ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరప్రాంత నిర్వహణ ప్రణాళిక: మారుతున్న తీరరేఖ రక్షణ

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క 1,027 కిలోమీటర్ల సుదీర్ఘ తీరరేఖ వెంబడి ఉన్న దుర్బలమైన (Vulnerable) తీరప్రాంతాలను కేంద్ర ప్రభుత్వం గుర్తించింది. తీరరేఖ మార్పుల వల్ల ప్రభావితమయ్యే ప్రాంతాలను రక్షించడానికి ‘తీరప్రాంత నిర్వహణ ప్రణాళిక’ను (Shoreline Management Plan) సిద్ధం చేసింది. నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ కోస్టల్ రీసెర్చ్ (NCCR) 1990 నుండి 2022 వరకు ఉన్న శాటిలైట్ డేటాను ఉపయోగించి కోతకు గురవుతున్న ప్రాంతాలు, అవక్షేపాలు పోగుపడుతున్న (Accretion) ప్రాంతాలు, స్థిరంగా ఉన్న ప్రాంతాలను మ్యాప్ చేసింది.

తీరరేఖ మార్పు (Shoreline Change)

సహజ ప్రక్రియలు, మానవ కార్యకలాపాల వల్ల కాలానుగుణంగా తీరప్రాంతాల్లో వచ్చే కదలికలు లేదా మార్పులనే తీరరేఖ మార్పు అంటారు.

1. తీరప్రాంత కోత (Coastal Erosion)

• సముద్రపు అలలు, ఆటుపోట్లు (Tides), ప్రవాహాల కారణంగా తీరంలో ఉన్న భూమి కోతకు గురవుతుంది.
• ఇది నివాస ప్రాంతాలు, రోడ్లు, ఓడరేవులు, బీచ్‌లు, జీవనోపాధులకు ముప్పు కలిగిస్తుంది.

2. అవక్షేపాల నిక్షేపణ (Accretion)

• అవక్షేపాలు (Sediments) తీరం వెంబడి పోగుపడతాయి.
• దీనివల్ల నదీ ముఖద్వారాలు, బీచ్ ఆకారాలు, తీరప్రాంత పర్యావరణ వ్యవస్థలు మారవచ్చు.

3. స్థిరమైన తీరరేఖ (Stable Shoreline)

• కొంత కాలం పాటు తీరరేఖలో పెద్దగా ఎలాంటి మార్పులు జరగవు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ లాంటి తీరప్రాంత రాష్ట్రానికి తీరరేఖ మార్పు చాలా ముఖ్యం. ఎందుకంటే అనేక మత్స్యకార గ్రామాలు, ఓడరేవులు, నదీ ముఖద్వారాలు, మడ అడవులు, తీరప్రాంత నివాసాలు సముద్రానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్నాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని వివిధ జిల్లాల్లో తీరరేఖ మార్పులు అసమానంగా ఉన్నాయని ఎన్‌సీసీఆర్ (NCCR) అంచనా చూపించింది.

ఈ అంచనా ప్రకారం, కాకినాడ జిల్లా కోత వల్ల అత్యంత తీవ్రంగా ప్రభావితమైంది. ఈ జిల్లాలో యానాం సమీపంలోని గోదావరి నది ముఖద్వారం స్ప్రిట్ (River mouth spit), కోరింగ మడ అడవులు, హోప్ ఐలాండ్ లాంటివి దుర్బల ప్రాంతాలుగా (Vulnerable zones) ఉన్నాయి.

ప్రమాదంలో ఉన్న తీరప్రాంతాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పలు దుర్బలమైన ప్రదేశాలను ప్రభుత్వం గుర్తించింది.

కాకినాడ ప్రాంతం

• కోరింగ-ఉప్పాడ తీరం
• యానాం సమీపంలోని గోదావరి నది ముఖద్వారం స్ప్రిట్
• కోరింగ మడ అడవులు
• హోప్ ఐలాండ్

తిరుపతి జిల్లా

• పులికాట్ సరస్సు
• శ్రీహరికోట

కృష్ణా జిల్లా

• మచిలీపట్నం బీచ్
• కృష్ణా డెల్టా

శ్రీకాకుళం జిల్లా

• కళింగపట్నం
• వంశధార నదీ ముఖద్వారం
• నాగావళి నదీ ముఖద్వారం

విశాఖపట్నం జిల్లా

• యారాడ
• భీమునిపట్నం

పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన ప్రాంతాలు, నదీ ముఖద్వారాలు, బీచ్‌లు, మత్స్యకార నివాసాలు, వ్యూహాత్మక తీరప్రాంత మౌలిక సదుపాయాలు ఈ ప్రదేశాల్లో ఉన్నందున ఇవి చాలా ముఖ్యమైనవి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరప్రాంత నిర్వహణ ప్రణాళిక

ఆయా ప్రాంతాలపై జరిపిన అధ్యయనాల ఆధారంగా ఎర్త్ సైన్సెస్ మంత్రిత్వ శాఖ ఈ తీరప్రాంత నిర్వహణ ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది.

1. బీచ్ పరిరక్షణ (Beach Nourishment)

బీచ్ వెడల్పును పునరుద్ధరించడానికి, అలల ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి కోతకు గురవుతున్న బీచ్‌లలో ఇసుకను పోస్తారు.

2. ఇసుక దిబ్బల పునరుద్ధరణ (Dune Restoration)

సహజ ఇసుక దిబ్బలు తుఫాన్లు, సముద్రపు కోత నుండి రక్షణ కవచాలుగా పనిచేస్తాయి. కాబట్టి వీటిని పునరుద్ధరిస్తారు.

3. పర్యావరణ వ్యవస్థ ఆధారిత రక్షణ (Ecosystem-Based Protection)

తీరప్రాంత వాతావరణ మార్పుల ముప్పును తగ్గించడానికి మడ అడవులు, చిత్తడి నేలలు, సహజ తీరప్రాంత వ్యవస్థలను రక్షిస్తారు.

4. ఇంజనీరింగ్ జోక్యాలు (Engineering Interventions)

సహజ చర్యలు సరిపోని చోట, స్థానిక పరిస్థితులను బట్టి గోడలు (Hard structures) నిర్మించవచ్చు.

5. నదీ ముఖద్వారం, డెల్టా నిర్వహణ (River Mouth and Delta Management)

అవక్షేపాల కదలిక వల్ల తీరరేఖ స్థిరత్వం మారే నదీ ముఖద్వారాలు, డెల్టాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తారు.

ఆయా ప్రాంతాలకై చేసిన ముఖ్యమైన ప్రతిపాదనలు

1. కోరింగ-ఉప్పాడ తీరం

కోతకు గురయ్యే కాకినాడ తీరంలో రక్షణ చర్యలను ప్రతిపాదించారు.

2. శ్రీహరికోట

వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత ఉన్న ఈ దుర్బల ప్రాంతంలో తీరప్రాంత రక్షణ పనులను ప్లాన్ చేశారు.

3. కృష్ణా డెల్టా

డెల్టాలో మారుతున్న తీరరేఖ సమస్యల పరిష్కారానికి సమీకృత నిర్వహణను (Integrated management) ప్రతిపాదించారు.

4. వంశధార, నాగావళి నదీ ముఖద్వారాలు

అవక్షేపాల ప్రవాహాన్ని, కోత ప్రమాదాన్ని నిర్వహించడానికి ఇన్‌లెట్ మేనేజ్‌మెంట్‌ను (Inlet management) ప్రతిపాదించారు.

5. భీమునిపట్నం తీరం

విశాఖపట్నం తీరప్రాంతం కోసం విపత్తులను తట్టుకునే ప్రణాళికను ప్రతిపాదించారు.

అధ్యయనానికి ఆధారం

దుర్బలత్వ అంచనా (Vulnerability assessment) కింది వాటిని ఉపయోగించింది:

• 1990 నుండి 2022 వరకు ఉన్న శాటిలైట్ డేటా
• ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రజలను అంచనా వేయడానికి 2011 జనాభా లెక్కల డేటా
• భూస్వరూపాలు, తీరప్రాంత ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకోవడానికి భౌగోళిక అధ్యయనాలు (Geomorphological studies)
• క్షేత్రస్థాయిలో ఉన్న ప్రమాదాలను గుర్తించడానికి భాగస్వాముల (Stakeholder) సమాచారం

మత్స్యకార గ్రామాలు, ఓడరేవులు, పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన ప్రాంతాలు అత్యంత దుర్బలమైన ప్రదేశాలలో ఉన్నాయని ఈ అధ్యయనం గుర్తించింది.

ముగింపు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తీరప్రాంత నిర్వహణ ప్రణాళిక కోత, అవక్షేపాల నిక్షేపణ, తీరప్రాంత దుర్బలత్వాన్ని ఎదుర్కోవడానికి ఒక శాస్త్రీయ ముసాయిదాను అందిస్తుంది. పర్యావరణ వ్యవస్థ ఆధారిత రక్షణ, బీచ్ పరిరక్షణ, ఇసుక దిబ్బల పునరుద్ధరణ, ఇన్‌లెట్ మేనేజ్‌మెంట్, అవసరమైన చోట ఇంజనీరింగ్ చర్యలను కలపడం ద్వారా ఈ ప్రణాళిక ఏపీ తీరప్రాంతంలోని జీవనోపాధులను, మౌలిక సదుపాయాలను, సున్నితమైన పర్యావరణ వ్యవస్థలను రక్షించగలదు. దీనిని పక్కాగా అమలు చేయడం, అలాగే స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యంపైనే దీని విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది.