ఏఐ విజృంభణ, మెమరీ-చిప్ కొరత, భారతదేశంలో ద్రవ్యోల్బణం

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా మెమరీ చిప్‌ల కొరత (Memory-chip shortage) ఏర్పడింది. దీనివల్ల స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, ల్యాప్‌టాప్‌లు, టీవీలు, రిఫ్రిజిరేటర్లు, వాషింగ్ మెషీన్లు, ఏసీలు, బ్యాటరీలు, ఇయర్‌ఫోన్‌లు, స్టోరేజ్ పరికరాల (Storage devices) ధరలు పెరుగుతున్నాయి.
• సెమీకండక్టర్ తయారీ సంస్థలు ఏఐ (AI), డేటా సెంటర్ల (Data centres) కోసం అధునాతన హై బ్యాండ్‌విడ్త్ మెమరీకి (High Bandwidth Memory – HBM) ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి. దీంతో, సాధారణ ఎలక్ట్రానిక్స్ వస్తువుల్లో వాడే సాంప్రదాయ మెమరీ చిప్‌ల సరఫరా తగ్గుతోంది.
• భారతదేశ సీపీఐ బాస్కెట్‌లో (CPI basket) ఈ ఉత్పత్తుల వాటా సుమారు 1% మాత్రమే ఉంటుంది. అయినాసరే, వీటి ధరలు నిరంతరం పెరగడం వల్ల రిటైల్, కోర్ ద్రవ్యోల్బణం (Core inflation) పెరుగుతున్నాయి.

మెమరీ చిప్‌లు అంటే ఏమిటి?

మెమరీ చిప్‌లు అనేవి సెమీకండక్టర్ విడిభాగాలు. ఇవి డేటాను నిల్వ చేస్తాయి. ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలకు అవసరమైన సమాచారాన్ని ఇవి వేగంగా అందిస్తాయి.

వీటిని కింది వాటిలో ఉపయోగిస్తారు:

• స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, ల్యాప్‌టాప్‌లు
• సర్వర్లు, డేటా సెంటర్లు
• టీవీలు, గృహోపకరణాలు
• ఎలక్ట్రిక్ బ్యాటరీలు, వైద్య పరికరాలు
• పెన్ డ్రైవ్‌లు, హార్డ్ డిస్క్‌లు
• కృత్రిమ మేధస్సు వ్యవస్థలు (Artificial intelligence systems)

ర్యామ్ (RAM)

ర్యాండమ్ యాక్సెస్ మెమరీ (Random Access Memory – RAM) అనేది ప్రాసెసర్‌కు తక్షణమే అవసరమైన డేటాను తాత్కాలికంగా నిల్వ చేస్తుంది. ఇది అప్లికేషన్లు, ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌లు (Operating systems) వేగంగా పనిచేసేలా చేస్తుంది.

డీరామ్ (DRAM)

డైనమిక్ ర్యాండమ్ యాక్సెస్ మెమరీ (Dynamic Random Access Memory – DRAM) అనేది స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు, కంప్యూటర్లు, సర్వర్లలో ఉపయోగించే సాధారణ వర్కింగ్ మెమరీ. దీని ధర తక్కువగా ఉంటుంది. అలాగే దీన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.

ఏఐ విజృంభణ వల్ల కొరత ఎలా ఏర్పడింది?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏఐ (AI) రంగంలో పెట్టుబడులు పెరిగాయి. దీనివల్ల డేటా సెంటర్లు, అధునాతన కంప్యూటింగ్ వ్యవస్థలకు (Advanced computing systems) డిమాండ్ అమాంతం పెరిగింది.

సరఫరా వ్యవస్థ విధానం (Supply-chain mechanism):

ఏఐ విస్తరణ → మరిన్ని డేటా సెంటర్లు → హెచ్‌బీఎంకు (HBM) అధిక డిమాండ్ → సాంప్రదాయ డీరామ్ (DRAM) నుంచి ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని మళ్లించడం → మెమరీ కొరత → విడిభాగాల ధరలు పెరగడం → ఆ భారాన్ని వినియోగదారులపై వేయడం.

శాంసంగ్ (Samsung), ఎస్‌కే హైనిక్స్ (SK Hynix), మైక్రాన్ (Micron) వంటి ప్రధాన తయారీ సంస్థలు అధునాతన మెమరీ ఉత్పత్తిపై ఎక్కువ దృష్టి పెడుతున్నాయి. ఎందుకంటే ఇది ఎక్కువ లాభాలను ఇస్తుంది.

సెమీకండక్టర్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం చాలా పరిమితంగా ఉంటుంది. ఏఐ కోసం ఉపయోగించే మెమరీ వల్ల, సాధారణ ఎలక్ట్రానిక్స్ వస్తువుల కోసం ఉపయోగించే ఉత్పత్తి సామర్థ్యం తగ్గిపోతుంది.

డీరామ్, హెచ్‌బీఎం: ముఖ్యమైన వ్యత్యాసం

హెచ్‌బీఎమ్‌ను (HBM) ఏఐ ప్రాసెసర్లకు చాలా దగ్గరగా ఉంచుతారు. దీనివల్ల డేటా చాలా వేగంగా కదులుతుంది. ఏఐ మోడల్స్‌కు (AI models) శిక్షణ ఇవ్వడానికి, వాటిని నడపడానికి ఇది ఎంతో అవసరం.

కన్స్యూమర్ ఎలక్ట్రానిక్స్‌పై ప్రభావం

మెమరీ చిప్ ఖర్చులు పెరగడం వల్ల పలు వినియోగదారు ఉత్పత్తులపై ప్రభావం పడుతోంది:

• స్మార్ట్‌ఫోన్‌లు
• పర్సనల్ కంప్యూటర్లు (PCs)
• ట్యాబ్లెట్‌లు
• స్మార్ట్ టెలివిజన్లు
• రిఫ్రిజిరేటర్లు
• వాషింగ్ మెషీన్లు
• ఎయిర్ కండిషనర్లు (ACs)
• హెడ్‌ఫోన్‌లు, ఇయర్‌ఫోన్‌లు
• పెన్ డ్రైవ్‌లు, హార్డ్ డిస్క్‌లు

2023–24 ఆధారిత సంవత్సరంగా (Base year) చూస్తే, సీపీఐ (CPI) సిరీస్ ప్రకారం గత 16 నెలల్లో 15 నెలల పాటు పెన్ డ్రైవ్‌లు, హార్డ్ డిస్క్‌ల ధరల సూచీ (Price index) వరుసగా పెరిగింది.

2025 అక్టోబర్ నుంచి మెమరీ ధరలు మూడు రెట్లు పైగా పెరిగాయి. దీనివల్ల ఉత్పత్తి వ్యయం (Production costs) గణనీయంగా పెరిగింది.

భారతదేశ ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం

సీపీఐ బాస్కెట్‌లో (CPI basket) ఈ ప్రభావిత ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల వాటా చాలా తక్కువగా ఉంది. అందువల్ల, హెడ్‌లైన్ ద్రవ్యోల్బణంపై (Headline inflation) వీటి ప్రభావం పరిమితంగానే ఉంది.

అయితే కింది అంశాలను గమనించాలి:

• వరుసగా చాలా నెలల పాటు ధరలు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి.
• చాలా గృహోపకరణాల ధరలు ప్రతి నెలా దాదాపు 1% వరకు పెరుగుతున్నాయి.
• పెన్ డ్రైవ్‌లు, హార్డ్ డిస్క్‌ల ధరలు నెలకు దాదాపు 3% చొప్పున పెరుగుతున్నాయి.
• ధరలు ఇలా నిరంతరం పెరగడం వల్ల కోర్ ద్రవ్యోల్బణం (Core inflation) పెరుగుతుంది. కోర్ ద్రవ్యోల్బణంలో ఆహారం, ఇంధనం చేరవు.
• ఈ కొరత మూడు నుంచి ఐదేళ్ల పాటు కొనసాగవచ్చు. కాబట్టి ఇది తాత్కాలిక సమస్య కాదు, నిర్మాణపరమైన (Structural) ఒత్తిడిని సృష్టిస్తుంది.

2026 చివరి త్రైమాసికంలో సీపీఐ ద్రవ్యోల్బణం (CPI inflation) సగటున 5.9% ఉండవచ్చని ఆర్బీఐ (RBI) అంచనా వేస్తోంది. ఇది ఆర్బీఐ నిర్దేశించిన 2-6% గరిష్ట పరిమితికి చాలా దగ్గరగా ఉంది.

బడ్జెట్ పరికరాలపై ఎక్కువ ప్రభావం ఎందుకు పడింది?

తక్కువ ధరకు లభించే బడ్జెట్ ఎలక్ట్రానిక్స్ (Budget electronics) వస్తువుల మీద వ్యాపారులకు లాభాలు (Profit margins) చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. అందువల్ల విడిభాగాల ఖర్చులు పెరిగినప్పుడు, ఆ వస్తువుల రిటైల్ ధరల మీద తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది.

• గతంలో ఒక తక్కువ ధర ఫోన్ మొత్తం ఖర్చులో మెమరీ వాటా 10% కంటే తక్కువగా ఉండేది.
• ఇప్పుడు అది 40% పైగా పెరిగింది.
• ₹20,000 లోపు ధర ఉన్న స్మార్ట్‌ఫోన్‌ల ఉత్పత్తి వ్యయంలో, మెమరీ వాటా దాదాపు 43% ఉండవచ్చు.
• 2026 నాటికి ఇలాంటి పరికరాల మొత్తం విడిభాగాల ఖర్చు (Component cost) 25% వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

బిల్ ఆఫ్ మెటీరియల్స్ (Bill of Materials) అంటే ఏమిటి?

ఒక వస్తువును తయారు చేయడానికి అవసరమైన అన్ని విడిభాగాలు, ముడిసరుకుల మొత్తం ఖర్చును ‘బిల్ ఆఫ్ మెటీరియల్స్’ అంటారు. సాధారణంగా ఇందులో మార్కెటింగ్, పంపిణీ, పన్నుల ఖర్చులు చేరవు.

పరిశ్రమ స్పందన ఇలా ఉండవచ్చు

ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ సంస్థలు ఈ కింది విధంగా స్పందించవచ్చు:

• రిటైల్ ధరలను పెంచడం.
• తక్కువ ధర మోడళ్ల ఉత్పత్తిని తగ్గించడం.
• అంతగా అవసరం లేని ఫీచర్లను (Specifications) తగ్గించడం.
• కొత్త ఉత్పత్తుల విడుదలను వాయిదా వేయడం.
• ప్రీమియం ఉత్పత్తుల (Premium products) పైనే ఎక్కువ దృష్టి పెట్టడం.
• ఎగుమతుల లక్ష్యాలను (Shipment targets) తగ్గించుకోవడం.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్సనల్ కంప్యూటర్ల (PC) ఎగుమతులు తగ్గే అవకాశం ఉంది. స్మార్ట్‌ఫోన్ల అమ్మకాలు కూడా భారీగా పడిపోవచ్చు. కొత్త పరికరాల ధరలు పెరుగుతున్నందున, వినియోగదారులు తమ పాత పరికరాలనే ఎక్కువ కాలం వాడతారని అంచనా వేస్తున్నారు.

ఈ కొరత నిర్మాణపరమైన స్వభావం (Structural Nature of the Shortage)

ఈ కొరత కేవలం తాత్కాలిక అంతరాయం కాదు.

• ఏఐ (AI) కంపెనీలు బహుళ సంవత్సరాల సరఫరా ఒప్పందాలు చేసుకుంటున్నాయి.
• కొందరు కొనుగోలుదారులు ముందుగానే సెమీకండక్టర్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం కోసం నిధులు (Pre-funding) సమకూరుస్తున్నారు.
• క్లౌడ్ కంపెనీలు (Cloud companies) దీర్ఘకాలిక మెమరీ సరఫరా కోసం ఒప్పందాలు చేసుకుంటున్నాయి.
• సాంప్రదాయ మెమరీ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని ఏఐ సర్వర్ల (AI servers) వైపు మళ్లిస్తున్నారు.
• కొత్త సెమీకండక్టర్ తయారీ కర్మాగారాలను నిర్మించడానికి భారీ పెట్టుబడి, చాలా సంవత్సరాల సమయం పడుతుంది.

అందువల్ల, కనీసం మూడు నుంచి ఐదేళ్ల వరకు సరఫరా కంటే డిమాండ్ ఎక్కువగానే ఉంటుందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు.

భారతదేశానికి సంబంధించిన ఆందోళనలు

• దిగుమతులపై ఆధారపడటం: భారతదేశం ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకున్న మెమరీ చిప్‌లపై ఆధారపడుతోంది. అందువల్ల, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏర్పడే కొరత, ధరల పెరుగుదల అనేవి స్థానిక తయారీ సంస్థలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.
• దీర్ఘకాలిక కొనుగోలు ఒప్పందాలు లేకపోవడం: కొందరు భారతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీదారులు చిప్ సరఫరాదారులతో స్పష్టమైన దీర్ఘకాలిక ఒప్పందాలు (Long-term procurement) చేసుకోలేదు. ప్రపంచ మార్కెట్‌లో తీవ్రమైన కొరత ఉన్నప్పుడు, వీరికి తక్కువ ప్రాధాన్యత దక్కే అవకాశం ఉంది.
• డిజిటల్ సమ్మిళితంపై (Digital Inclusion) ప్రభావం: తక్కువ ధరకు లభించే ఫోన్లు, కంప్యూటర్ల ధరలు పెరగడం వల్ల కింది వారికి ఇవి అందకుండా పోవచ్చు:
  • తక్కువ ఆదాయం ఉన్న కుటుంబాలు
  • విద్యార్థులు
  • చిన్న వ్యాపారాలు
  • గ్రామీణ వినియోగదారులు
  • మొదటిసారి డిజిటల్ సేవలు వాడేవారు

సవాళ్లు

• సెమీకండక్టర్ తయారీకి (Semiconductor fabrication) భారీ పెట్టుబడులు అవసరం.
• మెమరీ-చిప్ సాంకేతికత (Memory-chip technology) కేవలం కొన్ని అంతర్జాతీయ కంపెనీల చేతిలోనే ఉంది.
• కొత్త ఫ్యాక్టరీలకు నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులు, నిరంతర విద్యుత్, అత్యంత స్వచ్ఛమైన నీరు (Ultrapure water) అవసరం.
• భారతదేశంలో ప్రస్తుతం బలమైన దేశీయ మెమరీ-చిప్ పర్యావరణ వ్యవస్థ (Domestic ecosystem) లేదు.
• ఖర్చులు పెరగడం వల్ల చవకైన ఎలక్ట్రానిక్స్ వస్తువులకు డిమాండ్ తగ్గవచ్చు.
• విడిభాగాల ధరలు పెరిగినప్పుడు, కంపెనీలు వినియోగదారుల కొనుగోలు సామర్థ్యంతో (Consumer price sensitivity) సమతుల్యత పాటించాల్సి ఉంటుంది.
• కేవలం ద్రవ్య విధానం (Monetary policy) ద్వారా సెమీకండక్టర్ సరఫరా కొరతను తొలగించలేము.

ముందున్న మార్గం

• ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్‌ను (India Semiconductor Mission), దేశీయ చిప్ తయారీని బలోపేతం చేయాలి.
• సెమీకండక్టర్ ప్యాకేజింగ్, టెస్టింగ్, మెమరీకి సంబంధించిన సామర్థ్యాలను అభివృద్ధి చేయాలి.
• దీర్ఘకాలిక సరఫరా ఒప్పందాలు చేసుకునేలా భారతీయ తయారీదారులను ప్రోత్సహించాలి.
• ప్రధానంగా చిప్‌లను ఉత్పత్తి చేసే దేశాలతో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలను ఏర్పరచుకోవాలి.
• సెమీకండక్టర్ డిజైన్, ముడిసరుకు, మెమరీ సాంకేతికతలో (Memory technology) పరిశోధనలకు మద్దతు ఇవ్వాలి.
• చిప్‌ల దిగుమతుల కోసం ఒకే దేశంపై కాకుండా వివిధ దేశాలపై ఆధారపడాలి.
• తక్కువ ధరకు లభించే విద్యాపరమైన, డిజిటల్ పరికరాలకు ప్రత్యేక మద్దతు అందించాలి.
• పాత పరికరాలను మరమ్మతు చేయడానికి (Repairability), వాటికి సాఫ్ట్‌వేర్ సపోర్ట్ ఇవ్వడానికి, సురక్షితంగా మళ్లీ వాడుకోవడానికి ప్రోత్సహించాలి.
• కోర్ ద్రవ్యోల్బణంపై ఎలక్ట్రానిక్స్ వస్తువుల ధరల ప్రభావాన్ని ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షించాలి.

ముగింపు

ఏఐ విప్లవం (AI revolution) అనేది మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థపై పరిణామాలను చూపుతుందని ప్రపంచవ్యాప్త మెమరీ-చిప్ కొరత నిరూపిస్తోంది. అధునాతన ఏఐ మెమరీ వైపు ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని మళ్లించడం వల్ల, సాధారణ ఎలక్ట్రానిక్స్ వస్తువుల ధరలు పెరుగుతున్నాయి. దీనివల్ల భారతదేశంలో క్రమంగా ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతోంది.

ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రధాన సవాలు ఏమిటంటే, తగినంత మెమరీ సరఫరాను నిర్ధారించుకోవడం. అలాగే తక్కువ ధరకు డిజిటల్ పరికరాలు అందరికీ అందేలా చూడటం. దీర్ఘకాలంలో, భారతదేశం దేశీయ సెమీకండక్టర్ సామర్థ్యాలను పెంచుకోవాలి, వ్యూహాత్మక కొనుగోళ్లను బలోపేతం చేయాలి, సరఫరా వ్యవస్థలను (Supply chains) విస్తరించుకోవాలి. ధరల స్థిరత్వం, డిజిటల్ సమ్మిళితం, సాంకేతిక స్వయం సమృద్ధికి ఇది ఎంతో అవసరం.