B0%B6%E0%B1%8D%20%E0%B0%97%E0%B0%BF%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%9C%E0%B0%A8%E0%B0%BE%E0%B0%AD%E0%B0%BF%E0%B0%B5%E0%B1%83%E0%B0%A6%E0%B1%8D%E0%B0%A7%E0%B0%BF%20%E0%B0%B8%E0%B0%AE%E0%B0%97%E0%B1%8D%E0%B0%B0%20%E0%B0%B5%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B1%82%E0%B0%B9%E0%B0%82%20%7C%20APPSC%20%7C%20KPIAS%20Academy","excerpt":"","featuredImage":"https:\/\/telugu.kpiasacademy.com\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/ap-tribal-development-appsc.webp"}};
//# sourceURL=elementor-frontend-js-before
var ekit_config = {"ajaxurl":"https://telugu.kpiasacademy.com/wp-admin/admin-ajax.php","nonce":"7c767152cd","i18n":{"video_frame":"Video player","close":"Close","slider_prev":"Previous slide","slider_next":"Next slide","slider_first":"This is the first slide","slider_last":"This is the last slide","slider_bullet":"Go to slide {{index}}"}};
//# sourceURL=ekit-core-js-extra
window.dFlipLocation = 'https://telugu.kpiasacademy.com/wp-content/plugins/3d-flipbook-dflip-lite/assets/';
window.dFlipWPGlobal = {"text":{"toggleSound":"Turn on\/off Sound","toggleThumbnails":"Toggle Thumbnails","toggleOutline":"Toggle Outline\/Bookmark","previousPage":"Previous Page","nextPage":"Next Page","toggleFullscreen":"Toggle Fullscreen","zoomIn":"Zoom In","zoomOut":"Zoom Out","toggleHelp":"Toggle Help","singlePageMode":"Single Page Mode","doublePageMode":"Double Page Mode","downloadPDFFile":"Download PDF File","gotoFirstPage":"Goto First Page","gotoLastPage":"Goto Last Page","share":"Share","mailSubject":"I wanted you to see this FlipBook","mailBody":"Check out this site {{url}}","loading":"DearFlip: Loading "},"viewerType":"flipbook","moreControls":"download,pageMode,startPage,endPage,sound","hideControls":"","scrollWheel":"false","backgroundColor":"#777","backgroundImage":"","height":"auto","paddingLeft":"20","paddingRight":"20","controlsPosition":"bottom","duration":800,"soundEnable":"true","enableDownload":"true","showSearchControl":"false","showPrintControl":"false","enableAnnotation":false,"enableAnalytics":"false","webgl":"true","hard":"none","maxTextureSize":"1600","rangeChunkSize":"524288","zoomRatio":1.5,"stiffness":3,"pageMode":"0","singlePageMode":"0","pageSize":"0","autoPlay":"false","autoPlayDuration":5000,"autoPlayStart":"false","linkTarget":"2","sharePrefix":"flipbook-"};
