ఆంధ్రప్రదేశ్ అభివృద్ధికి ఊతం: జీఎస్‌డీపీ (GSDP) రికవరీ, మూలధన వ్యయం, మౌలిక సదుపాయాల ఆధారిత అభివృద్ధి

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది? (Why in News?)

2024-26 కాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ 11.3% జీఎస్‌డీపీ (GSDP) వృద్ధి రేటును నమోదు చేసింది. ఇదే కాలానికి తెలంగాణ నమోదు చేసిన 10.7% కంటే ఇది ఎక్కువ. మూలధన వ్యయం (Capital expenditure), మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం పెంపొందించడం, అమరావతి పునర్నిర్మాణం, పోలవరం ప్రాజెక్టు అమలు, సంక్షేమంతో కూడిన వృద్ధిపై రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యూహం (Economic strategy) ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ వృద్ధి పనితీరు (Andhra Pradesh’s Growth Performance)

కొంతకాలం మందగమనంలో ఉన్న రాష్ట్ర ఆర్థిక వృద్ధిని (Economic growth) తిరిగి గాడిన పెట్టే ప్రయత్నమే ఇటీవలి ఆంధ్రప్రదేశ్ వృద్ధి పనితీరు.

ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ మధ్య తలసరి ఆదాయంలో (Per capita income) అంతరం 2018-19లో రూ.55,817 ఉండగా, 2023-24 నాటికి అది రూ.1,06,854 కి పెరిగిందని నివేదిక పేర్కొంది.

విభజన తర్వాత ఆర్థిక పరిస్థితి (Post-Bifurcation Economic Context)

2014లో ఉమ్మడి రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ పెద్ద నిర్మాణాత్మక సవాళ్లను (Structural challenges) ఎదుర్కొంది.

1. హైదరాబాద్‌ను కోల్పోవడం

హైదరాబాద్ ఒక ప్రధాన ఆర్థిక, పరిపాలనా, ఆదాయ ఉత్పత్తి కేంద్రంగా ఉండేది. దాన్ని కోల్పోవడం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు పెద్ద సంస్థాగత, ఆర్థిక సవాలును (Fiscal challenge) సృష్టించింది.

2. కొత్త రాజధాని పర్యావరణ వ్యవస్థ అవసరం

రాష్ట్రానికి కొత్త పరిపాలనా రాజధానిని, దానికి అవసరమైన పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయాల్సి వచ్చింది.

3. వనరులు, మౌలిక సదుపాయాల లోటు

వనరుల పంపిణీ, పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాలు, పెట్టుబడుల పర్యావరణ వ్యవస్థల్లో రాష్ట్రం అసమతుల్యతలను (Imbalances) ఎదుర్కొంది.

4. పారిశ్రామిక వైవిధ్యం ఆవశ్యకత

విభజన తర్వాత అభివృద్ధి కోసం కొత్త పారిశ్రామిక కారిడార్లు (Industrial corridors), ఓడరేవులు, విమానాశ్రయాలు, రోడ్లు, రవాణా వ్యవస్థల (Logistics networks) నిర్మాణం అవసరమైంది.

మూలధన వ్యయం, మౌలిక సదుపాయాల ప్రోత్సాహం (Capital Expenditure and Infrastructure Push)

ఆంధ్రప్రదేశ్ వృద్ధి వ్యూహంలో మౌలిక సదుపాయాల (Infrastructure) అభివృద్ధికి కేంద్ర స్థానం కల్పించారు.

వీటితో పాటు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జాతీయ రహదారుల (National highway) ప్రాజెక్టులకు కేంద్రం రూ.38,800 కోట్లు, రైల్వే ప్రాజెక్టులకు రూ.64,417 కోట్లు మంజూరు చేసింది.

వృద్ధికి ప్రధాన చోదకాలు (Major Growth Drivers)

1. అమరావతి పునర్నిర్మాణం

అమరావతిపై తిరిగి దృష్టి సారించడం వల్ల పరిపాలనా సామర్థ్యం, పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలు, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం బలపడతాయని భావిస్తున్నారు.

2. పోలవరం ప్రాజెక్టు

సాగునీరు, తాగునీటి సరఫరా, వ్యవసాయం, వరద నియంత్రణ, ప్రాంతీయ అభివృద్ధికి పోలవరం సాగునీటి ప్రాజెక్టు చాలా ముఖ్యం.

3. భోగాపురం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం

భోగాపురం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం కనెక్టివిటీని (Connectivity) మెరుగుపరుస్తుందని, ఉత్తరాంధ్రలో (North coastal Andhra Pradesh) అభివృద్ధికి ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఓడరేవులు, పరిశ్రమలు, డేటా కేంద్రాల్లో (Data centres) పెట్టుబడులకు కూడా ఇది మద్దతు ఇస్తుంది.

4. పారిశ్రామిక, సాంకేతిక రంగాలు

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కింది రంగాలపై ప్రధానంగా దృష్టి పెడుతోంది:

• ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (IT)
• ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI)
• ఫార్మాస్యూటికల్స్ (Pharmaceuticals)
• ఉక్కు పరిశ్రమ (Steel)
• సాగునీటి మౌలిక సదుపాయాలు
• లాజిస్టిక్స్ (Logistics), ఓడరేవు ఆధారిత అభివృద్ధి

5. రవాణా కనెక్టివిటీ

రోడ్లు, ఓడరేవులు, విమానాశ్రయాలు, రైల్వేలలో పెట్టుబడులు లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను (Logistics costs) తగ్గిస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ పారిశ్రామిక పోటీతత్వాన్ని (Industrial competitiveness) బలోపేతం చేస్తాయి.

సంక్షేమం, సమ్మిళిత అభివృద్ధి చర్యలు (Welfare and Inclusive Development Measures)

ఆర్థిక వృద్ధిని (Economic growth) సంక్షేమం, సామాజిక చలనశీలతతో (Social mobility) కూడా అనుసంధానించారు.

1. మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలు (Women Entrepreneurship)

2026-27లో ఐదు లక్షల మంది మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలను సృష్టించాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇందుకోసం రూ.2,246 కోట్లు కేటాయించింది.

2. స్వయం సహాయక సంఘాలకు రుణాలు (Self-Help Group Credit)

మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలు (Self-help groups) బ్యాంకుల్లో రూ.43,219 కోట్ల రుణాలను పొందాయి. ఇది క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజల ఆర్థిక భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.

3. బలహీన వర్గాలకు మద్దతు (Support for Weaker Sections)

మహిళలు, షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST), వెనుకబడిన వర్గాలు (BC), మైనారిటీ కమ్యూనిటీల (Minority communities) కోసం సంక్షేమ చర్యలు చేపట్టారు.

4. విద్యాపరమైన మద్దతు (Educational Support)

ఐఐటీ ప్రవేశ పరీక్షలు (IIT entrance tests), నీట్ (NEET), యూపీఎస్సీ (UPSC) పరీక్షలకు సన్నద్ధమవుతున్న ఆర్థికంగా వెనుకబడిన విద్యార్థులకు కోచింగ్ సహాయం అందిస్తున్నారు.